Als je een land zou moeten definiëren aan de hand van de boeken die men er leest, staat Nederland er beroerd op. In de lijst van honderd bestverkochte titels van 2023 die de CPNB donderdag presenteerde, komen opvallend veel zelfhulpboeken voor, met als toppers Francine Oomens Hoe overleef ik alles wat ik aan niemand vertel? (op 2 in de lijst) en Omringd door idioten van Thomas Erikson (op 4). Kennelijk is er een enorme behoefte aan boeken over hoe je je puber moet opvoeden, je overprikkelde brein moet kalmeren of dingen moet leren zien door er de tijd voor te nemen.
Het goede nieuws is dat veel mensen zich nog altijd tot boeken wenden om hun ellende te verlichten – en zelfs steeds wat meer. Na het dieptepunt van 2014 (37 miljoen verkochte boeken) klom de afzet in de jaren erna gestaag omhoog tot ruim 43 miljoen in 2023. Valt het dus wel mee met die ontlezing en kan de champagne open?
Het hangt ervan af met welke blik je naar de cijfers kijkt. Wie inzoomt op de Hogere Literatuur zal van deze top-100 niet vrolijk worden: slechts veertien literaire titels, waarvan negen oorspronkelijk Nederlandstalige. Anderzijds zat ook tussen de Hogere Literatuur die de afgelopen jaren uitkwam vreugdeloze rommel waar lezers weinig aan hebben gemist.
Kijk je naar de literaire prijzen, dan zie je dat alleen de NS Publieksprijs en de Libris Literatuurprijs echt effect hebben gehad – De Camino van Anya Niewierra staat nu op 3, Het lied van ooievaar en dromedaris van Anjet Daanje op 19. Maar Mauk van Jan Vantoortelboom, winnaar van de Boekenbon Literatuurprijs, is nergens in de top-100 te bekennen. Het boek heeft zelfs de Bestseller 60 nooit gehaald.
Ook van het leesgedrag van jongeren (12-25 jaar) geven de cijfers een gemengd beeld. Onderzoeksbureau GfK constateert dat jongeren meer tijd aan boeken besteden dan in 2018. Zeker, ze besteden nog meer tijd aan die verdomde sociale media, maar die verdomde sociale media stimuleren het lezen tegelijk óók; 42 procent van de ondervraagde jongeren komt via bijvoorbeeld TikTok op leesideeën.
Al met al is de enige harde conclusie die je uit de cijfers kan trekken dat er nog altijd behoorlijk wordt gelezen, vooral in de boeken van Lucinda Riley, die helaas in 2021 is overleden. Gelukkig is de nieuwe Lucinda reeds opgestaan: Soraya Lane, die Riley schaamteloos kopieert, komt met twee boeken uit de eveneens achtdelige serie De verloren dochters de top-100 binnen. De boekhandel hoeft zich in elk geval voorlopig geen zorgen te maken.
Source: Volkskrant columns