Als een jongen van 14 belt en vraagt of je hem wil coachen, zeg je geen nee, vindt Bob Corby. Ook niet als je al zo’n dertig jaar met pensioen bent. Maar wist hij veel dat die jongen in een paar jaar tijd uit zou groeien tot tienersensatie, tot en een van de grootste beloftes ter wereld. ‘Niet slecht, voor opa’, zegt Corby nu, de huidige coach van Jordan Stolz.
Hij is 73 jaar en op zijn palmares prijken een aantal indrukwekkende namen uit de Amerikaanse schaatshistorie: Corby werkte in de jaren 80 met Bonnie Blair, Dan Jansen en Nick Thometz. Door het succes dat hij nu met Stolz boekt, vroegen die legendes van weleer: ‘Wat doe je met hem?’ Corby, met een licht schouderophalen en een korte glimlach: ‘Hetzelfde als ik deed met jullie.’
Over de auteur
Lisette van der Geest is sportverslaggever voor de Volkskrant en schrijft al ruim tien jaar over olympische sporten als schaatsen, tennis, judo, handbal en zeilen.
Sinds Stolz vorig seizoen eerst als jongste ooit (18), een individuele wereldbekerwedstrijd won in Stavanger en in Thialf ook drie keer goud pakte op de WK afstanden op de 500, 1.000 en 1.500 meter, wordt de Amerikaan door iedereen in de gaten gehouden. Niet alleen zijn leeftijd valt op, ook zijn dominantie op meerdere afstanden. Als het aan Corby en de nu 19-jarige Stolz ligt, komt de 5.000 meter daar nog bij.
Stolz valt ook op met andere keuzes: hij trok niet naar Salt Lake City, waar het grootste deel van de Amerikaanse ploeg op hoogte schaatst, maar hij koos voor een thuisbasis bij zijn ouders op de boerderij in Kewaskum, een dorp in Wisconsin, op zo’n drie kwartier rijden van de ijsbaan van Milwaukee.
Vóór Corby werd hij getraind door Shani Davis, een andere Amerikaanse schaatsgrootheid. Maar Davis vertrok in 2019 voor een coachklus naar China. Daarop koos Stolz voor Corby.
Ja, dat was een grote verrassing, vertelt Corby. Hij had de ‘Stolzes’, Jordan en zijn ouders, twee jaar eerder eens ontmoet, toen hij ging kijken bij een shorttrackwedstrijd – Stolz beoefende lange tijd die discipline, tot hij besloot kansrijker te zijn op de langebaan.
Destijds zag hij een 12-jarige jongen met een mooie techniek, vooral in de bochten. ‘Iemand die op een natuurlijke manier goed is.’ Maar nooit dacht Corby: hij gaat zeven jaar later drie wereldtitels winnen bij de senioren.
‘Sterker, vorig seizoen, toen hij die uiteindelijk won, dachten we dat vooraf niet eens. We waren ons aan het focussen op de wereldkampioenschappen voor junioren. Maar toen won hij die eerste wereldbekerwedstrijd bij de senioren en dacht ik: o, o, nu moeten we het hele seizoen anders gaan inrichten. Goed, dat was het uiteindelijk wel waard ook.’
Corby is geen uitbundige man, geen markante verschijning. Witgrijze haren, een bril, een wat kleiner postuur en iemand die vooral omschreven wordt als vriendelijk. Niet door Stolz zelf overigens. Die gebruikt de woorden: ‘Smooth with a rizz’, als hij gevraagd wordt naar het karakter van zijn coach. Dat is een uitdrukking, verduidelijkt de tiener vervolgens, zonder verder de diepte in te gaan. Corby: ‘Geen idee wat dat betekent.’
Elke drie weken leert hij nieuwe woorden, vertelt Corby. Het gevolg van werken met een groepje tieners op de ijsbaan van Milwaukee. Rizz is een afkorting van charisma, leert Google, een term die groter werd door Tiktok. Corby weet mensen te charmeren, maar ook te inspireren.
Stolz: ‘En hij is een goeie, eerlijke trainer. Een kundige fysiotherapeut ook.’
Toen Corby vijf jaar geleden met Stolz begon te werken, bleek de jonge Amerikaan voornamelijk fietstrainingen te doen in de zomer. En daarin ‘deed hij maar wat’.
Corby gaf hem zware trainingsprogramma’s, die Stolz grotendeels alleen thuis uit moest voeren. Krachttrainingen om zijn benen sterker te maken, looptrainingen heuvelop. In de winter werken ze elke dag samen, in de zomer zo’n twee à drie keer per week.
Eigenlijk doet hij niet veel anders dan met Jansen, Blair en Thometz in de jaren tachtig, zegt Corby. Het pieken, het opbouwen naar een prestaties is nog steeds hetzelfde. Hij voerde zelfs weer oude schaatstrainingen in, om Stolz sterker te maken. Door de benen veren met zandzakken op de heupen.
‘Daar plagen ze me dus de hele tijd mee: o, we gaan weer voor old school? Maar het werkt, het zijn goede oefeningen en het grootste voordeel: de kans op blessures is veel kleiner dan wanneer je gewicht aan een stang in je nek draagt.’
