Israël heeft nog niet laten weten of het gevolg geeft aan het gerechtelijk bevel dat vrijdag in Den Haag werd uitgesproken door het Internationaal Gerechtshof. De eerste geluiden uit Jeruzalem zijn echter niet veelbelovend. In een verklaring zaterdag van premier Benjamin Netanyahu klonk geen greintje nederigheid tegenover het oordeel van het eerbiedwaardige gezelschap rechtsgeleerden.
‘Onze verpletterende overwinning is belangrijker dan wat dan ook. Ga op volle kracht door, zodat onze overwinning nog verpletterender zal zijn’, zo begon Netanyahu. Het waren niet zijn eigen woorden, hij citeerde Elkanah Wiesel, een Israëlische militair die vorige week omkwam in Gaza. Wiesel had een brief geschreven aan zijn familie, voor het geval hem iets zou overkomen.
Over de auteur
Rob Vreeken is correspondent in Istanbul voor de Volkskrant. Hij schrijft over Turkije, Iran en Israël/Palestina. Voorheen werkte hij op de buitenlandredactie, waar hij zich specialiseerde in mensenrechten, Zuid-Azië en het Midden-Oosten.
Uit de rest van de tekst bleek dat dit precies was wat premier Netanyahu de wereld wilde meegeven: Israël is absoluut niet van plan de strijd tegen de ‘monsters’ van Hamas, de ‘nieuwe nazi’s’, een tandje lager te zetten. ‘We zullen een totale overwinning behalen’, sprak hij. ‘We hebben geen andere keuze dan de totale overwinning.’
Zulke martiale taal valt moeilijk te rijmen met de uitspraak van de rechters. Die hebben Israël immers geboden ‘alle mogelijke maatregelen te nemen om het doden van inwoners van Gaza te voorkomen’. Ook moet het voorkomen dat het ernstige lichamelijke of geestelijke schade veroorzaakt. ‘Het hof is van mening dat Israël er met onmiddellijke ingang voor moet zorgen dat zijn strijdkrachten geen van de hierboven beschreven daden begaan.’
De voorzitter, de Amerikaanse rechter Joan Donoghue, schetste in dramatische woorden de humanitaire catastrofe in de Gazastrook. Dat was de kern van deze historische uitspraak: het lijden van de burgerbevolking is zo extreem en dreigt nog zozeer te verergeren dat urgente stappen nodig zijn. Vandaar de aan Israël gerichte ‘voorlopige maatregelen’.
Dat staat welbeschouwd haaks op de teneur van de eerste reacties vanuit Israël, die met een ‘eigenlijk niets aan de hand’ kunnen worden samengevat: aan het Genocideverdrag voldeden we al, burgerslachtoffers probeerden we toch al te voorkomen en humanitaire hulp werd al toegelaten.
Maar als dat allemaal het geval zou zijn, dan zouden de rechters het niet nodig hebben gevonden om het beëindigen van de ten hemel schreiende humanitaire situatie (waaraan Netanyahu geen woord wijdde) en de noodzaak burgerdoden te voorkomen tot de kern van hun oordeel te maken. Kennelijk zijn beide niet te rijmen met de huidige wijze van oorlogsvoering.
‘De Israëlische advocaten benadrukten dat Hamas vecht vanuit bevolkte gebieden’, schrijft Kenneth Roth, hoogleraar aan Princeton en oud-directeur van Human Rights Watch, in The Guardian. ‘Maar het hof achtte dit onvoldoende om het enorme verlies aan burgerslachtoffers te rechtvaardigen, veroorzaakt door praktijken als het afwerpen van bommen van ruim 4.000 kilo in dichtbevolkte gebieden.’
Het is nu aan de wereld om te bepalen of men zich kan neerleggen bij een Israëlisch ‘niets aan de hand, we blijven ons recht van zelfverdediging uitoefenen’. Het lijkt erop dat de uitspraak van het hof officieel alom wordt geëerbiedigd. De Europese Commissie rekent erop dat de voorlopige maatregelen ‘volledig, onmiddellijk en daadwerkelijk’ worden uitgevoerd.
Ook Den Haag wil dat Israël en Hamas (dat de gijzelaars moet vrijlaten) zich eraan houden. ‘Nederland respecteert de uitspraak en roept partijen op die na te leven’, aldus minister Hanke Bruins Slot van Buitenlandse Zaken. Alleen Washington heeft nog geen uitsluitsel gegeven; waarschijnlijk worden de zaken eerst kortgesloten met Israël.
Maar worden de woorden omgezet in daden? ‘De politieke druk om de uitspraak te respecteren zal enorm zijn’, schrijft Roth. Die druk zal ook woensdag in New York worden uitgeoefend, wanneer de VN-Veiligheidsraad de zaak bespreekt. Dwangmaatregelen tegen Israël vallen echter niet te verwachten. Israël heeft het Amerikaanse veto als diplomatiek schild.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden