Boeren in Frankrijk demonstreren nu al zo’n twee weken door wegen te blokkeren in het hele land. De politie is vooralsnog terughoudend met optreden. Als het aan de boeren ligt, blokkeren ze vanaf maandag ook Parijs voor onbepaalde tijd, tot hun eisen zijn ingewilligd. Dat proberen de autoriteiten wel uit alle macht te voorkomen.
Koepelorganisatie voor boeren Fnsea (Fédération nationale des syndicats d’exploitants agricoles) heeft een pakket van zeer diverse eisen aan de Franse regering. De directe aanleiding voor de demonstraties was het plan om het belastingvoordeel voor diesel voor boeren geleidelijk af te schaffen. Premier Gabriel Attal beloofde afgelopen vrijdag, op bezoek bij een boerderij in Zuidwest-Frankrijk, toch niet aan die regeling te morrelen. Dat heeft de onrust echter nog niet weggenomen.
Over de auteur
Joram Bolle is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Het wantrouwen tussen de boeren en de Franse overheid zit dieper. De boeren hebben het gevoel door een kluwen aan regels, stijgende kosten en oneerlijke concurrentie geen toekomst te hebben. Een wet die moet garanderen dat boeren een eerlijke prijs voor hun producten krijgen van supermarkten, wordt volgens hen niet goed genoeg nageleefd.
Ook hekelen ze EU-regels over het gebruik van pesticiden en het herinrichten van landbouwgrond om biodiversiteit te bevorderen. Daarnaast zijn de boeren verbolgen over een voorgenomen vrijhandelsakkoord van de EU met Zuid-Amerikaanse landen. De boeren vrezen dat het akkoord de Franse markt zal overspoelen met goedkope producten.
De Franse regering is overigens tegen het akkoord en heeft gezegd dat standpunt niet te veranderen, maar dat overtuigt de boeren nog niet. Ook goedkope import uit EU-landen zint ze niet.
Belgische boeren lijken geïnspireerd door hun Franse collega’s en gaan sinds vorige week de straat op. In eerste instantie ging het om Waalse boeren, nu komen daar ook Vlaamse bij.
De Waalse boeren noemen vooral de Europese regels onwerkbaar. Ze klagen over gestegen administratieve lasten. De EU eist bovendien dat ze een bepaald deel van hun grond braak laten liggen uit het oogpunt van natuurherstel. Ook schrijft het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid voor wanneer ze moeten zaaien en oogsten, terwijl het volgens de boeren geen rekening houdt met de veranderlijkheid van het weer.
Intussen hebben ze te maken met gestegen kosten die ze niet volledig kunnen doorberekenen, waardoor hun inkomsten onder druk komen te staan.
Bij de Vlaamse boeren leeft dan weer onvrede over het stikstofbeleid. De boosheid daarover vertoont veel overeenkomsten met die in Nederland. Afgelopen week nam het Vlaamse parlement na drie jaar een stikstofdecreet aan dat zal leiden tot inkrimping of verdwijning van boerenbedrijven.
De boerenprotesten in Duitsland zijn enigszins geluwd na de Wutwoche die twee weken geleden eindigde. Dat betekent niet dat de Wut weg is. Maandag blokkeren boeren wegen naar havens, onder meer in Hamburg.
Net als in Frankrijk was de directe aanleiding voor de demonstraties in Duitsland de prijs van brandstof. Het grondwettelijk hof zette eind vorig jaar een streep door de begroting van de Duitse regering, omdat die geld dat ooit voor de coronacrisis was bedoeld wilde inzetten voor klimaatbeleid. Dat mocht niet, waardoor er plots 17 miljard euro moest worden bezuinigd. Bijna 1 miljard van die bezuinigingen kwam bij de landbouwsector te liggen, door subsidies op diesel en de belastingvrijstelling op landbouwvoertuigen af te schaffen.
De Duitse regering schrapte dat plan al snel, maar net als elders lag de boosheid eigenlijk dieper. De boeren vinden dat zij de kosten van de klimaattransitie onevenredig dragen. Daarbij wijzen ook zij naar het landbouwbeleid van de EU, dat grote kosten met zich meebrengt voor onder meer natuurherstel.
Andere sectoren steunden de Duitse boeren. Zo sloten onder meer vrachtwagenchauffeurs zich bij de blokkades aan.
Dat verschillende sectoren uit onvrede de handen ineenslaan is ook te zien in Oost-Europa, waar boeren en vrachtwagenchauffeurs deels samen demonstreren. In Polen en Roemenië spelen lokale omstandigheden mee, zoals brandstofprijzen en verzekeringskosten, maar de onvrede richt zich voornamelijk op de EU, in het bijzonder op EU-beleid ten opzichte van Oekraïne.
Het ongenoegen begon toen Oekraïne door de Russische blokkade op de Zwarte Zee geen graan meer kon exporteren over water. Het alternatief was export over land, via de buurlanden van Oekraïne. Daarvoor maakte de EU een uitzondering op de exportregels voor Oekraïne. Het Oekraïense graan werd echter niet alleen via andere landen geëxporteerd, maar kwam ook op de binnenlandse markt van bijvoorbeeld Polen, Roemenië en Hongarije terecht. Daardoor kwamen de prijzen voor hun eigen boeren sterk onder druk te staan.
Bij vrachtwagenchauffeurs spelen vergelijkbare grieven. Om Oekraïne te steunen kunnen Oekraïense truckers zonder vergunning rondrijden in de EU. Dat maakt ze goedkope concurrenten voor andere Oost-Europese truckers; de Oekraïners nemen ook plaatselijk vervoer over in buurlanden. Het leidde tot wekenlange blokkades van de Oekraïense grens door vrachtwagenchauffeurs, waar ook boeren zich bij aansloten. Elders in Polen en Roemenië zijn nu weer demonstraties van boeren, die net als hun Europese collega’s wegen blokkeren.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden