Hij schrijft het omfloerst in de voorlaatste paragraaf van zijn verklaring op Facebook, maar de boodschap is duidelijk: EU-president Charles Michel is de aanvallen op zijn persoon kotsbeu. De druppel die de emmer deed overlopen was de golf van kritiek begin deze maand toen hij onverwachts aankondigde voortijdig de Europese raad te verlaten, om zich verkiesbaar te stellen voor het Europees Parlement. Vrijdagavond liet hij weten (wederom een verrassing) zijn mandaat als EU-president dan toch af te maken. Wat een nieuwe hausse aan hoon en verwijten losmaakte.
Terwijl EU-ambtenaren en diplomaten zaterdag Michel definitief afleggen – ‘hij heeft alle geloofwaardigheid verloren’ – overheersten op X de grappen. Le Chou News (Spruitjes Nieuws) – een ‘nieuwsagentschap’ dat graag Europese politici op de hak neemt – kwam met ‘exclusieve beelden’ van euforische Europarlementariërs die dansend vuurwerk ontsteken omdat zij de komende vijf jaar niet met Michel hoeven samen te werken.
EXCLUSIVE Footage Of MEPs Hearing They Won’t Have To Work With Charles Michel For The Next Five Years pic.twitter.com/TaCpM0OLvx
In de diplomatieke wandelgangen klonk dit weekend niettemin frustratie, onbegrip en verbijstering over Michels handelwijze. De EU-president is als voorbereider en voorzitter van de EU-toppen aangesteld om gedoe te voorkomen en problemen op te lossen. Niet om gedoe en problemen te veroorzaken, precies wat Michel wel doet.
Zijn interview in verschillende Belgische media op 6 januari dat hij de lijsttrekker werd bij de Europese verkiezingen in juni voor zijn liberale MR-partij, stuitte op scherpe kritiek. Niet van de regeringsleiders, daar zijn ze beleefd genoeg voor, maar wel door Europarlementariërs en diplomaten. Zij verweten hem zijn eigen carrière boven het EU-belang te stellen. Met zijn overstap naar het parlement in juli, zou Michel immers zijn mandaat als EU-president (tot 1 december) niet afmaken. En dat in roerige tijden met een oorlog aan de grenzen van de EU.
Het voortijdige vertrek rakelde de discussie op of de baan van een vaste EU-president überhaupt nodig is, de functie bestaat sinds 2009. Daarnaast bestond de kans dat bij Michels afwezigheid Viktor Orbán, de notoire dwarsligger in Brussel, tijdelijk de EU-toppen zou voorzitten. ‘Bedankt Charles’, klonk het bitter in het parlement.
Juist nu deze kritiek wat was geluwd, kwam Michel vrijdagavond met het nieuws dat hij toch niet de MR-lijst trekt voor het Europees Parlement. Waar hij zijn voortijdig afzwaaien eerst uitvoerig met politieke en juridische argumenten had verdedigd, stelt hij nu de ‘extreme reacties’ erop niet goed te hebben ingeschat. Om te vermijden dat deze discussie de EU ondermijnt of verdeeldheid zaait tussen regeringsleiders, komt hij terug op zijn besluit.
Belangrijker, zeggen nauw betrokkenen, is dat Michel meer dan genoeg heeft van alle kritiek. Hij vraagt zich in zijn verklaring af of zijn politieke ambitie alle hoon wel waard is. Nee, luidt de voorlopige conclusie met zijn besluit niet over te stappen naar het parlement. Hij blijft dus tot 1 december op zijn post.
De ergernis over Michel is niet van de laatste tijd. Verkozen in 2019 door de leiders, wekte hij al snel wrevel met zijn reizen naar Afrika en andere continenten buiten de EU. ‘Wat heeft hij daar te zoeken, hij is toch EU-president?’ zei de EU-ambassadeur van een grote lidstaat.
Michel werd in maart 2022 herkozen voor een tweede mandaat. Ambassadeurs stellen dat dit niet zozeer een keuze vóór Michel was, maar tegen politieke onrust in Brussel op het moment dat de oorlog in Oekraïne net was losgebarsten. Onhandigheid (Sofagate, waarbij Michel weigerde zijn stoel aan te bieden aan voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie) en eigenzinnige standpunten (de EU moet in 2030 klaar zijn voor de toetreding van Oekraïne, Moldavië, Albanië en andere Balkanlanden) deden zijn positie geen goed.
Over de auteur
Marc Peeperkorn is sinds 2008 de EU-correspondent voor de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
De kern van het probleem is volgens EU-ambtenaren dat Michel simpelweg niet de juiste man op de juiste plek is. Bij een EU-top zitten 27 grote ego’s vol ambities aan tafel, dan moet de voorzitter niet het 28-ste grote ego zijn.
Woensdagavond treffen de leiders elkaar voor een informeel diner, donderdag proberen ze tijdens een extra EU-top een pakket van vijftig miljard euro financiële steun voor Oekraïne af te kaarten. In december mislukte dat, omdat Orbán dwars lag.
Niemand verwacht dat de leiders Michel na diens laatste draai zullen verzoeken direct op te stappen. Dat leidt alleen maar tot institutioneel gezever en daarvoor komen de leiders niet naar Brussel. Diplomaten denken ook niet dat Michels verzwakte positie een akkoord over het steunpakket voor Kyiv bemoeilijkt. ‘Dat wordt sowieso grotendeels buiten hem om bepaald’, stelt een ambassadeur.
Michel zegt aan het eind van zijn mandaat te gaan nadenken over zijn toekomst. De leiders moeten in juni beslissen wie de volgende EU-president wordt. De ervaring met Michel zal daarbij zeker meewegen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden