Zaterdag las ik in de Volkskrant het artikel ‘Vrouwen in de ict? Was heel gewoon’. Heel interessant qua inhoud, maar met deze kop wordt de indruk gewekt dat vrouwen vroeger wél goed vertegenwoordigd waren in ict-beroepen, en later ‘verdwenen’ zijn.
Misschien klopt dit beeld wel voor de kinderjaren van de ict, maar vanaf de opkomst ervan in de Nederlandse economie, tussen 1970 en 1980, al niet meer. Ict-beroepen zoals programmeur en ict-ontwikkelaar golden gelijk al als ‘mannenberoepen’, met als direct gevolg een sterke ondervertegenwoordiging van vrouwen.
In 1984-1985 analyseerde de Emancipatieraad (ER) dit probleem naar aanleiding van het verzoek van de regering om advies uit te brengen over het Informatica-Stimuleringsplan. Het resultaat: een adviesnota van 89 pagina’s, getiteld Vrouw en Informatica met een groot aantal aanbevelingen voor onderwijs, voorlichting, onderzoek en arbeidsmarkt.
Over de auteur
Margot Heijnsbroek is schrijver/publicist, en was van 1982-1989 wetenschappelijk medewerker bij de Emancipatieraad.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Volgens dit ER-advies, waaraan ik destijds heb meegewerkt, bedroeg het totale aandeel van vrouwen in de automatisering, begin jaren 80, 29 procent en dat van mannen 71 procent. Maar van deze 29 procent vrouwen werkte een op de tien in de ontwikkeling en programmering, en de overige negen in de gegevensverwerking. Terwijl het merendeel van de mannen in de ontwikkeling en programmering werkte.
In 2022 — bijna 50 jaar na het uitbrengen van het ER-advies – blijkt het totale aandeel van (Nederlandse) vrouwen in ict-beroepen volgens het CBS 17,2 procent te zijn, bijna het laagste van heel Europa. Met onderscheid naar soort ict-beroep zijn vrouwen nog het sterkst aanwezig in de gebruikersondersteuning, namelijk met 24,6 procent. En nog het minst, met 16,6 procent, bij de grootste groep van de specialisten: software-applicatieontwikkelaars, databank- en netwerkspecialisten.
Intussen is de ict tot in elk hoekje van de samenleving doorgedrongen en pakt hun marginale rol daarin ook buiten de arbeid nadelig voor vrouwen uit. In het Volkskrant-artikel wordt het voorbeeld genoemd van een gezondheidsapp waarin de menstruatiecyclus niet is meegenomen doordat bij de ontwikkeling ervan geen vrouw ‘aan de knoppen’ heeft gezeten. Ook maakt hun geringe betrokkenheid bij ict vrouwen kwetsbaarder voor cyberfraude, en kunnen veel van hen geen overheidswebsites gebruiken waarvoor je met DigiD moet inloggen.
Kijkend naar de oorzaken blijken, net als 50 jaar geleden, de alom heersende vooroordelen omtrent de (on)geschiktheid van vrouwen voor exacte vakken en techniek de belangrijkste te zijn. Van alle ER-aanbevelingen ter bestrijding ervan zijn er dan ook bar weinig doorgevoerd.
En zoals ook enkele onderzoekers in het artikel betogen, we weten nu nog beter dan destijds dat het niet helpt maatregelen op meisjes en vrouwen te richten als niet tegelijk de gendervooroordelen van mannen worden aangepakt, onder meer in de ict-opleidings- en -werksituatie. De nog altijd urgente noodzaak aan emancipatie te werken blijkt vooral een mannenprobleem te zijn.
Bijna 28 jaar na de opheffing van de Emancipatieraad is het dus hoog tijd dat de regering een deskundige instantie opdraagt om de huidige genderongelijkheid in de ict te analyseren en op grond hiervan aanbevelingen te formuleren. Die dan uiteraard ook doorgevoerd moeten worden.
In één moeite door kan deze instantie zich aan een ander, soortgelijk vraagstuk wagen: de problemen van leerlingen met een migratieachtergrond in het beroepsonderwijs bij het vinden van een stageplek, onder andere in de ict. Ook hier spelen vooroordelen een hoofdrol, niet zozeer bij de leerlingen zelf, maar bij de bedrijven en instellingen waar deze stageplekken zijn. Terwijl het behalve voor deze jongeren ook van groot maatschappelijk belang is dat zij via een stageplek hun opleiding kunnen afronden.
Regering, bevrijd je zo nodig van eigen gender- en andere vooroordelen, en doe er iets aan.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden