Grensoverschrijdend gedrag in de popmuziekindustrie moet aangepakt worden, vindt Annabel Heijen. Als voorzitter van Taskforce Go presenteerde zij op festival Eurosonic Noorderslag het onderzoek van Movisie waaruit bleek dat grensoverschrijdend gedrag in de popmuziek regelmatig voorkomt. De helft van de deelnemers aan het onderzoek had te maken gehad met intimiderend of emotioneel grensoverschrijdend gedrag, een derde met seksueel grensoverschrijdend gedrag.
De gevolgen zijn uiteraard het grootst voor de slachtoffers, maar Heijen ziet ook consequenties voor de hele branche: ‘Het is slecht voor het imago van de industrie, we verliezen hierdoor talent.’ Werknemers worden bijvoorbeeld ontslagen, of maken nog voor ze aan de slag gaan in de muzieksector een andere carrièrekeuze. Uit het onderzoeksrapport blijkt dat 11 procent van de slachtoffers ontslag heeft genomen, en nog eens 9 procent werd ontslagen of kreeg geen contract als gevolg van de gebeurtenissen.
Over de auteur
Els de Grefte is popredacteur voor de Volkskrant. Ze schrijft over popmuziek en cultuur in brede zin.
Wat moet er nu gebeuren om grensoverschrijdend gedrag in de muziekindustrie aan te pakken, wat gaan festivals, podia, labels en boekingskantoren veranderen in hun beleid en welke veranderingen zijn al in gang gezet?
De Taskforce, een groep van veertien professionals uit de muziekindustrie die veiligheid en inclusie in de industrie wil bevorderen, lanceerde tegelijkertijd met het onderzoeksrapport de campagne Ik Zet De Toon. Deze campagne spoort vooral omstanders of getuigen van grensoverschrijdend gedrag aan om iets te zeggen of in te grijpen. Bij meer dan de helft van de incidenten uit het onderzoek waren er namelijk mensen bij.
Saskia Daru is een van de drie onderzoekers van Movisie die het onderzoek heeft uitgevoerd. Volgens haar werkt het aanspreken van anderen op grensoverschrijdend gedrag heel goed. Er iets van zeggen als iemand bijvoorbeeld seksistische opmerkingen maakt helpt op dat moment doordat diegene ermee stopt, en het geeft de boodschap af dat het niet normaal is om zulke opmerkingen te maken. Daru: ‘Mensen zijn kuddedieren, je gedraagt je op een manier waarvan je denkt dat het normaal is.’
Bovendien is het prettig voor slachtoffers als omstanders voor hen opkomen. ‘Grensoverschrijdend gedrag is één ding, maar de reactie van de omgeving is een andere’, zegt Daru. ‘Als we dat alvast kunnen veranderen, zou dat al veel ellende voor slachtoffers schelen.’
Het aanspreken van mensen op hun gedrag is niet altijd makkelijk. Daarom is het volgens Heijen belangrijk om op de werkvloer over omgangsvormen te praten. ‘Werkgevers moeten de drempel verlagen om elkaar aan te spreken’, zegt zij.
Mensen met macht moeten volgens Daru als eerste hun gedrag aanpassen. Taskforce Go is daarom van plan cursussen te geven aan mensen met voorbeeldfuncties.
Daarnaast moet het volgens Daru duidelijk zijn waar slachtoffers terechtkunnen als ze grensoverschrijdend gedrag meemaken. Zulk gedrag kan in de meeste organisaties bij een vertrouwenspersoon gemeld worden; medewerkers die zich daar niet goed bij voelen of freelancers zonder vertrouwenspersoon kunnen terecht bij meldpunt Mores. Hier kan ook iedereen uit de muziekindustrie terecht voor advies.
De Taskforce heeft een gedragscode opgesteld en verspreid. De gedragscode geeft handvatten voor het aanspreken van mensen op hun gedrag. Een gedragscode voelt als een lijstje goede voornemens dat niet veel zoden aan de dijk zet, erkent Daru. ‘Maar het is wel heel belangrijk om een sociale norm te hebben afgesproken, omdat je er dan aan kunt refereren.’
De taskforce kan de gedragscode niet handhaven. Een eventuele klachtencommissie of onafhankelijke toezichthouder zou dat kunnen doen, maar grensoverschrijdend gedrag en harde regels zijn volgens Heijen een moeilijke combinatie. Grenzen verschillen namelijk per persoon en per situatie.
‘Je hebt zowel een gedragscode als een meldcode, vertrouwenspersonen en cursussen nodig’, aldus Daru. ‘Die dingen moeten allemaal met elkaar verbonden worden om tot minder, en minder langdurend, grensoverschrijdend gedrag te komen.’
Het Amsterdamse poppodium Paradiso won vorige maand de vakprijs het IJzeren Podiumdier op het gebied van Diversiteit en Inclusie, mede dankzij hun aanpak op het gebied van sociale veiligheid. Een aantal jaar geleden schakelde de popzaal een extern bureau in, waarmee ze een actieplan maakten voor de hele organisatie. Zo loopt er op feesten standaard een social awareness-team rond voor het publiek, is er een meldpunt voor ongewenst gedrag en is het voltallige personeel op socialeveiligheidscursus geweest.
Naar aanleiding van de Boos-uitzending over The Voice of Holland schreef Lakshmi met 28 andere zangeressen een open brief over de benarde positie van vrouwen in de muziekindustrie. Zij ziet de oplossing voor seksueel grensoverschrijdend gedrag vooral bij mannen onderling. ‘Blijkbaar is er een grote neiging tot grensoverschrijdend gedrag’, zegt Lakshmi. ‘Ik denk dat mannen met elkaar moeten gaan praten over die neigingen en ermee aan de slag moeten gaan.’ Daarnaast is Lakshmi voorstander van de naar eigen zeggen rigoureuze maatregel om een vrouwenquotum te hanteren. ‘Ik ben ervan overtuigd dat deze problemen dan serieuzer genomen worden, want ik ken geen enkele vrouw in de industrie die niet te maken heeft gehad met seksueel grensoverschrijdend gedrag.’
Als internationaal succesvolle artiest had Caroline van der Leeuw (Caro Emerald, The Jordan) een machtspositie ten opzichte van haar band- en crewleden. ‘Ik zal vast ook weleens over iemands grens heen gegaan zijn’, zegt Van der Leeuw. ‘Dat kan niet anders. Maar ik denk dat het allerbelangrijkst is dat je benaderbaar bent voor kritiek achteraf.’ Van der Leeuw is daarom van plan om een vertrouwenspersoon aan te stellen voor haar band en crew.
‘Door de hele industrie heen zou ze graag meer vrouwen willen zien. Toen zij zwanger wilde worden, bemoeiden mannen uit haar team zich met de timing ervan. Als zij als artiest uitvalt, missen ook labelbazen, managers en bandleden een tijdlang inkomen. ‘Het is logisch dat ze zich ermee bemoeiden, maar ik denk wel dat een vrouw hier wat menselijker mee om was gegaan.’
Marcel Albers is naar eigen zeggen lid van de generatie van de ‘happy few’, die weleens wat meer zou mogen luisteren naar anderen. Toen Albers tijdens Eurosonic Noorderslag bij een panel over de positie van vrouwen in de muziekindustrie zat, voelde hij zich voor het eerst buitengesloten. ‘Daar zaten 45 vrouwen op alle voorbeelden over seksueel grensoverschrijdend gedrag mee te knikken’, zegt Albers. ‘Toen heb ik achterover geleund en heel goed geluisterd.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden