De spanning voor de ingelaste top in Brussel loopt hoog op. Orbán ligt wel vaker dwars als het gaat om steun aan Oekraïne, maar hij draaide op het laatste moment steeds bij, al dan niet met concessies.
Nu is het nog maar de vraag of hij bijdraait. De kans is ook aanwezig dat Orbán donderdag zijn vetorecht gebruikt. Daarmee kan hij in zijn eentje de steun van 50 miljard euro aan Oekraïne tegenhouden.
De EU is het zat omdat het al de zoveelste keer is dat Orbán in de weg zit. Daarom hebben EU-ambtenaren een plan opgesteld om de uitkering van EU-subsidies aan Hongarije stop te zetten als het land extra hulp aan Oekraïne blijft dwarsbomen. De regeringsleiders zouden daar donderdag mee kunnen dreigen als Orbán niet over de streep komt.
De gemoederen zijn zo hoog opgelopen dat verschillende EU-landen hebben gedreigd met de zogenoemde artikel 7-procedure, zeggen diplomaten in Brussel. Die procedure geldt voor EU-landen die de rechtsstaat ondermijnen en stelt de EU in staat om het stemrecht van dat land te ontnemen. Hongarije zit sinds 2018 in die situatie, omdat het steeds slechter gaat met de Hongaarse rechtsstaat. Zo zijn er allerlei problemen met de onafhankelijkheid van de rechtsstaat, de academische vrijheid en de rechten voor homoseksuelen en transgender personen.
Maar Michiel Luining, Centraal-Europa kenner en onderzoeker EU-recht aan de Universiteit van Amsterdam, verwacht niet dat die procedure daadwerkelijk wordt ingezet. "Artikel 7 is dichterbij dan ooit, maar ik schat de kans nog steeds niet groot in", zegt hij. "Het is een zwaar middel dat lidstaten eigenlijk niet willen inzetten. Je moet het dreigement meer zien als een teken dat ze het dwarsliggen van Orbán echt helemaal zat zijn."
Orbán koerst momenteel op een steunpakket waarin de EU-lidstaten elk jaar opnieuw - met unanimiteit - moeten beslissen of er nog geld naar Oekraïne gaat. "Dan heeft hij per jaar een veto om dealtjes los te krijgen van de EU", voegt Luining toe. Het vetorecht, de deals en compromissen zijn belangrijke manieren voor Hongarije om de goede banden met Rusland te onderhouden.
Maar de andere 26 lidstaten zijn ervan overtuigd dat er extra geld naar Oekraïne moet. Daarom is er een plan B opgesteld voor als Orbán niet meewerkt. In dat geval willen de lidstaten financiële steun buiten Brussel om leiden. "Alleen dat wil de EU liever niet, omdat die financiële steun dan minder stabiel en zeker is. Een lidstaat kan zo namelijk veel makkelijker de stekker eruit trekken", legt Luining uit.
Bovendien brengt zo'n constructie hogere kosten en administratieve lasten met zich mee. "De EU is dus wel gebaat bij Orbáns steun."
Orbán zegt zelf dat het geen zin heeft om geld naar Oekraïne te sturen, zegt Luining. "Volgens hem gaat Oekraïne de oorlog toch niet winnen en moet er zo snel mogelijk een wapenstilstand komen."
Maar Luining stelt dat er andere redenen zijn dat de Hongaarse premier steeds dwars ligt als het gaat om steun aan Oekraïne. Hij wijst naar de sancties die Hongarije zijn opgelegd omdat de rechtsstaat er onder vuur ligt. "EU-gelden zijn opgeschort en Orbán wil maar al te graag dat die fondsen weer worden vrijgesteld", weet Luining.
Daarnaast wil de Hongaarse premier graag van twee walletjes eten, vervolgt hij. "Hij wil alle voordelen meepakken van een EU-lidstaat maar wil ook graag deals sluiten met regimes buiten de EU, zoals Rusland." Hongarije is erg afhankelijk van Rusland wat betreft olie en gas.
Daarbij komt dat Orbán ook zijn achterban tevreden wil houden, zowel in Hongarije als de Hongaarse inwoners in Oekraïne. En in de ogen van Orbán doet Oekraïne te weinig om de Hongaarse minderheid in het land te beschermen. Daarentegen vindt de Hongaarse minderheid steeds meer dat Orbán met zijn gedrag geen positieve invloed heeft, zegt Luining.
De grote vraag blijft: wat gaat Orbán vandaag doen? De Hongaarse premier moet de afweging maken tussen het verspillen van zijn resterende beetje krediet binnen de EU, en het aan zijn thuispubliek laten zien dat hij zich niets van de EU aantrekt. "Mocht hij zijn vetorecht gebruiken, dan zal de EU iets buiten Hongarije om moeten regelen", concludeert Luining.
Maak binnen 1 minuut een gratis account aan en krijg toegang tot extra artikelen.
Gelieve een geldig e-mailadres in te geven.
Source: Nu.nl algemeen