Uit het onderzoek van de commissie-Van Rijn, dat werd gestart in november 2022 na de berichtgeving over misstanden bij talkshow De Wereld Draait door, blijkt dat de NPO veel te weinig heeft ingegrepen. "De ervaringen van velen zijn te lang niet gezien en gehoord", valt er te lezen. "En dus werd er niets gedaan." De commissie, onder leiding van oud-minister Martin van Rijn, concludeert dat het grensoverschrijdend gedrag "grote en langdurige gevolgen heeft voor het fysieke en mentale welzijn van medewerkers".
Om voor verbetering te zorgen formuleerde de commissie in totaal zeventien aanbevelingen. De commissie kent het meeste gewicht toe aan de aanbevelingen die erkenning en nazorg moeten bieden aan medewerkers. In het rapport is te lezen dat de commissie de NPO aanbeveelt om "de schadelijkheid van alle vormen van (seksueel) grensoverschrijdend gedrag te erkennen" en "de verantwoordelijkheid te nemen voor alle medewerkers die daarmee te maken hebben".
Daarnaast heeft de commissie vijftien aanbevelingen geformuleerd die het doel hebben om de verantwoordelijkheden van de NPO duidelijk te maken. Zo schrijft de vijfkoppige commissie-Van Rijn dat er meer aandacht moet zijn voor het selecteren en bijscholen van leidinggevenden, zodat zij beter zijn in het (h)erkennen en aanpakken van grensoverschrijdend gedrag. Het is daarbij van belang dat degenen die een leidinggevende rol hebben, waaronder presentatoren en hoofdredacteuren, het goede voorbeeld geven als het gaat om gedrag op de werkvloer.
Leidinggevenden dienen omgangsvormen vast te stellen en ervoor te zorgen dat deze worden begrepen en doorleefd. Het is hun taak om anderen aan te spreken op wangedrag. Daarvoor is het van belang dat leidinggevenden bekwaam zijn (of worden) in het ontvangen van feedback en geven van opbouwende kritiek.
De commissie schrijft dat machtsmisbruik en vriendjespolitiek voorkomen binnen de publieke omroep. Om dat tegen te gaan is het van belang dat een organisatie niet langdurig afhankelijk is van de beslissingen van enkele personen of dat te veel verantwoordelijkheden bij één persoon worden gelegd.
In het rapport wordt ook grensoverschrijdend gedrag door presentatoren genoemd. De commissie schrijft dat medewerkers daartegen beschermd moeten worden door het wangedrag van deze boegbeelden niet te accommoderen of goed te praten. De publieke omroep heeft de verantwoordelijkheid om grensoverschrijdend gedrag van presentatoren bij te sturen en te beperken. Met duidelijke omgangsregels kunnen ook de presentatoren worden beschermd (bijvoorbeeld tegen de cancelcultuur), zo is de gedachte.
De NPO moet ervoor zorgen dat het melden van wangedrag loont door het voor medewerkers laagdrempelig te maken om een klacht in te dienen. De publieke omroep moet zorgen voor interne en externe vertrouwenspersonen, een onafhankelijke klachtencommissie en een gedragscode die met werknemers samen is uitgewerkt. Door informatie te delen over hoe bevindingen en signalen worden opgepakt, zullen medewerkers zich meer serieus genomen voelen.
De commissie vindt dat de directie de raad van toezicht beter moet informeren. Tegelijkertijd moet de raad niet afwachten tot er een klacht binnenkomt, maar een actieve houding innemen om te weten wat er speelt binnen de organisatie. Daarbij dienen terugkerende patronen in ervaringen rondom grensoverschrijdend gedrag ontdekt te worden. De commissie stelt dat de functie van de afdeling Personeel & Organisatie (P&O) versterkt moet worden. P&O dient een sociaal veilige werkomgeving te bevorderen en medewerkers te beschermen tegen grensoverschrijdend gedrag.
Het onderzoek toont aan dat de balans tussen concurrentie en samenwerking beter moet. Door de samenwerking op verschillende niveaus binnen de publieke omroep te verbeteren, wordt de onzekerheid en druk bij werknemers weggenomen. Daarbij is het van belang dat er meer geïnvesteerd wordt in medewerkers, door te veel tijdelijke contracten en zzp-contracten te vermijden.
De commissie sluit de reeks aanbevelingen af met de constatering dat er veel goed gaat bij de publieke omroep. Dat blijkt uit onderzoeken naar de werktevredenheid onder medewerkers. Maar dat mag geen excuus zijn om weg te kijken van problemen of niet in te grijpen wanneer het fout gaat.
Source: Nu.nl algemeen