‘Hoi iedereen, dit is Bisan uit Gaza. Ik leef nog.’ Met die woorden beginnen veel van Owda’s filmpjes. De twintiger – rond gezicht, bruin krullend haar en een beugel – wist sinds oktober 18 miljoen Instagramvolgers te vergaren met haar video’s over het dagelijks leven in Gaza in oorlogstijd.
Al voor de oorlog was activisme de 25-jarige Owda niet vreemd. Voor de Verenigde Naties hield ze zich bezig met vrouwen- en mensenrechten, voor de Europese Unie met klimaatverandering. Maar sinds 7 oktober, de datum waarop Hamas vanuit de Gazastrook Israël aanviel, heeft nog maar één onderwerp haar aandacht: het lot van de Gazanen.
Over de auteur
Maartje Geels is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
In de zomer van 2023 verscheen op de website van de Verenigde Naties een profiel van Owda. De geboren en getogen Gazaanse wordt daarin geïntroduceerd als activist en maker van de videoreeks Hakawatia (Verhalenverteller), waarin ze vertelt over de tradities en cultuur van de regio. Zo kletst een opgewekte Owda voor de camera over de duizenden hectare landbouwgrond en kassen rondom het dorpje Al-Musaddar, die Gaza van voedsel voorzien. ‘Online content bepaalt ons wereldbeeld, onze meningen en onze waarden’, citeert de VN Owda in het profiel.
Een half jaar later ziet het leven van Owda er compleet anders uit. Twee dagen na de aanval van Hamas op Israëlisch grondgebied ontvangt de jonge vrouw, net als duizenden andere Gazanen, van het Israëlische leger een sms: verlaat Rimal zo snel als kan. Uren later komen de Israëlische bommen op de dichtbevolkte wijk in Gaza-Stad neer. Van Owdas ouderlijk huis blijft niets over.
Drie keer Bisan Owda in video’s
‘Ik laat je m’n routine voor het slapen zien. Dit is mijn tas. Daar zit alles in, voor het geval dat we moeten evacueren.’ In oktober filmt Owda om 22.00 uur haar spullen, vlak voordat ze naar bed gaat.
‘Ondanks de bombardementen is deze lieverd nog thuis.’ In november filmt Owda zichzelf tussen het puin van gebombardeerde gebouwen. Ze treft er een rode kat.
‘Hmm crunchy!’ In januari filmt Owda een jong Gazaans kind in een tentenkamp. Hij verkoopt zakjes chips, gemaakt door zijn moeder. ‘Echte’ chips zijn niet meer te krijgen.
In november 2023 doet Owda opnieuw op beeld verslag. Ditmaal niet voor de Jordaanse zender Roya TV, dat Hakawatia uitzendt, maar voor de Arabische nieuwszender Al Jazeera. De activist is het al-Shifa-ziekenhuis in Gaza-Stad ontvlucht en te voet onderweg naar het zuiden van de Gazastrook. Owda doet verslag vanuit haar tent, hoorbaar is de klaterende regen op het tentdoek: ‘Honderdduizenden mensen zitten in tenten, ze kunnen nergens anders heen. Ik ben een van hen.’
De beelden die Owda tijdens haar vlucht naar het zuiden maakt, geven een inkijk in het leven van bijna twee miljoen Gazaanse ontheemden. In een tentenkamp vraagt Owda een bakkende, oudere vrouw hoe ze aan voedsel komt. ‘Dat is lastig. Bloem is schaars. Wie voor de oorlog bloem in huis had, heeft geluk.’
Owda’s reportages zijn nauwelijks filmisch, noch verhalend te noemen. Toch doen ze ertoe. Sinds oktober hebben buitenlandse journalisten geen toegang tot Gaza. Het handjevol internationale journalisten dat de strook in wordt gelaten, mag dat alleen onder begeleiding van Israëlische militairen naar een klein stukje van het noorden van Gaza.
CNN-kopstuk Clarissa Ward wist afgelopen december Gaza binnen te komen, maar dat lukte haar alleen via de grens met Egypte, in het zuiden, onder begeleiding van een medische missie van de Verenigde Arabische Emiraten. Waar internationale journalisten sinds de oorlog nauwelijks meer mogelijkheden hebben om in Gaza verslag te doen, laat Owda zien hoe het leven er voor Gazanen aan toegaat.
Hoelang het voor Owda veilig blijft om videos te maken, is de vraag. Het Comité ter Bescherming van Journalisten (CPJ) waarschuwt vrijwel dagelijks voor de precaire situatie van verslaggevers in Gaza en de regio. Volgens de non-profitorganisatie zijn sinds het uitbreken van de oorlog zeker 83 journalisten om het leven gekomen. 76 van hen waren Palestijns.
Afgelopen week werd duidelijk dat twee andere ‘gezichten’ van Gaza de strook inmiddels zijn ontvlucht. Al Jazeera-correspondent Wael al-Dahdouh vluchtte vorige week via Egypte naar Qatar nadat hij gewond was geraakt bij een luchtaanval. Zijn zoon – journalist Hamza Dahdouh – werd eerder deze maand gedood. Afgelopen dinsdag verliet de Palestijnse fotograaf Motaz Azaiza Gaza. Ook hij wordt in Qatar opgevangen.
Het leidt tot zorgen onder Owda’s volgers, die via Instagram informatie over de twintiger uitwisselen. Soms blijft het dagen stil op het account van wizard_bizan1. Als Owda dan weer van zich laat horen, verschijnt in de comments steevast de reactie: ‘Ik ben opgelucht je weer te zien.’ Owda – die inmiddels geregeld een kogelwerend vest bedrukt met ‘press’ draagt – filmde zichzelf afgelopen week vanuit Khan Younis, de Gazaanse stad die inmiddels door Israël is belegerd. ‘Zie je deze vlammen?’ vraagt Owda, wijzend naar de twee oranje puntjes aan een pikzwarte hemel. ‘Ze verlichten alles. En dan vallen de bommen.’
Gaza door de ogen van Palestijnen op Instagram
De 22-jarige Plestia Alaqad (4,8 miljoen volgers) ontvluchtte afgelopen november Gaza dankzij familieleden in Australië. De twintiger studeerde af in journalistiek en bleef haar verhalen na 7 oktober via Instagram delen. Zenders als ITV en de BBC namen haar werk over. ‘Gaza verlaten was een van de moeilijkste beslissingen die ik ooit heb genomen’, zei ze op het platform.
‘Dit is de laatste keer dat jullie me in dit zware, stinkende persvest zullen zien’, sprak de Palenstijnse fotograaf Motaz Azaiza afgelopen week op Instagram. Na maandenlang vrijwel dagelijks gruwelijke beelden van Gaza te hebben gedeeld met zijn 18,5 miljoen volgers, maakte hij bekend het gebied te hebben verlaten. ‘Bid voor Gaza.’
‘Ik had nooit gedacht verslag te zullen doen van al dit geweld’, zei de 28-jarige Hind Khoudary (1,1 miljoen volgers) in december tegen Time Magazine. Voor de oorlog werkte Khoudary als freelancer voor onder meer het Turkse staatspersbureau Anadolu. ‘Verslag doen terwijl je probeert te overleven, is overweldigend’.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden