De terreurdaden op 7 oktober, waarbij Hamas bijna 1.200 mensen afslachtte en 250 mensen gijzelde, hebben een doos van Pandora geopend. De situatie in het Midden-Oosten, waarvan de Amerikaanse nationale veiligheidsadviseur Jake Sullivan een week voor de aanslagen van 7 oktober nog zei dat het er rustiger was dan het in tijden was geweest, nadert het kookpunt. De escalatie is het gevolg van een samenloop van crises.
Over de auteur
Heleen Mees is columnist van de Volkskrant. Eerder promoveerde ze op de Chinese economische groei. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Israël heeft te maken met vier frontlijnen. Aan de zuidgrens strijdt het tegen Hamas. Vanaf de noordgrens wordt het bestookt door Hezbollah, die honderden aanvallen heeft gelanceerd uit solidariteit met Hamas. De Abraham-akkoorden, die voor vrede met de Arabische staten hadden moeten zorgen, zijn voor onbepaalde tijd opgeschort. De vierde frontlijn is met Iran, dat met zijn nucleaire programma de grootste bedreiging voor Israël vormt.
Het is dus niet zo verwonderlijk dat de Verenigde Staten, als Israëls belangrijkste bondgenoot, de afgelopen honderd dagen oorlogsschepen, troepen en diplomaten naar het gebied hebben gestuurd. Israël heeft sinds 1946 in totaal bijna 300 miljard dollar aan militaire en financiële steun van de Verenigde Staten ontvangen. Na de aanslagen van 7 oktober vloog president Biden zelf naar Israël om zijn arm om de gewonde natie te slaan.
Maar ondanks al het Amerikaanse spierballenvertoon, verspreidt het conflict zich als een olievlek over het Midden-Oosten. Afgelopen zondag werden drie Amerikaanse soldaten gedood bij een aanval op een Amerikaanse basis in Jordanië, uitgevoerd door een van de door Iran gesteunde milities. De door Iran gesponsorde Houthi’s gaan gewoon door met hun aanvallen in de Rode Zee, niet afgeschrikt door de tientallen vergeldingsacties die de Britten en Amerikanen hebben uitgevoerd.
De publieke opinie in het Midden-Oosten keert zich ondertussen steeds verder tegen Israël. Ruim tweederde van de Saoediërs vindt dat de Arabische staten alle banden met Israël moeten verbreken. 40 procent van de Saudiërs steunt de terreurbeweging Hamas. In augustus was dat slechts 10 procent. Ook in Israël verharden de standpunten. Slechts een kwart van de Israëliërs steunt nu nog een onafhankelijke Palestijnse staat. Tien jaar geleden was dat ruim 60 procent.
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Antony Blinken, zei twee weken geleden in Davos dat een onafhankelijke Palestijnse staat nodig was voor de veiligheid van Israël. Benjamin Netanyahu rook meteen zijn kans. De Israëlische premier gaf de volgende dag een persconferentie die live werd uitgezonden op televisie waarin hij duidelijk maakte dat de Amerikanen en de Arabieren Israël een tweestatenoplossing door de strot willen duwen, en dat hij als enige sterk genoeg is om dat te voorkomen.
Ondanks de rampzalige Hamas-aanval op 7 oktober en de weinig succesvolle oorlog in Gaza, hoopt Netanyahu met dat argument aan de macht te kunnen blijven. Dat is van levensbelang voor hem. Als de oorlog in Gaza voorbij is, wacht Netanyahu niet alleen een onderzoek naar de aanslagen van 7 oktober maar ook drie strafzaken vanwege corruptie, die hem voor jaren in de gevangenis kunnen doen belanden. Israël heeft al eerder een president en een voormalige premier gevangengezet.
In een uiterste poging om uit de gevangenis te blijven, zal Netanyahu er niet voor terugdeinzen om de man die hem na 7 oktober voor de volle honderd procent steunde voor de bus te gooien. Bidens steun aan Israël heeft hem al support gekost onder zijn eigen progressieve basis. Als Netanyahu zich tegen de Amerikaanse president keert omdat die aandringt op een onafhankelijke Palestijnse staat, kan dat Biden in november ook stemmen kosten van Amerikaanse Joden.
Bidens beste hoop is dat de strijdende partijen overeenstemming bereiken over een nieuw staakt-het-vuren, waarbij Hamas gijzelaars vrijlaat in ruil voor Palestijnse gevangenen en humanitaire hulp. Als het staakt-het-vuren succesvol is, zal waarschijnlijk ook de intensiteit van de aanvallen van de Houthi’s, Hezbollah en andere door Iran gesteunde milities afnemen. De tweestatenoplossing kan een stip op de horizon blijven zolang de Palestijnen geen betrouwbare politieke vertegenwoordiging hebben.
Het cliché wil dat Amerikanen zich niets aantrekken van het buitenlands beleid als ze naar de stembus gaan. Maar niet alle Amerikanen zien Israël als buitenland. Als het conflict in het Midden-Oosten verder uit de hand loopt, kan dat Bidens ondergang worden.
Source: Volkskrant