Wel is het aantal landen dat nu deelneemt groter. En er wordt gereden op klapschaatsen – hij schafte zelf ook direct een paar aan, om het verschil te voelen en omdat zijn oude schaatsen na tientallen jaren veel te krap zaten. ‘Schaatsen op klapschaatsen is een klein verschil in bewegen, maar fysiek vraagt het precies hetzelfde.’
Hij herintroduceerde ook trainingen in een elastiek. Veel schaatsers gebruiken dat om de schaatshouding na te bootsen en met tegendruk passen te kunnen maken terwijl ze in het elastiek hangen. ‘Maar om de een of andere reden doet iedereen dit tegenwoordig slechts korte tijd, zo’n dertig passen. Eric Heiden hing zo’n vijftien minuten in een elastiek om passen te maken. Dat doet Jordan nu ook, hij kan het aan. Hij traint heel hard en het werkt.’
Als 6-jarig jongetje begon Corby zelf ooit met schaatsen. Hij woonde in Saint Louis, een stad in de staat Missouri. Daar was een grote groep shorttrackers actief en Corby dacht: dat wil ik ook. Tien jaar later stapte hij over naar het langebaan. Voor de discipline waar in principe de sterkste wint, niet per se de tactisch handigste, voelde hij meer. Uitzonderlijk waren zijn prestaties niet, al trok hij wel naar Europa voor wedstrijden.
‘Ik stond altijd precies tussen de paar gasten van wereldklasse en al die gasten die niet erg goed waren. Ik weet nog steeds niet of ik nou de slechtste gast van die wereldklasse-rijders was, of de beste van de niet zo goeien.’
Maar dat maakte hem wel een beter coach, denkt hij nu. Hij probeerde alles om beter te worden, ervaarde wat en niet werkte. Die informatie gebruikte hij vanaf zijn 26ste, toen hij stopte als schaatser, fysiotherapie ging studeren en tegelijk training gaf bij de plaatselijke ijsclub. Vier jaar later werd hij benaderd voor de functie van bondscoach bij het nationale team.
Stolz wordt met regelmaat vergeleken met Eric Heiden, de man die olympisch goud won op alle individuele schaatsafstanden. Stolz wil ook het sprinten met het rijden van langere afstanden combineren. Corby: ‘Maar zo dominant als Eric was op de 5.000 en de 10.000 meter, daar hebben we nog een heel lange weg voor te gaan. Het is nu ook ingewikkelder, er zijn meer specialisten. Jordan zal een enorme stap moeten zetten om dat te halen. Maar wie weet lukt het, hij is nog jong.’
Gevraagd naar de bijzonderste schaatsers met wie hij werkte, noemt hij Dan Jansen en Nick Thometz. Zij waren net als Stolz tieners, toen hij ze onder zijn hoede kreeg. Het enige, grote verschil: ‘Ik was 30. Zij waren een beetje mijn kinderen. Dat blijft speciaal. Maar Jordan past ook in het rijtje met die twee, hij is net zo talentvol.’
Amerika is een land met een historie aan grote schaatskampioenen, tegelijkertijd is het niet een land met een brede aanwas. Heel anders dan in Nederland. Er zijn tal van Amerikaanse uitschieters, van grootheden die records braken, olympische titels wonnen en de wereld verbaasden met hun overmacht. Van Heiden tot Derek Parra. Van Chad Hedrick naar Shani Davis. Van Heather Richardson naar Brittany Bowe en Erin Jackson, en meer.
Een verklaring heeft Corby niet. ‘Het is verbazingwekkend dat we het steeds zo goed doen. We hadden een heel goed, breed clubniveau voor 1990. Maar die clubs zijn een beetje afgedreven. Daarna kregen we twintig jaar lang heel goede inline-skaters. Eens in de zoveel tijd kunnen we er twee of drie extreem goede schaatsers uit trekken, terwijl we geen brede groepen schaatsers hebben.
‘Nu is Jordan er, met zijn jonge leeftijd. Ik dacht dat wat Dan Jansen deed toen hij 16 was ook uitzonderlijk was. Maar met Jordan nu, lijkt het alsof er gewoon altijd een uitzondering verschijnt, eens in de zoveel tijd. Wat helpt: de Amerikaanse jongeren in het schaatsen willen het heel graag goed doen. Ze trainen erg hard.’
In 1984 stopte Corby als bondscoach nadat de Amerikaanse ploeg bij de Winterspelen van Sarajevo geen medailles had gewonnen. Corby had jonge kinderen, legde zich toe op het coachen van hun voetbalteam en zijn werk als fysiotherapeut en volgde het schaatsen aan de zijlijn.
Voornamelijk uit schuldgevoel. ‘Dan keek ik wedstrijden om te denken: zo hadden we het kunnen aanpakken, misschien werkt dit. En ik dacht: als ik ooit nog de kans krijg dit opnieuw te doen, weet ik wat ik moet doen. Het is mijn geluk dat Jordan mij uiteindelijk belde.’
Stolz is zijn kans op revanche. Hij gaat sowieso door tot de Spelen van Milaan in 2026. Al waakt Corby er tegelijkertijd voor de druk voor de Winterspelen te groot te maken. ‘Het is altijd eng om jezelf druk op te leggen, dus denk ik er niet veel over na.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden