Dit artikel is afkomstig uit de Volkskrant. Elke dag verschijnt een selectie van de beste artikelen uit de kranten en tijdschriften op NU.nl. Daar lees je hier meer over.
Het is oorlog in Oekraïne en in de Gazastrook, met kans op escalatie in het hele Midden-Oosten. De wereldhandel stagneert, de rente staat nog steeds op recordhoogte. De economieën van China en Duitsland, tot voor kort nog de locomotieven van de 21e-eeuwse wereldeconomie, sputteren.
Tegelijkertijd steeg deze week de Dow Jonesindex van dertig leidende Amerikaanse bedrijven voor het eerst in de geschiedenis boven de 38 duizend punten. Ook de bredere S&P 500 haalde een alltime high. De Nikkei-index bereikte eind vorige week al de hoogste stand in 33 jaar. De Nederlandse AEX steeg woensdag boven de 800 punten. Dat is geen record, maar het oude hoogtepunt van 827 punten in november 2021 is wel weer in zicht.
Beursindices worden vaak de beste barometer genoemd van de staat van de toekomstige economie. Niet voor niets. In de koersen zijn niet alleen de bedrijfscijfers verwerkt, maar ook de macro-economische indicatoren (groei, handel, rente, werkloosheid), de trends, de sentimenten en de onzekerheden. De AEX, Dow Jones, S&P 500 en Nikkei geven de verwachtingen weer op grond van alle beschikbare informatie.
Eind 2022 verwachtte 85 procent van de economen een recessie in 2023. In de herfst van vorig jaar was een meerderheid er nog van overtuigd dat die recessie in 2024 alsnog zou toeslaan. Nu verwacht volgens een enquête van Capital Market nog maar 35 procent van de economen een economische crisis in 2024. "Net als in 2023 lijkt de wereldeconomie ook in 2024 de verwachtingen te overtreffen", stelde Jan Hatzius, hoofdeconoom van Goldman Sachs, in zijn rapport The Hard Part is Over ("Het slechtste deel is voorbij").
Peter de Waard is journalist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen. Onlangs verscheen van zijn hand Het geheim van Beursplein 5, over de Amsterdamse beurs.
De wereldeconomie lijkt immuun voor oorlogsgeweld en politieke onrust. Amerikaanse beleggers trekken zich niets aan van een mogelijke terugkeer van Donald Trump in het Witte Huis, de Nederlandse niet van de onzekerheid over de mogelijke komst van een kabinet-Wilders.
"It"s the economy, stupid" - de gevleugelde verkiezingsslogan van de vorige eeuw - is nauwelijks meer hoorbaar. De Amerikaanse economie draait als een tierelier, maar president Biden heeft er electoraal nauwelijks profijt van. Ook de Nederlandse economie floreerde onder de kabinetten-Rutte, maar bij de verkiezingen ging het om immigratie, schandalen, woningtekorten en het eigen risico in de zorg.
Luc Aben, hoofdeconoom bij Van Lanschot Kempen, zegt dat het aanpassingsvermogen van de economie toch vaak wordt onderschat. "Als wij begin 2020 voorkennis hadden gehad van de op handen zijnde pandemie die het openbare leven zou stilleggen, het wegvallen van de energiebevoorrading uit Rusland en tien renteverhogingen, hadden we al onze aandelen verkocht. Maar die klappen werden opgevangen. Tijdens corona ontstond een spaaroverschot dat we daarna weer zijn gaan uitgeven. We wisten andere energiebronnen te vinden. En nieuwe technologische ontwikkelingen zoals artificiële intelligentie hebben ook geholpen."
Tot begin dit jaar waren het vooral verwachte renteverlagingen die de beleggers optimistisch stemden. Maar nu zijn er ook meevallende economische cijfers. De Amerikaanse economie wacht geen harde, zelfs geen zachte landing, maar zal volgens de laatste prognoses dit jaar met 3,9 procent groeien. De inflatie in de VS daalt niettemin tot 2,9 procent, zodat de Fed ruimte houdt voor renteverlagingen.
De koersstijgingen op de Newyorkse beurzen steunen vooral op het succes van de zogenoemde Magnificent Seven: de techbedrijven Apple, Microsoft, Alphabet, Amazon, NVIDIA, Tesla en Meta. Nogal eens wordt een vergelijking getrokken met de dotcomzeepbel, die in 2000 in een keer uiteenspatte. Maar toen waren de ICT- en telecombedrijven overgewaardeerd, nu maken ze hun waarderingen waar. In 1999 moest voor een aandeel Microsoft 60 keer de gemiddelde winst op dat aandeel worden betaald. Nu is die koers-winstverhouding nog geen 30.
Ook de industriële productie van de Aziatische economieën - met uitzondering van die van China - heeft in de afgelopen maanden de verwachtingen overtroffen. De export van de hele Aziatische regio stijgt. "Daarmee wordt de ommekeer in de goederencyclus bevestigd. Voorlopige indicatoren wijzen op een verbetering van de Aziatische export tot medio 2024", aldus David Rees, econoom opkomende markten van vermogensbeheerder Schroders. Volgens de laatst gepubliceerde cijfers van het CPB is de wereldhandel met 0,4 procent gestegen, maar daarin zijn de acties van de Houthi"s in de belangrijke handelsroute door de Rode Zee niet verwerkt.
Een van de redenen voor het feit dat de economie immuun voor crises lijkt, is de helpende hand van de overheid. In het neo-liberale model zou de overheid haar handen van de economie aftrekken. Maar sinds de kredietcrisis van 2008 bezweren de overheden samen met de centrale banken elke tegenslag met het opendraaien van de geldkraan, zoals met de coronapandemie, de hogere energierekening en de kosten van vergrijzing en klimaatveranderingen.
De consumptie blijft daardoor op peil, de huizenprijzen en beurskoersen gaan verder omhoog. Wel neemt de ongelijkheid toe omdat nu eenmaal slechts een deel van de mensen eigen huizen en aandelen heeft. In feite betekent het dat de kosten van de maatregelen om de schade te beperken, worden doorgeschoven naar toekomstige generaties.
Aben erkent dat de "activistische overheid" een belangrijke rol heeft gespeeld bij het inperken van de financiële gevolgen van crises. "Maar het is wel een dingetje. Er is een grens tot hoe ver overheden daarmee kunnen gaan als telkens nieuwe crises opduiken of oude crises verergeren."
De overheidsschulden in veel landen zijn geëxplodeerd. Die van de VS is opgelopen tot 122 procent van het bbp - 34 biljoen dollar oftewel 31 duizend miljard euro, die van Italië tot 144 procent van het bbp en Frankrijk 110 procent. Als die landen Argentinië of Zimbabwe hadden geheten, zouden die schulden onhoudbaar worden genoemd en zouden die landen failliet zijn. Maar het Westen kan zich die luxe vooralsnog permitteren, want voor de dollar en in mindere mate de euro is geen alternatief.
Beurzen hebben ook geen glazen bol. Ze weten de verwachtingen van vandaag misschien het best in te schatten, maar kennen ook de gebeurtenissen van morgen niet en de reacties daarop bij beleggers en consumenten. Beursindices zijn de beste barometer, maar kunnen bij uitstek de mensen verrassen en verwarren, zoals een windhoos in de zomer. Als iedereen euforisch is, is het tijd om angstig te worden, zei superbelegger Warren Buffett lang geleden al.
Maak binnen 1 minuut een gratis account aan en krijg toegang tot extra artikelen.
Gelieve een geldig e-mailadres in te geven.
Source: Nu.nl economisch