Begin deze week zag het er grimmig uit. Orbán, die in december het steunpakket voor Kyiv met een veto torpedeerde, dreigde dat opnieuw te doen. Intensief overleg tussen de politieke adviseurs van de regeringsleiders, tussen de EU-ambassadeurs en in telefoontjes met Orbán zelf, had hem niet kunnen vermurwen.
Hij eiste elk jaar de financiële steun voor Oekraïne te kunnen stopzetten, een eis die voor de andere 26 leiders onacceptabel was. ‘We maken ons op voor een clash’, klonk het woensdagavond in de Brusselse wandelgangen.
Donderdagochtend rond acht uur belde EU-president Charles Michel met Orbán. Die klaagde dat hij slecht geslapen had door het lawaai van de protesterende boeren. Dat doen we om je uit te putten, grapte Michel.
Over de auteur
Marc Peeperkorn is sinds 2008 de EU-correspondent voor de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
Michels telefoontje was om Orbán uit te nodigen voor een speciaal overleg voorafgaand aan de EU-top. Een ultieme poging om een voor alle partijen schadelijke confrontatie te voorkomen. Naast Orbán was de Duitse bondskanselier Olaf Scholz aanwezig, net als de Franse president Emmanuel Macron, de Italiaanse premier Giorgia Meloni, Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en Michel zelf.
Orbán schroomde niet en opende het overleg met zijn eis om een jaarlijks veto. Het antwoord in Frans, Duits, Italiaans en Engels was een afgemeten ‘nee’.
Wat volgde was een anderhalf durend, redelijk gespannen overleg, waarin het Orbán duidelijk werd dat in dit geval ‘nee’ echt ‘nee’ betekende. ‘Hij moest kennelijk van Scholz en Macron zelf horen dat wat hun adviseurs en ambassadeurs al weken zeiden geen onzin was’, zegt een van de deelnemers.
De Hongaarse premier, die van alle leiders het langst meedraait in Europa, besefte dat het tijd was de bakens te verzetten. Volharden in zijn verzet zou hem totaal isoleren. Zijn collega’s waren sowieso al gepikeerd dat ze allemaal naar Brussel moesten komen, enkel en alleen omdat Orbán dat wilde.
Verder dwarsliggen zou de in 2018 gestarte strafprocedure nieuw leven inblazen om Hongarije zijn stemrecht in de EU te ontnemen. Het zou investeerders kunnen afschrikken en daarmee de Hongaarse economie schaden. Het zou het komende Hongaarse EU-voorzitterschap (tweede helft 2024) fnuiken. En het zou iedere bereidheid wegnemen om de bevroren EU-subsidies voor Boedapest (ruim 20 miljard euro) te ontdooien.
Orbán had niet lang nodig om de rekensom te maken. Hij ging akkoord en kreeg twee schaamlapjes: dat de leiders elk jaar (vrijblijvend) de besteding van de Oekraïense steungelden bespreken en dat de volgende Commissie mogelijk een herziening van het steunpakket voorbereidt voor het volgende EU-budget. ‘De wortel voor Orbán was vooral dat er geen stok was’, concludeerde een betrokkene na afloop.
Het akkoord werd direct na aanvang van de EU-top bij hamerslag goedgekeurd door alle andere leiders. Het verloste hen van een groot probleem, namelijk het afzonderlijk ophoesten van de miljarden voor Oekraïne buiten de EU-begroting om. Dat zou nationaal tot moeilijke debatten kunnen leiden.
Het voorkwam ook gezichtsverlies voor de EU, die steeds zegt pal achter Oekraïne te staan. En het is een goede boodschap naar Washington, waar de Republikeinen miljardenhulp voor Kyiv tegenhouden. De Oekraïense president Volodymyr Zelensky, die de EU-leiders via een videoverbinding toesprak, uitte zijn dankbaarheid. Het geld maakt het mogelijk komende jaren salarissen en pensioenen te betalen.
In december dreigde Orbán twee voor Kyiv essentiële zaken te blokkeren: de start van de onderhandelingen met Oekraïne over het EU-lidmaatschap en de 50 miljard euro financiële steun. Het veto over de onderhandelingen verdween omdat Orbán even ‘naar het toilet moest’ toen het besluit werd genomen.
De blokkade over het geld is weggenomen met twee toezeggingen zonder effect. ‘De les is dat de 26 leiders meer macht over Orbán hebben, dan Orbán over hen’, stelde een EU-ambtenaar. De hoop is gegroeid dat hij nu ook zijn verzet tegen meer militaire steun voor Oekraïne opgeeft.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden