Dit artikel is afkomstig uit Trouw. Elke dag verschijnt een selectie van de beste artikelen uit de kranten en tijdschriften op NU.nl. Daar lees je hier meer over.
Om te voldoen aan strengere veiligheidsnormen en Nederland veiliger te maken, nemen de waterschappen 2000 kilometer aan waterkeringen onderhanden. Ministers Mark Harbers van infrastructuur en waterstaat verdedigt maandag in de Tweede Kamer het voorstel om het budget daarvoor te verhogen van 12 naar minstens 24 miljard euro. Dat laatste komt neer op 1300 euro per inwoner. Aan de dijkversterkingen hangt een alsmaar hoger prijskaartje.
Cor Beekmans van Waterschap Drentse Overijsselse Delta werkt al dertig jaar aan dijkprojecten langs de rivieren. Hij zag hoe de opstapeling van regelgeving de kosten opdrijft. "Er zijn steeds meer regels gekomen voor natuur, voor uitstoot, voor waterkwaliteit, voor de bodem en voor ongewenste stoffen. We geven nu bijvoorbeeld miljoenen uit aan bodemonderzoeken en onderzoeken waarmee we moeten aantonen hoe we de natuur ontzien. De pfas-norm kost ons tientallen miljoenen per project."
Zijn waterschap heeft net een ontwerp afgerond voor versteviging van 30 kilometer IJsseldijk tussen Olst en Zwolle. Het was aanvankelijk begroot op 150 miljoen euro. Dat is veel meer geworden. Het precieze bedrag wil Beekmans niet noemen, want daar wordt nog aan gerekend.
"De tijd van Jan-met-de-bulldozer-maakt-een-dijk, ligt achter ons. Een dijk is niet langer een bult zand, afgedekt met een stevige laag klei", zegt Beekmans. "Het is een uitgekiend en geoptimaliseerd ontwerp, mede gebaseerd op het draagvlak van burgers die we laten participeren in een langdurig proces. Samen met de wettelijke eisen voor natuur en waterveiligheid leidt dit tot hogere kosten. Omdat we op meer plekken stalen of kunststof damwanden gebruiken in plaats van uitsluitend grond. Damwanden zijn duurder."
Ook regels voor de natuur werken kostenverhoging in de hand. Beekmans illustreert dat met een voorbeeld: "Vanwege de aanwezigheid van de extreem zeldzame sierlijke witsnuitlibel mogen we op een bepaalde plek geen damwanden in de bodem trillen, maar moeten we die duwen. Dat is drie keer zo duur."
De Natura 2000-status van alle uiterwaarden van de IJssel dwingt het waterschap tot allerlei maatregelen die kosten verhogen bij de aan- en afvoer van zand en klei. "Buitendijks zijn we aan handen en voeten gebonden met strenge natuurregels. Binnendijks zijn er de burgers die dicht bij de dijk wonen. Dan heb je snel het gevoel dat je moet passen en meten. Het is een ingewikkelde puzzel. Ook dat maakt het duurder", licht bestuurder Hans Wijnen van het Waterschap Drentse Overijsselse Delta toe.
Hij worstelt met de oplopende kosten als gevolg van wet- en regelgeving. "Stikstofregels dwingen ons de hele dijkversterking tussen Zwolle en Olst met stroom aangedreven machines uit te voeren. Dat maakt het project minstens 10 procent duurder. Als ik eerlijk ben, vraag ik me af: wat is de winst die je daarmee haalt? Is dat nog maatschappelijk verantwoord omgaan met gemeenschapsgeld? We hebben onszelf klemgezet met onze regels, waardoor we steeds meer kosten moeten maken." Geleidelijke invoering van emissieloos werken, daar kan Wijnen best mee uit de voeten. Maar als het wordt afgedwongen in een dijkproject, leidt dat tot miljoenen extra kosten.
Wijnen signaleert ook dat mensen die wonen op of bij de dijk veeleisender zijn. Om geen draagvlak te verliezen beweegt het waterschap vaak met burgers mee in het zoeken van technische oplossingen, zoals damwanden. Dat zorgt eveneens voor hogere kosten van dijken. "Mensen willen ons dwingen tot juridische garanties over hun woongenot en zo min mogelijk overlast. Enerzijds is dat hun goed recht; anderzijds vraag ik me steeds vaker af: waar is de grens van wat redelijk is? Onze dijken zijn voor onze gemeenschappelijke veiligheid en dat vraagt om een maatschappelijk verantwoorde kosten-baten-analyse."
Erik Wagener, directeur van het landelijke Hoogwaterbeschermingsprogramma, onderstreept dat dijkversterkingen steeds complexer worden. "Sleutelen aan dijken in het dichtbevolkte Nederland is technisch ingewikkeld, want ze zijn ingebed in een stad, dorp of waardevol landschap. Er is weinig ruimte. Op veel plaatsen is het schipperen. En dijken vertegenwoordigen een belangrijke landschappelijke waarde als drager van onze nationale identiteit."
De dijken zijn tegenwoordig 'ingenieuze geotechnische constructies', benadrukt Wagener. "We werken vaker met stalen damwanden. Door de oorlog in Oekraïne zijn de staalprijzen enorm gestegen. Tel daarbij op de overige gestegen bouwkosten, inflatie en een tekort aan goed personeel."
De onduidelijkheid over de stikstofregels spelen alle dijkversterkingen parten, stelt Wagener. Hij hoopt dat het nieuwe kabinet hierover hom of kuit geeft. "Zolang het beleid en de regelgeving onduidelijk zijn en jurisprudentie ontbreekt, zorgt stikstof voor een hoge kostenpost. Veel waterschappen kampen daarmee."
Maak binnen 1 minuut een gratis account aan en krijg toegang tot extra artikelen.
Gelieve een geldig e-mailadres in te geven.
Source: Nu.nl economisch