Met het ‘strengste immigratiebeleid’ ooit lijkt de Amerikaanse president Joe Biden mee te gaan in alle Republikeinse wensen. Er is alleen een probleem: Donald Trump schiet het plan af, omdat migratie zijn belangrijkste campagnethema is.
Senator James Lankford kan zijn frustratie nauwelijks verbergen. Op Fox News mag de Republikein vertellen over zijn fonkelnieuwe immigratiedeal. Het onmogelijke lijkt binnen handbereik: een compromis, tussen Democraten en Republikeinen, over het meest polariserende onderwerp denkbaar.
Al maanden onderhandelt Lankford, op initiatief van zijn partij, achter gesloten deuren. Nu is het zover. Een historisch akkoord, zegt hij, is ‘op fluisterafstand’. Maar het rommelt achter de schermen. Op Fox News begint Lankford te foeteren op zijn partijgenoten. ‘Nu we er bijna zijn, zeggen zij: grapje, we wíllen eigenlijk geen nieuwe wetgeving.’
Waarom? ‘Het is een verkiezingsjaar.’
Over de auteur
Thomas Rueb is correspondent in de Verenigde Staten voor de Volkskrant. Hij woont in New York. Hij is auteur van het boek Laura H.
Zelden speelt politiek gekonkel zich zo bij daglicht af. Al jaren roepen Republikeinen om immigratiehervorming, noemen migratie de grootste bedreiging voor het land en werken aan een afzettingsprocedure tegen Alejandro Mayorkas (minister van Binnenlandse Veiligheid). Maar nu er een akkoord op tafel ligt, trekken zij zich terug.
De saboteur heet Donald Trump. De oud-president, die van migratie zijn belangrijkste campagnethema wil maken, voert een offensief om de deal prematuur om zeep te helpen. ‘Hij wil niet dat we het grensprobleem oplossen’, verzuchtte Republikein Mitt Romney. ‘Omdat hij Biden de schuld wil kunnen geven.’
Het Amerikaanse immigratiestelsel is kapot, daarover zijn links en rechts het eens. Het aantal achterstallige asielaanvragen is opgelopen tot 3 miljoen. Nooit staken meer mensen illegaal de grens over: gemiddeld 150 duizend per maand. Immigratie heeft bij kiezers, volgens peilingen, de economie overtroffen als grootste zorg.
Al decennialang mislukt elke poging tot hervorming. Inspanningen onder George W. Bush, Barack Obama en Trump faalden jammerlijk. Om te voorkomen dat tegenstanders een stemming blokkeren met een zogeheten ‘filibuster’ (obstructie) in de Senaat, is een meerderheid van 60 procent nodig. Dat vraagt om samenwerking. Maar weinig onderwerpen drijven links en rechts verder uiteen dan migratie.
Dat besefte Republikein Mike Johnson, voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, donders goed toen hij afgelopen november langsging bij zijn collega’s van de Senaat. Hij bracht een pijnlijke boodschap: zijn fractie gaat niet akkoord met de gevraagde steun voor Oekraïne, tenzij er immigratiehervorming komt.
Die koppeling is een slinkse. Hoewel de kwesties feitelijk losstaan, klinkt verwevenheid niet vergezocht. In de woorden van Republikein Lindsey Graham: ‘We gaan Oekraïne niet helpen voordat we onszelf beschermen.’
Het is een gifpil verpakt in gezond verstand. Want eigenlijk vragen zij het onmogelijke. De kans op overeenstemming tussen de meest rechtse Republikeinse fractie ooit en Joe Biden, die een ‘humaan grensbeleid’ als verkiezingsbelofte had, lijkt nihil.
Toch gaat een Senaatscommissie aan de slag. James Lankford krijgt de leiding. En hij oogst onverwacht succes.
Biden blijkt bereid verder naar rechts op te schuiven dan vriend en vijand hadden voorzien. De concessies die deze week naar buiten kwamen, liegen er niet om. Een immigratieplafond, gedwongen grenssluitingen, meer detineren, geen extra bescherming voor statusloze migranten die al decennia in het land verkeren: Biden gaat mee met talloze Republikeinse wensen.
De president staat onder druk. Bidens immigratiebeleid wordt door kiezers gewaardeerd op 30 procent. Het is zijn kwetsbaarste dossier. De kritiek komt niet alleen van rechts; ook Democratische gouverneurs en burgemeesters eisen oplossingen.
Daarnaast blijft Oekraïne voor Biden een topprioriteit. Nu toont de president hoever hij daarvoor wil gaan. Afgelopen week bezigde hij taal die aandoet als vloeiend Republikeins. Biden schermt met de ‘strengste immigratiewetgeving ooit’ en ‘de macht om de grens eigenhandig te sluiten’. ‘Dit is niet humaan’, verzuchtte het progressieve Congreslid Greg Casar.
Intern protest neemt Biden voor lief. Het grootste verzet komt echter niet van links, maar van rechts.
‘Dit is een verschrikkelijk voorstel’, spuwde Donald Trump woensdag, hoewel de details nog altijd niet zijn onthuld. ‘Dit gaat niet gebeuren.’ Hij krijgt brede bijval. Republikeinen laten zich daarbij openlijk in de kaarten kijken. ‘Een grensdeal die het aantal illegale migranten doet afnemen, zou politiek voordelig zijn voor Joe Biden’, zei senator Kevin Cramer.
Ook de initiatiefnemer, voorzitter Mike Johnson, is inmiddels definitief op de wenselijkheid van een akkoord teruggekomen. ‘Ten dode opgeschreven’, zei Johnson over de deal. ‘Ik denk niet dat dit het juiste moment is voor immigratiehervorming.’
Ze nemen een grote gok. Trump en zijn medestanders voorspellen dat hun gemanoeuvreer bij kiezers niet beklijft. Chaos langs de grens, menen zij, zal altijd slechter afstralen op links dan op rechts. Niet iedereen ziet het zo. De invloedrijke, conservatieve krant The Wall Street Journal waarschuwt in een fel commentaar: ‘De mogelijkheid voor een zeldzame prestatie is aan het verdwijnen.’
De Democraten zien nu ook een kans. Biden kan zeggen: wíj willen dit oplossen, maar zíj vinden politiek belangrijker. De vraag is of de president, niet de beste communicator, zo’n genuanceerde boodschap aan de man kan brengen.
‘Uitzonderlijk frustrerend’, zei onderhandelaar Lankford woensdag. ‘We moeten voorbij de komende tien maanden kijken.’ Hij krijgt nog bijval van een handjevol partijgenoten, onder wie de gematigde Lisa Murkowski: ‘Dit is waar we senator Lankford om gevraagd hebben.’
Trump gaf hem woensdag, in gesprek met journalisten, doodleuk nog een trap na: ‘Wie is het die over deze wet onderhandelt?’
Source: Volkskrant