Bijna honderd jaar leek het schilderij van de beroemde Oostenrijkse schilder Klimt, voorman van de kunstbeweging Wiener Secession, van de aardbodem verdwenen. Klimt schilderde het portret van een jonge vrouw uit de welgestelde Joodse familie Lieser uit Wenen vlak voor zijn dood in 1918. Maar wat er daarna mee gebeurde, is een mysterie.
De Oostenrijkse kunsthistoricus en Klimt-expert Alfred Weidinger moest het daarom altijd doen met de enige bewaard gebleven foto van het schilderij, een zwart-wit exemplaar, genomen in 1925. Tot nu toe. Voor het eerst kan Weidinger Fräulein Lieser in volle glorie bewonderen. ‘Groot nieuws’, zegt hij. ‘Dit is een van de belangrijkste werken uit Klimts late periode. Het is nog beter dan ik al dacht.’
Over de auteur
Thom Canters is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Samen met de zoon van de vrouw die op het schilderij zou staan, Margarethe Constance Lieser, heeft Weidinger jarenlang onderzoek gedaan naar waar het schilderij was gebleven. Tevergeefs, vertelt hij. ‘Niet lang voor zijn overlijden zei haar zoon tegen mij dat het schilderij na zijn dood weer boven water zou komen.’
En zo geschiedde. Onlangs stapte een anonieme Oostenrijker naar het veilinghuis Im Kinsky. De eigenaar erfde het schilderij ongeveer twee jaar geleden van verre familie, vertelt de directeur van het veilinghuis aan de Oostenrijkse publieke omroep ORF. Die familie zou het in de jaren zestig in bezit hebben gekregen, nadat het ergens rond die tijd plotseling op de markt zou zijn verschenen.
Dat biedt enig inzicht in wat er na 1918 met het schilderij is gebeurd. Na Klimts dood in 1918 zou het schilderij naar de familie Lieser zijn gegaan. Op een aantekening bij de foto uit 1925 staat een adres dat toebehoorde aan Henriette Lieser, een tante van Margarethe Constance Lieser. Een andere theorie is dat een van Henriette’s dochters, een nichtje van Margarethe, op het schilderij is afgebeeld.
Henriette Lieser werd tijdens de Holocaust vermoord. Veilinghuis Im Kinsky, waar het schilderij nu is, zegt dat er op dit moment geen bewijs is dat het schilderij is gestolen voor of tijdens de Tweede Wereldoorlog. Na de oorlog is het nooit door erfgenamen opgeëist als geroofde kunst door nazi’s.
Experts van het veilinghuis identificeerden het schilderij vervolgens als het vermiste werk van Klimt. Hoewel hij het schilderij nooit ondertekende, was het niet moeilijk om het aan hem toe te schrijven, zegt Weidinger. ‘Kijk maar naar het expressieve gebruik van kleuren, bijna alsof het waterverf is, en de speelse manier waarop de ornamenten zoals de bloemen zijn gepresenteerd’, legt de expert uit. ‘Dat is karakteristiek voor werk uit Klimts late periode.’
Verder onderzoek zal moeten uitwijzen waar het schilderij was tot de jaren zestig. In april wordt het in ieder geval geveild, namens zowel de huidige eigenaren als de nakomelingen van de Henriette Leiser en haar man.
De waarde van het werk wordt door veilinghuis Im Kinsky geschat tussen de 30 en 50 miljoen euro. Eerdere veilingen van het werk van Klimt leverden recordbedragen op. Klimts Dame mit Fächer (Vrouw met waaier) werd afgelopen juli voor meer dan 108 miljoen euro geveild door Sotheby’s in Londen. Nog nooit bracht een kunstwerk zo veel geld op tijdens een veiling in Europa.
Voor die tijd zal het schilderij nog op wereldreis gaan. Onder meer in Duitsland, Zwitserland, het Verenigd Koninkrijk en Hongkong zal het schilderij te zien zijn voor het publiek. Weidinger: ‘Prachtig dat mensen zo’n belangrijk werk nu kunnen zien.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden