Nabestaanden klommen de afgelopen dagen op eigen houtje door de brokstukken van de ontplofte flat in Rotterdam om lichamen van familieleden te bergen. Woensdagavond moest de ME eraan te pas komen. De hulpdiensten kunnen donderdag eindelijk zelf aan de slag.
De vrouw met de paarse hoofddoek knijpt met haar ogen. Staand op haar tenen kijkt ze recht in de winterzon, om maar een glimp op te vangen van wat zich afspeelt achter het scherm dat de politie heeft neergezet. ‘Mijn neef ligt daar’, zegt de 30-jarige vrouw, wijzend naar de brokstukken die tot maandagavond nog een Rotterdams appartementencomplex waren.
De ogen van de vrouw zijn rood, haar wimpers nat. De 22-jarige Ilyas, haar neef die hier volgens de vrouw op vakantie was, is een van de twee vermisten die donderdagmiddag nog onder het puin liggen. Al videobellend houdt de vrouw, die niet met haar naam in de krant wil, zijn naaste familie in Spanje op de hoogte van het laatste nieuws.
Over de auteur
Iva Venneman is algemeen verslaggever van de Volkskrant. Mark Misérus is onderwijsverslaggever.
Eerder had de familie nog even hoop gehad, vertelt ze. Woensdag waren nabestaanden van een andere vermiste, de 43-jarige Kamran Khan, uit frustratie zelf het terrein van het geëxplodeerde appartementencomplex opgelopen. Ze herkenden hem daar aan zijn broek en schoenen. Even later droeg de familie het lichaam van Khan zelf weg van de ramplocatie.
‘Maar het wordt nu alleen maar erger’, zegt de nicht van Ilyas, doelend op de graafwerkzaamheden die zijn lichaam kunnen beschadigen. ‘Al geven ze ons maar een vinger of een voet. Iets om hem te kunnen begraven.’
Voor de islamitische families van de drie slachtoffers is er haast, omdat overledenen volgens hun geloof zo snel mogelijk moeten worden begraven. Maar tot donderdagmiddag hield de politie voet bij stuk: niemand mocht het terrein op, het instortingsgevaar was te groot. De pilaren in het midden van het gebouw – bestaande uit een rij garageboxen met twee woonlagen – waren door de explosie weggeslagen of stonden op breken.
Het leidde de afgelopen dagen tot hartverscheurende taferelen aan het hek, waar geëmotioneerde familieleden de politie verweten veel te traag te werken. Woensdagavond moest zelfs de ME in actie komen, toen nabestaanden hekken omverwierpen en de sfeer omsloeg. Suat Erdemsoy zag hoe de gemoederen hoog opliepen. Als geestelijk verzorger bij Stichting Platform Islamitische Organisaties Rijnmond (SPION) staat hij de nabestaanden bij. ‘Ik moet zeggen: de politie heeft echt heel veel geduld getoond.’
Waar doe je in zo’n situatie goed aan? Een ‘monsterdilemma’, noemt een woordvoerder van de Rotterdamse politie het. Bij een gewone brand is het vrij overzichtelijk: dan gaat de brandweer bijna altijd naar binnen als er slachtoffers worden vermoed. ‘Daarbij gaan we soms tot de grens of er net overheen. Want mensen redden zit in ons dna’, zegt een woordvoerder van de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond.
Het verschil met de explosie en brand in Rotterdam-Zuid is dat er geen serieuze kans was om mensen te redden, zegt Ira Helsloot, hoogleraar besturen van veiligheid aan de Radboud Universiteit Nijmegen. ‘De brand werd zo snel zo fel en zo groot.’ Naar de oorzaak van de explosie doet de politie onderzoek.
Nadat de brand was geblust, vervloog al snel de hoop dat er nog levende slachtoffers zouden zijn. Een graafmachine trekt het smeulende beton en gruis donderdag blokje voor blokje opzij. Voorzichtig, om de twee vermiste lichamen niet te beschadigen. Soms knielt een medewerker van de dienst Forensische Opsporing Brandonderzoek, om met de handen verder te graven.
Helsloot: ‘Het is vreselijk voor de familie. Maar dat het vanwege het instortingsgevaar één of twee dagen langer duurt voordat de slachtoffers worden gevonden, is een terechte keuze van de brandweer en de politie.’ De woordvoerder van de Veiligheidsregio: ‘Onze eigen veiligheid staat voorop. We rukken uit met zes man, maar we willen ook graag met zes man op de brandweerkazerne terugkeren.’
Cruciaal bij de beslissing is het mogelijke instortingsgevaar. Brandweer en politie laten zich daarover onder meer adviseren door aannemers en constructeurs van de gemeente. Helsloot: ‘Het gaat erom of een gebouw zo zwaar is aangetast dat je er nog veilig naar binnen kunt. Zelfs de ontwerper kan vooraf niet inschatten hoe zijn gebouw zich houdt, als door brand de temperatuur oploopt tot 300 graden. En de expert zal altijd de voorzichtige kant kiezen wat het instortingsgevaar betreft.’
Dat de politie de nabestaanden van Kamran Khan alsnog toestond om de 43-jarige vader en ondernemer van het terrein af te dragen, was volgens de politiewoordvoerder een uitzonderlijke situatie. Doordat de nabestaanden zeker zeiden te weten waar Khan lag, konden ze kortstondig het terrein op. ‘We hebben het gefaciliteerd, maar met alle gevaren van dien.’
Helsloot vindt het een ‘ingewikkelde kwestie’ dat de politie hiertoe is overgegaan. ‘Ik weet niet zo goed wat ik ervan moet vinden, ook omdat ik me geen eerder voorbeeld kan herinneren.’ ‘De vraag die wij ons als politie altijd stellen is: is het goed gedaan of goed gegaan? Dit is goed gegaan’, zegt de politiewoordvoerder. ‘Maar we hebben het zoeken door nabestaanden niet voor niets eerst verboden.’
Later hield de politie de nabestaanden van de twee andere slachtoffers juist tegen, toen die wilden zoeken. ‘De plek en de omstandigheden waar de andere slachtoffers liggen, hebben niet het verschil gemaakt – en toch ook weer wel. We weten gewoon niet honderd procent zeker waar zij liggen’, aldus de woordvoerder.
Vermoedelijk is dat ergens in de middelste vier woningen boven de garageboxen – een plek die veel lastiger te bereiken is. Speurhonden zijn daar op drie plekken aangeslagen, al kunnen geuren zich ook makkelijk door wind en brand hebben verspreid. Donderdag aan het begin van de avond had de zoekactie nog geen resultaat opgeleverd. Maar hulpverleners ter plaatse zeiden desnoods de hele nacht door te blijven speuren.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden