De nieuwe opzet van de eindtoets in groep 8 is prima, maar dat neemt niet weg dat veel leerlingen op hun 12e te jong zijn om hun schoolkeuze goed te kunnen maken.
Het Nederlandse onderwijsbeleid is geen baken van continuïteit. Na de herinvoering van de basisbeurs voor studenten – na acht jaar afwezigheid – is ook de vroege eindtoets in groep 8 weer terug van weggeweest. In heel Nederland worstelen meer dan 150 duizend leerlingen zich dezer dagen door het eerste echte examen van hun leven.
Voor sommige leerkrachten zal dat voelen als een motie van wantrouwen. De voorgeschiedenis is immers bekend: juist om de zwaarte van het advies van de onderwijzers te vergroten, werd de toets tien jaar geleden pas later in het jaar, ruim na hun schooladvies, ingeroosterd. En ook nadat de middelbare scholen hun inschrijvingen al hadden geopend. Dat moest al te veel druk op de momentopname voorkomen. De toets zou alleen nog dienen om een reeds gegeven advies eventueel naar boven bij te stellen.
In de praktijk bleek de toets echter enorm aan invloed te verliezen. Vooral openbaarde zich een nieuwe bijdrage aan de onderwijskloof, zo bleek uit de analyses. Het – soms onbewuste – verwachtingspatroon van de leerkracht weegt zwaar. Bij een hogere score worden de adviezen voor kinderen van theoretisch opgeleide ouders nog wel eens naar boven bijgesteld, maar bij kinderen van praktisch opgeleide ouders komt dat veel minder vaak voor. In het algemeen blijken leerkrachten te hechten aan hun eigen inzicht: van de leerlingen die op basis van hun toets recht hadden op een hoger advies, viste 80 procent achter het net.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
De praktijk moet uitwijzen of de nieuwe opzet beter bevalt, maar op papier ziet het er verstandiger uit: het advies van de leerkracht nog altijd centraal, niet te veel druk op de momentopname, maar wel een dwingend positief effect als het toetsresultaat daarom vraagt.
Dat is winst, maar het roept wel meteen de vraag op hoe het eigenlijk zit met dat andere debat, over de veel te vroege selectie in het Nederlandse onderwijs. Het is ook alweer vier jaar geleden dat een breed front van onderwijsorganisaties – van de VO-Raad en de MBO-raad tot aan het Laks en CNV Onderwijs – nog eens het oude, dringende advies herhaalde aan de politiek om de schoolkeuze met drie jaar uit te stellen.
Breed mengen dus, tot en met de derde klas in het voortgezet onderwijs. Pas daarna scheiden de wegen van de praktisch en de theoretisch ingestelde leerlingen. Om met de Onderwijsraad te spreken: ‘De te vroege selectie leidt tot ongelijke onderwijskansen. Leerlingen met dezelfde cognitieve capaciteiten, maar met verschillende achtergronden, komen niet op hetzelfde onderwijsniveau terecht. Hierdoor volgen veel leerlingen voortgezet onderwijs dat niet past bij wat zij in hun mars hebben.’
In dat licht is het vervroegen van de eindtoets slechts symptoombestrijding. Toch durfde het huidige demissionaire kabinet concrete maatregelen niet aan, omdat die zo ingrijpend zouden zijn voor de middelbare scholen. Dat zijn ze inderdaad, en dat is ook reden genoeg om niet over één nacht ijs te gaan, maar géén reden om er dan maar van af te zien. Gelukkig komt er altijd weer een nieuw kabinet.
Source: Volkskrant