Dit blijkt uit een door de Volkskrant uitgevoerde enquête waaraan 228 middelbare scholen (die in totaal 20 procent van de middelbare scholieren vertegenwoordigen) hebben meegedaan. Het merendeel van de scholen (84 procent) neemt de door de overheid ingestelde richtlijn om mobieltjes, tablets en smarthorloges niet meer toe te staan in de klas integraal over. 13 procent doet dit deels en 7 procent zegt de richtlijn niet op te volgen, maar doet dit in de praktijk wel: mobieltjes mogen mee de klas in, maar worden daar in een speciale tas of kluis opgeborgen.
Over de auteur
Irene de Zwaan is verslaggever van de Volkskrant en schrijft over jongerencultuur en onderwijs
Precies zoals de Tweede Kamer beoogde met de op 1 januari ingevoerde richtlijn (het is een dringend advies, geen wettelijk verbod) zien veel middelbare scholen dat leerlingen meer aandacht hebben voor de les en voor elkaar. Ze ervaren dat het pestgedrag (via sociale media) afneemt en geven aan dat de pauzes weer ‘bruisen’. Leerlingen kletsen meer, spelen spelletjes met elkaar of lezen – soms tot verbazing van leerkrachten – een boek.
Overigens hadden de meeste scholen vooruitlopend op het overheidsadvies al regels ingevoerd met als doel het mobieltjesgebruik in de klas terug te dringen. Scholen die pas op 1 januari zijn overgestapt of de regels hebben aangescherpt, geven aan dat dit veel minder weerstand oplevert dan ze vooraf hadden gedacht.
Er vinden weliswaar incidenteel discussies plaats met leerlingen die het er niet mee eens zijn, en er zijn ook al leerlingen betrapt die de regels handig proberen te omzeilen door hun oude telefoon in te leveren en een nieuwe het klaslokaal in te smokkelen. Maar over het algemeen is er weinig verzet. ‘Leerlingen geven zelf aan dat het op school gezelliger is geworden’, schrijft de rector van het Sint-Janslyceum in Den Bosch.
Scholen mogen zelf bepalen hoe ze invulling geven aan het mobieltjesverbod. Opvallend is dat bijna de helft van de scholen strengere regels hanteert dan de overheid adviseert. Zij weren mobieltjes niet alleen uit de klas (tenzij er educatieve of medische redenen zijn om ze te gebruiken), maar ook in de pauzes. Leerlingen moeten hun mobiel de hele schooldag in een kluis leggen of thuis laten (‘Thuis of in de kluis’).
Op 42 procent van de scholen mogen leerlingen hun mobiel wel in de pauze gebruiken. De respondenten van die scholen geven aan dat ze het ‘niet van deze tijd’ vinden om mobieltjes, die een wezenlijk onderdeel uitmaken van het sociale leven van leerlingen, de hele dag af te pakken. Een praktijkschool in Groningen ziet het zelfs als zijn ‘maatschappelijke plicht’ om leerlingen te leren omgaan met hun mobiel. ‘Anders leren ze het nergens, en daar hebben toekomstige werkgevers en de maatschappij vervolgens veel last van.’
Scholen wijzen ook op praktische bezwaren: in de kantine wordt vaak met de mobiel betaald en roosterwijzigingen worden online doorgegeven. Die praktische bezwaren zijn ook de reden dat docenten op de meeste scholen (70 procent) hun mobiel in de klas mogen gebruiken: om in te loggen in bepaalde schoolsystemen, bijvoorbeeld het absentiesysteem, is een tweestapsverificatie vereist.
De helft van de scholen die heeft deelgenomen aan de enquête is voorstander van een wettelijk verbod op mobieltjes in de klas, zoals in Frankrijk het geval is. Een verbod, zo is hun overweging, maakt het makkelijker om de regels toe te passen en te handhaven. ‘Dit voorkomt discussies met ouders en leerlingen die steeds mondiger worden en steeds minder de regels lijken te accepteren’, aldus een respondent. Een ander: ‘Scholen zijn heel schijterig om impopulaire maatregelen te nemen. Met een verbod kan men zich daarachter verschuilen.’
Scholen die tegen een verbod zijn, vrezen voor betutteling vanuit de overheid. Ze wijzen erop dat strengere maatregelen niet nodig zijn, omdat de huidige richtlijn voldoende slagkracht heeft. Een verbod betekent bovendien dat er verplicht moet worden gehandhaafd, wat volgens sommige scholen onuitvoerbaar is.
‘Op een school met 1.650 leerlingen heb je een heel leger aan controleurs nodig’, schrijft een medewerker van het DevelsteinCollege in Zwijndrecht. Hij wijst erop dat er op zijn school een groot lerarentekort is en dat extra surveillance met het oog op de werkdruk niet wenselijk is.
Bij overtreding van de regels van het mobieltjesverbod hanteren de meeste scholen (82 procent) als straf dat leerlingen hun mobiel tijdelijk moeten inleveren. Bij een nieuwe overtreding worden de sancties uitgebreid: ouders moeten naar school komen voor een gesprek of een leerling moet nablijven.
Scholen onderstrepen dat ze er geen ‘klopjacht’ van willen maken en kiezen er in sommige gevallen voor om niet te straffen, maar positief gedrag te belonen. ‘We hebben alle klassen vanaf 8 januari een beloning van 1 euro per dag beloofd als er geen mobiele telefoon ingeleverd hoeft te worden’, schrijft de directiesecretaresse van het Rhedens De Tender in Dieren. ‘Ze kunnen maximaal 25 euro verdienen voor iets lekkers of een extra klassenspel.’
In een reactie op de enquête van de Volkskrant laat een woordvoerder van het ministerie van Onderwijs weten dat de resultaten overeenkomen met de eerste geluiden die zij hierover ontvangen. ‘Namelijk dat deze afspraak zorgt voor duidelijkheid.’ Een half jaar na invoering wordt door demissionair minister Mariëlle Paul geëvalueerd of er strengere maatregelen, zoals een wettelijk verbod, nodig zijn. Het mobieltjesverbod gaat in het nieuwe schooljaar (2024-2025) ook gelden voor het primair onderwijs.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden