Twee seconden op de trekker en je bent verkocht, zegt graanboer Jean Marcel. Precies daarom weigert hij om zijn twee tienerzonen mee te nemen door de velden. ‘Ik probeer te voorkomen dat ze enthousiasme voelen voor het vak.’ Met zijn handen stevig in de zakken van zijn bodywarmer staat de veertiger zich te verbijten op de snelweg even buiten Parijs. ‘Het is een prachtig beroep, maar voor je het weet ben je verloren.’ Hij is even stil. ‘Ik voel me zelf verloren.’
Samen met tientallen andere boeren uit de l’Oise, een regio ten noorden van Parijs, is Jean Marcel maandag met de trekker op pad richting de hoofdstad. Ze hebben het rijk alleen: op de boeren na is de snelweg uitgestorven, leeggeruimd door de politie om ongelukken te voorkomen. Langzaam rijdt de stoet in etappes naar Chennevières – de rustplaats op zo’n 25 kilometer van Parijs is voor vandaag de eindbestemming. ‘We zijn vanmorgen vertrokken met het plan het drie dagen vol te houden.’
Over de auteur
Eline Huisman is correspondent Frankrijk voor de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
Na een korte opheffing van de meeste snelwegblokkades afgelopen weekeinde is het boerenverzet maandag opnieuw in volle gang. De vakbonden waarschuwen voor niets minder dan het ‘beleg’ van Parijs. Op acht toegangswegen rond de hoofdstad zijn wegversperringen aangekondigd, en ook de Marché de Rungis, de grootste versmarkt van Europa, is doelwit van acties. Vijftienduizend agenten zijn op de been gebracht om te voorkomen dat de boeren daadwerkelijk de stad binnenrijden, de markt blokkeren of de toegang tot vliegvelden rond Parijs afsluiten.
In Frankrijk gaat demonstreren doorgaans gepaard met uitbundige rituelen: rookbommen, luide muziek en rokende barbecues met merguez en ander verzadigend voedsel. Maar op de A1 is de stemming maandag rustig, bijna bedrukt. Alleen bij het voorbijrijden van supporters, die zich hier en daar met Franse vlag op viaducten over de snelweg laten zien, klinkt voorzichtig geclaxonneer. Ons doel is nourrir – voeden, niet mourir – sterven, staat op een van de spandoeken in de optocht te lezen. Achter een trekker bungelt een pop met een strop om de nek, op het dak van een busje is een houten doodskist gemonteerd.
Het is een verwijzing naar die alom bekende boerenstatistiek in Frankrijk: gemiddeld plegen bijna twee boeren per dag zelfmoord. Een tragiek die alles heeft te maken met de verstikkende combinatie van hoge werkdruk, financiële nood en zowel lichamelijke als geestelijke uitputting. Meerdere jongeren die zich maandag bij de demonstratie hebben aangesloten, vertellen uit vrees voor de toekomst sterke twijfels te hebben of ze de graanboerderij die hun vader runt, willen overnemen.
‘In essentie vechten we al jaren tegen dezelfde problemen’, zegt Jean Lefèvre, een boer met rossige haren onder een wollen pet die de stoet richting Parijs aanvoert. Hij verbouwt graan en suikerbieten, eveneens in de l’Oise. ‘We willen fatsoenlijk kunnen produceren, en fatsoenlijk kunnen leven van ons werk.’ Maar dat wordt volgens Lefèvre haast onmogelijk door de eindeloze hoeveelheid van soms tegenstrijdige regels, stijgende kosten en goedkope import van landbouwproducten waarmee Franse boeren niet kunnen concurreren.
‘Suikerbieten waren een Frans paradepaardje’, noemt Lefèvre een voorbeeld uit eigen praktijk. ‘Maar we hebben te maken met oneerlijke concurrentie. Sinds 2022 importeert de EU massaal suikerbieten uit Oekraïne, bedoeld als steun vanwege de oorlog. Maar Oekraïense boeren hoeven niet aan dezelfde sociale en milieu-verplichtingen te doen als wij.’
Oneerlijke concurrentie is een van de belangrijkste frustraties die de boerenbonden deze weken onder de aandacht brengen. Niet alleen uit Oekraïne, maar ook van landen binnen de Europese Unie, waarbij ze te maken hebben met concurrentie op lagere lonen of het toestaan van bestrijdingsmiddelen die in Frankrijk zijn verboden. En dan zijn er nog de vrijhandelsakkoorden, zoals het Mercosur-verdrag waarover al jaren wordt onderhandeld tussen de EU en Latijns-Amerikaanse landen. ‘We willen dat er een eerlijk speelveld komt, met gelijke standaarden waar boeren aan beide kanten aan moeten voldoen’, zegt Lefèvre.
President Emmanuel Macron liet maandag weten dat Frankrijk opnieuw bij de Europese Commissie heeft aangegeven op dit moment onmogelijk een akkoord te kunnen sluiten met de Mercosur-landen. Daarnaast zal de regering dinsdag opnieuw met een reeks maatregelen komen, zo is beloofd.
Voor de boeren op weg naar Parijs is de eerste geste van premier Gabriel Attal, die vrijdag onder meer beloofde de belastingverhoging op brandstof voor landbouwvoertuigen in te trekken en een aantal regels te versimpelen, bij lange na niet genoeg. ‘De regering heeft ons onder meer toegezegd de wet Egalim (die boeren beschermt bij prijsonderhandelingen, red.) te handhaven’, zucht Lefèvre. ‘De wet handhaven – zulke beloften kun je bepaald geen overwinning noemen.’
Als de graanboer eind van de middag de restplaats bij Chennevières heeft bereikt, is de stoet intussen uitgegroeid tot ruim honderd tractoren. Voor de reeks politiebusjes die verdere doortocht moeten voorkomen, wordt in alle rust een haag gebouwd van hooibalen die over de snelweg worden uitgetild. ‘Van slapen zal voorlopig niet veel komen’, zegt Lefèvre die zijn trekker eveneens parkeert. ‘De komende dagen bivakkeren we hier onderweg.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden