Dat blijkt uit Niets gezien, niets gehoord, niets gedaan, het rapport van de commissie-Van Rijn, die ruim een jaar lang onderzoek deed. Dat deed de commissie niet alleen naar de omstandigheden bij DWDD, maar ook naar de bredere publieke omroep.
Ruim 2.500 mensen hebben een vragenlijst van de commissie ingevuld. Met meer dan tweehonderd personen heeft de commissie ook gesproken. Driekwart van die ruim tweehonderd mensen, zegt slachtoffer of getuige geweest te zijn van grensoverschrijdend gedrag. Medewerkers van de NPO zijn onder meer bij hun keel gegrepen, tegen de grond geduwd en in het gezicht gespuugd.
Over de auteurs
Abel Bormans en Gijs Beukers zijn verslaggever bij de Volkskrant.
‘De commissie is geschrokken van de groep medewerkers die gezegd heeft dat zij te maken hadden met grensoverschrijdend gedrag’, zei Van Rijn. ‘De gesprekken waren indringend en dikwijls emotioneel.’ De commissie werd ingesteld na onthullingen over grensoverschrijdend gedrag bij De Wereld Draait Door.
Het onderzoek was ‘niet persoonsgericht’, schrijft de commissie. ‘We hebben ons niet beziggehouden met de vraag ‘wie zei of deed wat op moment x en is daar bewijs van’.
Inclusief bijlagen telt het rapport 204 pagina’s. Veertien daarvan zijn ingeruimd voor gemelde misstanden bij DWDD. Ook gaat een deel over NOS Sport, waar de hoofdredactie vorig jaar opstapte na meldingen van grensoverschrijdend gedrag.
• Zowel sterpresentatoren als beginnende presentatoren zouden begeleiding moeten krijgen, ook als zij dat niet wensen.
• De klachtenregeling bij de NPO en de omroepen moet worden verbeterd. Vertrouwenspersonen worden niet altijd gevonden, of veilig geacht.
• Stel een maximale zittingstermijn in voor bestuurders. ‘Gevoelens van machtsmisbruik, vriendjespolitiek en het ‘kopen’ van loyaliteit worden bevorderd wanneer medewerkers langdurig afhankelijk zijn van beslissingen van enkele personen, of wanneer te veel verantwoordelijkheden bij één persoon’ terechtkomen.’ Een maximale zittingstermijn kan dat mechanisme doorbreken, aldus de commissie
DWDD-medewerkers schetsten verschillende voorvallen waarin leidinggevenden buitenproportioneel reageerden op kleine foutjes of tegenvallers, schrijft de commissie. Deze ‘manier van aansturing belastte de werksituatie volgens de DWDD-medewerkers nog eens extra, omdat dit volgens hen gepaard ging met veel verbaal geweld, schreeuwen, bedreigen, non-verbale intimidatie, en in sommige gevallen fysiek geweld.’
Ook werd het bij de talkshow als ‘normaal’ beschouwd dat mannelijke leidinggevenden met vrouwelijke collega’s in ondergeschikte posities naar bed gingen. Oud-werknemers verklaarden tegen de commissie dat van hen werd gevraagd om ‘de uiterlijke en seksuele voorkeuren van leidinggevenden te faciliteren’. Zij benoemden dat ‘uiterlijke kenmerken en seksuele beschikbaarheid’ een rol speelden bij de aanstellingen of contractverlengingen van vrouwen.
Seksisme was volgens de commissie op de redactie een wijdverbreid probleem. Er waren ‘aanhoudende verzoeken om seksueel contact’ en er was een cultuur van ‘ongepast haantjesgedrag’. Sommige oud-redacteuren durfden in die cultuur niet uit te komen voor hun geaardheid.
Bij NOS Sport was meer sprake van grensoverschrijdend gedrag dan gemiddeld gezien bij de publieke omroep, aldus de commissie. Het gaat dan met name over pesten, seksisme en discriminatie. Van de ondervraagden zegt 23 procent discriminatie mee te hebben gemaakt. Op vrouwen werd ‘gejaagd’, zij werden gezien als ‘loslopend wild’ of als ‘prooi’.
Voormalig medewerkers stelden de commissie dat dit leidde tot mentale klachten, stress en depressies. Fysieke gevolgen waren burn-outs, buikpijn en slaapproblemen.
• Ruim 55 procent van de 190 medewerkers die gesproken zijn, geeft aan met uitingen van seksisme te maken te hebben gehad als doelwit of als getuige.
• In de gesprekken is een groot aantal verschillende voorbeelden van pestgedrag genoemd.
• Discriminatie is door ruim een kwart van de 190 medewerkers benoemd. Medewerkers die afwijken van de norm binnen de publieke omroep worden geconfronteerd met uitingen van discriminatie, bijvoorbeeld op basis van spraakaccent, lichamelijke of verstandelijke beperking, het hebben van een GGZ-geschiedenis, lichaamsbouw, sociale klasse of leeftijd.
• Er werden seksuele opmerkingen gemaakt die zich vaak direct richten tot een persoon. De commissie noemt voorbeelden, zoals ‘je broek zit heel leuk strak’, ‘wil je mijn wortel zien?’, ‘heb je weleens geneukt?’, ‘waarom heb je dat rokje van vorige week niet aan?’, vrouwelijke collega’s aanspreken als ‘poesje’ en vragen aan vrouwelijke collega’s ‘wie zou je liever pijpen, mij of …?’
Het hele rapport is hier (als pdf) in te zien
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden