Regeren, je kunt er veel plezier aan beleven maar er zijn ook mindere weken. En dat geldt ook voor alleen al de wens om te regeren, zo ondervond de PVV deze week. Met één been in de oppositie en één been in een nieuwe coalitie is het lastig opereren.
De nieuwe SP-leider Jimmy Dijk had het opzetje minutieus voorbereid, tijdens de behandeling van de begroting van het ministerie van Volksgezondheid. ‘Ik heb hier een motie om het eigen risico af te schaffen’, zei hij uitnodigend tegen PVV-Kamerlid Fleur Agema. ‘Ik heb uw naam er alvast onder gezet.’
Dat zou Agema – verklaard tegenstander van het eigen risico – zich normaal gesproken geen twee keer laten zeggen. Maar nu ging het feest toch niet door. Om te beginnen had ze bezwaren tegen Dijks dekking voor de miljardeningreep op de begroting. Maar toen de SP’er zich onmiddellijk overgaf en voorstelde dan samen naar andere dekking te zoeken, paste Agema alsnog en moest ze erop wijzen dat de PVV nu eenmaal druk is met een formatiepoging. ‘Twee van de partijen waarmee wij op dit moment praten zijn er niet voor. NSC is tegen en de VVD is tegen. Dus ik heb daar een grote taak liggen. En ik kan niet op de zaken vooruitlopen.’
Over de auteur
Raoul du Pré is chef van de politieke redactie van de Volkskrant.
De kans is klein dat de PVV instemt met een regeerakkoord waarin het eigen risico niet wordt afgeschaft of ten minste fors wordt verlaagd. Het is een van Wilders’ voornaamste eisen. Maar daar had de rest van de Kamer nu even geen boodschap meer aan. Agema werd, in de vergaderzaal en op de sociale media, aan de schandpaal genageld.
Had partijleider Wilders tijdens het tv-debat bij SBS in november GroenLinks-PvdA-voorman Frans Timmermans niet hard aangepakt omdat die in gesprek met een kiezer zei de armoede ‘stap voor stap’ te willen bestrijden? ‘Mevrouw kan niet wachten. Mevrouw moet nu het geld hebben’, sneerde Wilders toen. ‘En dat de leider van de sociaaldemocratie niet zegt ‘we gaan het morgen afschaffen’ is een schande.’
Ander tijdstip, andere positie voor de PVV. Wilders gaat door een heel nieuwe fase nu hij het initiatief heeft in de formatie en hij ook nog eens zoveel zetels heeft gewonnen van partijen die ze graag weer terug willen. Partijen dus die er vanaf nu alles aan gaan doen om de kiezers te overtuigen dat zij zich hebben vergist.
Jimmy Dijk trok een oude politieke truc van het Binnenhof uit de kast: je neemt het verkiezingsprogramma van een formerende partij, dient moties in waarmee die partij het niet oneens kan zijn en wacht op het resultaat. Succes gegarandeerd, want in elke formatie – per definitie een hachelijk proces van geven en nemen – is de basisregel dat de pratende partijen zich even op elkaar richten. En dus niet via een achterdeurtje de eigen wil doordrijven met hulp van andere partijen.
Politieke principes zijn dan even van ondergeschikt belang. En dat geldt ook voor de partijen die daar vervolgens woedend over worden. Zo kon het woensdag gebeuren dat zelfs D66, overtuigd voorstander van het eigen risico, verbijstering veinsde over het PVV-standpunt: ‘Ik moet een soort van bijkomen van deze vaagheid’, zei D66-Kamerlid Wieke Paulusma. ‘Waar kunnen de PVV-kiezers op rekenen?’
Het zal niet de laatste keer zijn geweest. De PVV zelf paste de truc gretig toe in voorgaande formaties. Andere fracties zullen dan ook weinig genade kennen. En Wilders is vast ook niet vergeten hoe de SP na de vorige keer dat hij mee mocht formeren, in 2010, maandenlang succesvol campagne voerde met het onvermoeibaar opsommen van ‘Wilders’ gebroken beloftes’.
Agema was donderdag aangewezen op de hulp van minister Conny Helder (VVD), die namens het demissionaire kabinet zonder enige aarzeling liet weten dat afschaffing van het eigen risico nu inderdaad niet even snel aan de orde is. Er staan wetten in de weg, en praktische bezwaren. ‘Afschaffen zet de betaalbaarheid van de zorg onder druk’, betoogde Helder. ‘En ook de toegankelijkheid, want de zorgvraag zal stijgen door het wegvallen van het rem-effect.’ De minister voorziet groeiende wachtlijsten.
Eerder liet het kabinet al weten dat het bovendien niet mogelijk is zonder ingrijpende aanpassing van de Zorgverzekeringswet. ‘Voor een dergelijke wetswijziging staat normaal gesproken minimaal anderhalf jaar.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden