Als er iets is waar de Haagse burgervader Jan van Zanen het van op zijn heupen krijgt, dan zijn het kinderen die burgerlijk ongehoorzaam actievoeren op de A12. In een interview in de Volkskrant mopperde hij vorig weekend dat er ‘ook oudere mensen en kinderen tussen (stonden), dat hadden ze natuurlijk weer expres gedaan’.
De ‘ze’ in kwestie was Extinction Rebellion, een beweging die hij verdenkt van een aanzienlijk geraffineerder mediabeleid dan ze volgens mij hebben. ‘De finesse waarmee sommige demonstranten de beelden kunnen laten zien, die is ongekend hoog’, zei hij. En: ‘Ze willen per se het plaatje dat ze van het wegdek worden afgespoten.’
Eerder uitte Van Zanen al een vergelijkbaar stukje ongenoegen. In een brief schreef hij dat het ‘ongehoord’ was dat er kinderen de A12 op waren gegaan. ‘Er is in mijn ogen geen enkel excuus om minderjarigen te betrekken bij het plegen van strafbare feiten, welk doel men ook nastreeft.’
Na het zetten van die toon begon de politie steviger op te treden. Zo deed ze in september Veilig Thuis-meldingen van alle minderjarigen die op de A12 gearresteerd waren. Iets waar die instantie zelf overigens niet van was gediend: ‘Wij schrikken hiervan, omdat meedoen aan een demonstratie geen vorm is van huiselijk geweld en kindermishandeling’, zei een woordvoerder. ‘We zijn geen boeman’.
Over de auteur
Asha ten Broeke is wetenschapsjournalist en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Een paar dagen later begon de politie kinderen alvast op voorhand uit de A12-blokkade te plukken. Een ervaren rebel van 16, die even daarvoor tegen een diender had gezegd dat ze daar weloverwogen en bewust zat, werd door twee politiemensen bij haar bovenarmen gepakt, overeind getrokken en onder dwang afgevoerd.
‘Ik was op dat moment vooral bang voor de politie’, vertelt ze me. ‘Later werd ik ontzettend kwaad: ik vond het superonrechtvaardig dat ze mijn demonstratierecht op deze manier hadden geschonden.’
Nu zou je kunnen denken: ach ja, kinderen, die kunnen de gevolgen van hun daden misschien nog niet helemaal overzien, die moet de politie tegen zichzelf beschermen. Maar ook bijvoorbeeld mensen die een rolstoel gebruiken, werden door de politie letterlijk aan de kant gezet.
Zoals theoloog en schrijver Rozemarijn van ‘t Einde, die op X beelden deelde waarin de politie haar overduidelijk zonder haar instemming uit de A12-blokkade duwt. ‘Ik ben zojuist tegen mijn wil uit de demonstratie verwijderd’, schreef ze erbij. ‘Zogenaamd voor mijn eigen veiligheid, maar in het echt natuurlijk gewoon voor de beeldvorming van de politie. Door dit validisme is vandaag mijn demonstratierecht afgepakt. Nu heel verdrietig.’
Het is misschien goed om de totale van-de-pot-geruktheid van deze situatie even ten volle in je op te nemen. We zitten midden in een klimaatcrisis. Volwassenen met macht weigeren links en rechts te doen wat nodig is om de verwoesting van de planeet te stoppen, tot intense teleurstelling van veel jonge mensen, die vervolgens met de moed der wanhoop zelf de straat opgaan.
En pas dán vinden volwassenen ineens ergens een zakje daadkracht. Niet om de crisis aan te pakken, maar om deze kinderen met dwang en intimidatie weer tot zwijgen te brengen.
Dit is niet alleen diep onrechtvaardig, maar mogelijk ook schadelijk. Ontwikkelingspsycholoog Janis Whitlock schreef in het vakblad Nature Mental Health hoe de klimaatcrisis bij jonge mensen kan zorgen voor mentale problemen: angst, stress, depressieve gevoelens. Het idee dat ze machteloos zijn en weinig invloed hebben, maakt ze extra kwetsbaar.
Net als het feit dat ze vaak het vertrouwen kwijt zijn in volwassenen: ze voelen zich verraden door de mensen die hen zouden moeten beschermen. Wat kinderen volgens Whitlock helpt, is betekenisvolle actie ondernemen, strijden voor verandering, deel uitmaken van iets groters.
Onze rebel van 16 beaamt dat. ‘Voor ik burgerlijk ongehoorzaam ging actievoeren, voelde ik me vaak eenzaam en machteloos. Maar als ik bijvoorbeeld op de A12 sta, voel ik me krachtig, omdat ik het gevoel heb dat ik iets kan doen. Dat ik kan helpen iets te veranderen door daar te zijn. Dat maakt me minder bang voor wat er misschien allemaal komen gaat. Het geeft me hoop.’
Ze is er zaterdag weer bij op de A12. Het is dan aan Van Zanen en de Haagse politie om te laten zien dat ze meer geven om jonge mensen dan om beeldvorming en ‘plaatjes’. Alsjeblieft: laat kinderen die dat willen burgerlijk ongehoorzaam demonstreren. Wij, volwassenen, zijn het hun verschuldigd.
Source: Volkskrant