De frustratie over de Hongaarse premier is groot en loopt verder op, beamen EU-ambtenaren en Brusselse diplomaten. Oekraïne heeft het geld – 50 miljard euro voor 2024 tot 2027 – hard nodig, en de geloofwaardigheid van de EU staat op het spel. Donderdag is er een speciale EU-top over het hulppakket, nadat Orbán in december de steun voor Kyiv met veto torpedeerde.
Hoezeer de irritatie is opgelopen, toont een ambtelijk EU-document waarin wordt gedreigd de Hongaarse economie te ondermijnen als Orbán donderdag niet toegeeft. Volgens de Financial Times, die maandag over het document berichtte, zouden de andere 26 regeringsleiders in dat geval duidelijk moeten maken dat Hongarije voorlopig naar EU-geld kan fluiten. Er is al ruim 20 miljard euro aan EU-geld voor Boedapest bevroren omdat het niet aan de EU-regels voldoet voor de rechtsstaat, de vrijheid van onderwijs en onafhankelijke media.
Over de auteur
Marc Peeperkorn is sinds 2008 de EU-correspondent voor de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
Zo’n eenduidige boodschap van de 26 leiders zou investeerders afschrikken om nog in Hongarije te investeren en de Hongaarse munt (forint) ondermijnen. Een zeer zwaar middel, dat in elk geval als onderhandelingstactiek wordt ingezet. EU-ambtenaren en diplomaten denken niet dat de leiders het ambtelijke advies zullen overnemen. Dit soort economische chantage zou Orbán gelijk geven in zijn kritiek dat Hongarije om politieke redenen door de EU hard wordt aangepakt. EU-ambtenaren voorspellen dat hij onmiddellijk naar het Europees Hof van Justitie zal stappen en daar gelijk krijgt.
De Hongaarse minister van Europese Zaken János Bóka waarschuwde maandag via X dat zijn land niet zal buigen voor chantage. Hij was op weg naar Brussel voor overleg en zei open te staan voor constructieve onderhandelingen.
Eerder liet Boedapest weten de steun voor Oekraïne onder voorwaarden te accepteren. Zo wil Orbán elk jaar opnieuw kunnen beslissen of de hulp voor Kyiv wordt voortgezet. Dat is voor de andere 26 leiders onacceptabel. Wel zijn ze bereid een noodrem te introduceren. Daarmee mag een leider vragen de geldstroom voor Oekraïne te heroverwegen, maar kan deze niet vetoën.
Verder wil Orbán extra EU-budget voor grensbewaking. Daarin was in december al deels voorzien. Moeilijker ligt de Hongaarse eis om het Europese Herstelfonds, opgezet na de coronapandemie, langer open te houden. Hongarije heeft nog geen cent uit dit fonds ontvangen omdat het niet aan de vereisten voldoet. Het dreigt daardoor een deel van zijn gelden, ruim 10 miljard euro, mis te lopen omdat de deadline voor de uitgaven eind 2026 is.
Volhardt Orbán donderdag in zijn verzet, dan zullen de leiders hoe dan ook duidelijk maken dat Hongarije compleet geïsoleerd staat. Niet alleen blijven de EU-fondsen bevroren, de leiders overwegen dan ook het Hongaarse EU-voorzitterschap uit te stellen. Hongarije is normaliter de tweede helft van dit jaar EU-voorzitter.
De andere EU-landen kunnen Polen (dat na Hongarije aan de beurt is) vragen eerder de voorzittershamer over te nemen. Hongarije zou voorzitter kunnen zijn als de relaties met Brussel zijn hersteld. Deze maatregel is politiek en symbolisch zwaar, en zal mogelijk ook investeerders afschrikken.
Daarnaast overwegen sommige leiders een herstart van de strafprocedure tegen Hongarije waarmee Boedapest zijn stemrecht in de EU kan verliezen. Dit stuit bij andere leiders op huiver: deze ‘nucleaire optie’ is volgens hen alleen bedoeld om mee te dreigen, niet om daadwerkelijk te gebruiken.
Om Oekraïne hoe dan ook financieel overeind te helpen, zijn de EU-landen en de Europese Commissie al weken bezig met een plan B. Daarin wordt de 50 miljard euro voor Kyiv niet via het EU-budget gefinancierd maar bilateraal door de andere 26 EU-landen.
Problematisch in deze constructie is dat alle nationale parlementen van de deelnemende landen er apart mee moeten instemmen. Dat kost tijd en is niet zonder politieke risico’s. Ook moet er een apart toezichtmechanisme komen voor de besteding van de miljarden. Het streven blijft dan ook een akkoord met 27 EU-landen, benadrukken EU-ambtenaren.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden