U kent mij niet, ik ken u niet. Dus voor ik m’n invalstukje ga schrijven, neem ik eerst een kijkje in de webwinkel van NRC. Dan weet ik weer een beetje wie ik voor me heb.
De mensen die deze webwinkel bestieren, kennen de NRC-lezer namelijk het best. Moet wel, anders zou de winkel niet winstgevend zijn. In de krant staat wat u van de wereld vindt, maar in de winkel zie ik wat u echt wilt en koopt: de etalage is de spiegel van uw ziel.
U wilt een slowjuicer voor 469 euro of een ‘organisch’ wijntje voor 16 euro; u wilt designspulletjes voor slimmeropgeleiden en spotgoedkope boxershorts; u wilt boutique-hotelletjes met luxe arrangementen, u wilt wegvliegen en wakker worden in een warm land.
Wil ik zelf ook wel eens.
Toch struikelde ik net over een foto van een toekan met de aanbieding: ‘Ga vijftien dagen mee met NRC op natuurreis naar Costa Rica.’ (v.a. 6.498,- p.p.). Het reisprogramma las als een tuinvogeltelling, maar dan in die ‘mysterieuze nevelwouden’ van Costa Rica, ‘waar je je als natuurliefhebber geen seconde verveelt.’ Geen seconde, nee: ‘om tijd te winnen maken we een korte binnenlandse vlucht naar San José. Doordat het vliegtuig vrij laag vliegt kunnen we een goede indruk opdoen van hoe groen Costa Rica werkelijk is!’
Waarom erger ik me? Ja, aan dat gevlieg om vogels te zien, natuurlijk – maar waarom eigenlijk? Zelf vlieg ik al jaren niet meer, omdat ik het saai vind (heb m’n ogen vol aan al het moois hier), maar ik vel geen moreel oordeel over de mens die méér wil meemaken dan enkel wat halsbandparkieten, die bijvoorbeeld de quetzal wil spotten: een groen-rode, avocado-knagende vogel met een kalligraferende staart van een meter lang en een roep als een timide auto-alarm – en daarvoor moet je naar Costa Rica.
Of heb ik nu wel een moreel oordeel? In elk geval een moreel probleem. Voor dit stukje krijg ik betaald uit de winst van zulke reisjes. Ik schrijf met boter op het hoofd, een piepklein krulletje boter, weliswaar, maar toch.
Stel dat ik zometeen wél wil schrijven dat pleziervliegen fout is. Of gewoon een verontrustend stukje over de staat van de natuur, iets tegen stikstofboeren of tegen klimaatontkenners in de dreigende regering… Dan zou men kunnen zeggen: ja hallo, je wordt zelf betaald door een krant die vliegen stimuleert!
Daar zou ik geen speld tussen krijgen. Deze krant stimuleert inderdaad reizen naar IJsland, Japan, New York et cetera. Het zou de webshop van een klimaatontkenner kunnen zijn.
De CO2-voetafdruk van de reis wordt gecompenseerd, staat er tegenwoordig wel bij. Er worden bijvoorbeeld extra bomen geplant, wat carbon credits oplevert. Maar daar kan ik me niet achter verstoppen. De handel in CO2-credits gaat gepaard met ‘negatieve ecologische gevolgen’, schreef Wouter van Noort nu juist in deze krant. Compensatie helpt niet, schreef ook The New York Times.
En al zóu het werken, dan blijft de logica idioot: ‘plant een boom, zodat je er een mag slopen’. Geef iemand een doekje tegen het bloeden om hem vervolgens te kunnen slaan. Noem het hypocrisie-credits.
Die ‘CO2-compensatie’ voedt bovendien de overtuiging dat wij, de relatief rijken, op de oude voet door kunnen. Klimaatcompensatie is een korter woord voor quod licet Iovi non licet bovi. Het zijn altijd de ánderen die hun leven moeten veranderen. Dan moet je niet verbaasd zijn, als ze in opstand komen.
Enfin. De webwinkel ondermijnt dus mijn morele gezag. Zeker, de winkel en de krant zijn in theorie strikt gescheiden. Maar er staat ‘Vlieg mee met NRC’; niet met Corendon of Sunweb. En zoals de kwaliteit van de krant afstraalt op de spulletjes in de etalage, zo stralen die spulletjes en reisjes evengoed af op dit stukje. Ze staan onder hetzelfde NRC-logo.
Hypocrisie, geen mens kan zonder, maar het heeft een kostprijs. Je kunt niet wijzen naar klimaatontkenners en zelf voor een vliegwinkel werken. Het is een van beiden.
Dus vind ik voorlopig niks van de wereld. Ik verwijs u naar het verhaal De man die bomen plantte van de Fransman Jean Giono uit 1953. Over iemand die bomen plant, niet voor de credits, maar gewoon. Bomen zijn mooi en goed.
En dan laat ik het aan u om wat te dagdromen van een krant die bomen verkoopt, niet om te vliegen, maar gewoon. Ik weet zeker dat er onder u genoeg zijn die grif de portemonnee zouden trekken voor een woud, zonder er per se een reis bij te willen.
Source: NRC