Het Internationaal Gerechtshof (ICJ), de hoogste rechtbank van de Verenigde Naties, deed woensdag uitspraak in een zaak die in 2017 door Oekraïne werd aangespannen. Oekraïne beschuldigde Rusland van het financieren van terrorisme op Oekraïens grondgebied en van het schenden van het antiracismeverdrag van de Verenigde Naties.
Oekraïne eiste dat Rusland schadevergoedingen betaalt voor zijn betrokkenheid bij de oorlog die in 2014 uitbrak tussen pro-Russische separatisten en het Oekraïense leger. Volgens Kyiv steunde Rusland de rebellen met wapens en geld. Daarnaast wilde Oekraïne een Russische schadevergoeding voor het neerhalen van vlucht MH17. Die crash was volgens Kyiv een indirect gevolg van de Russische steun aan rebellen die de raket afvuurden.
Vooral de vraag of het om terrorisme ging, was een heikel punt in de zaak. Niet ieder gewapend conflict kan namelijk worden bestempeld als terrorisme. De rechter oordeelde dat Rusland op het moment van financieren geen duidelijke reden had om aan te nemen dat het geld zou worden gebruikt voor terrorisme. Rusland hoeft dus geen schadevergoedingen te betalen.
Wel oordeelt het hof dat Rusland het verdrag tegen financiering van terrorisme deels heeft geschonden, omdat het te weinig onderzoek heeft gedaan naar Russische individuen die terrorisme in Oost-Oekraïne hebben gefinancierd. Oekraïne had namelijk wel genoeg bewijs geleverd om een onderzoek in te stellen.
Ook klaagde Oekraïne Rusland aan voor het schenden van het verdrag tegen rassendiscriminatie. Volgens Kyiv proberen de Russische autoriteiten de oorspronkelijke bevolking van het geannexeerde schiereiland de Krim te vervangen door een uitsluitend Russische bevolking.
De rechter vindt dat Rusland hier deels schuldig aan is. Rusland schendt het verdrag bijvoorbeeld door niet voldoende garant te staan voor Oekraïense les op scholen. Rusland maakte het na de annexatie in 2014 extreem moeilijk voor mensen om zich in het Oekraïens aan te melden voor onderwijs.
Maar op andere punten gaat de rechter niet mee in de bewering van Oekraïne dat Rusland zich schuldig maakt aan rassendiscriminatie. Daarom hoeft Rusland ook hier geen schadevergoeding voor te betalen.
Hoewel de uitspraken van het ICJ bindend zijn, was de kans klein dat Rusland zich iets had aangetrokken van een minder gunstige uitspraak. Het hof heeft namelijk weinig middelen om uitspraken te handhaven. Bovendien legde Rusland al eerder een uitspraak van het ICJ naast zich neer.
Wel zal Moskou de uitspraak naar verwachting in zijn voordeel gebruiken, door het aan te voeren als 'bewijs' dat het ook in zijn huidige oorlog tegen Oekraïne niets fout doet.
Maar dat het ICJ Rusland vandaag op twee punten heeft vrijgesproken, zegt weinig over de militaire acties van Rusland in de oorlog tegen Oekraïne. Voor Oekraïne behoorden deze twee specifieke aanklachten - financiering van terrorisme en rassendiscriminatie - tot de weinige juridische mogelijkheden om Rusland aan te kunnen klagen.
De rechter is woensdag vooral tot de conclusie gekomen dat de twee verdragen die centraal stonden niet genoeg juridische grondslag bieden om Rusland te kunnen veroordelen voor serieuze schendingen van het internationaal recht. Maar dat betekent niet dat Rusland zich hier helemaal niet aan schuldig maakt.
Het is dus maar zeer de vraag of de ICJ-uitspraak van woensdag de toch al afgebrokkelde reputatie van Rusland op het internationale toneel zal redden.
Source: Nu.nl algemeen