Het wetenschappelijke hoogstandje, dat SPEXone heet, werd vrijdag gepresenteerd op de Leidse thuisbasis van het ruimtevaartcentrum. SPEXone is zo groot als een flinke schoenendoos en gaat metingen verrichten naar zogeheten aerosolen in de atmosfeer van de aarde.
Dat zijn piepkleine deeltjes die onder meer het resultaat zijn van luchtvervuiling uit vliegtuigen, fabrieken en bosbranden. Het fijnstof kan een afkoelend effect hebben, waardoor het de klimaatopwarming door de uitstoot van broeikasgassen tegenwerkt.
Sommige wetenschappers denken dat de opwarming van de aarde de komende jaren flink gaat versnellen, omdat we de luchtvervuiling in China en op scheepvaartroutes flink hebben teruggedrongen. Het verkoelende effect van aerosolen zou dan minder worden en de 'echte' klimaatverandering zou beter voelbaar worden.
Maar over de hoeveelheid aerosolen in de atmosfeer en de precieze samenstelling ervan is nog veel onbekend. Schattingen over hun effect op de wereldtemperatuur lopen nog ver uiteen, van vrijwel niets tot 1 graad Celsius.
Volgens het VN-klimaatpanel IPCC zijn de effecten van aerosolen en wolken de twee grootste onzekerheden in de schattingen van de temperatuurstijgingen die we kunnen verwachten door onze uitstoot van broeikasgassen.
SPEXone zal meer informatie opleveren over de verschillende soorten aerosolen in de lucht en hun werking, vertelt Otto Hasekamp, hoofdonderzoeker achter het instrument. "Dat zijn precies de puzzelstukjes die we missen om dat koelend effect beter in kaart te brengen."
Het zal nog zeker een jaar duren voordat de satelliet voldoende bruikbare informatie heeft verzameld. Dat wordt vervolgens gecombineerd met andere metingen en klimaatmodellen om te beoordelen hoe het precies zit met het afkoelende effect van fijnstof. "Mijn hoop is dat we met al deze stukjes informatie de onzekerheid met een factor twee kunnen verkleinen", zegt Hasekamp.
Aan het meetinstrument is jarenlang gewerkt, voor een belangrijk deel tijdens de coronapandemie. Begin 2021 werd het aan NASA geleverd, waarna het lange wachten op de lancering begon. "Het is bijna een kunstwerk. Daar ben ik heel trots op", zegt Aaldert van Amerongen van SRON.
De kleine modules van SPEXone sluiten precies op elkaar aan en werken optimaal samen, waardoor de metingen tien keer nauwkeuriger worden dan uit eerdere satellieten. "Hiermee zullen we echt een grote stap kunnen zetten voor het klimaatonderzoek", vertelt Van Amerongen.
"Dit is een gigantische sprong vooruit voor onze mogelijkheden om onze thuisplaneet te bestuderen", zegt ook Jeremy Werdell van NASA. Volgens hem is het bijna zonde om de vernuftige satelliet de ruimte in te sturen. "Het was bitterzoet om haar een paar dagen geleden voor het laatst te zien. Maar we hebben afscheid genomen en haar een goede vaart gewenst."
SPEXone is een van de drie meetinstrumenten die de nieuwe NASA-satelliet meeneemt. Andere instrumenten gaan metingen verrichten naar de wolken en oceanen. Bij elkaar moeten de gegevens uit de satelliet een beter beeld geven van ons hele klimaatsysteem.
Als de weersomstandigheden meezitten, wordt de satelliet dinsdagochtend gelanceerd. Hij lift dan mee op een raket die ruimtevaartbedrijf SpaceX vanuit Florida de ruimte in stuurt.
Source: Nu.nl economisch