Erg subtiel zijn ze niet, maar goed gevonden zijn ze zeker: de Mark Rutte-maskers waarmee vijf activisten hun ‘gijzeling’ van een nieuw aangekocht Rembrandt-schilderij aankondigen. De gijzelnemers hebben zichzelf opgesloten in een zaal van het Rijksmuseum, waar ze het pas aangekochte De Vaandeldrager in brand dreigen te steken als een slachtoffer van het toeslagenschandaal niet vóór middernacht haar kind krijgt te zien.
Een minuut of vijf heeft regisseur Joost van Hezik (onder meer bekend van de VPRO-serie TreurTeeVee) nodig om de toon te zetten voor zijn telefilm De Vaandeldrager vijf. De Rutte-maskers en de agenda van de sympathieke ‘gijzelnemers’ – die elkaar kennen uit de schuldsanering - zeggen genoeg: dit is een film over het Nederland van nu.
Voor Van Hezik was de aankoop van Rembrandts De Vaandeldrager, waarmee een bedrag gemoeid was van 175 miljoen euro, de spreekwoordelijke druppel om de film te gaan maken, met name omdat toenmalige cultuurminister Ingrid van Engelshoven niets begreep van de ophef over de nogal prijzige aankoop (nota bene tijdens de coronapandemie). Van Hezik in een interview met Het Parool: ‘Het onbegrip over het onbegrip; daar had ik onbegrip over.’
Het bredere onbegrip over de politiek van de laatste jaren wordt in zijn telefilm in elke scène concreet gemaakt, van de mediageile McKinsey-ministers en de ondoordringbare Jeugdzorg-bureaucratie, tot een politiestrategie die vooral is gericht op ingrijpen in plaats van begrijpen. De Vaandeldrager vijf is daarmee een uitgesproken politieke film, en dat is best bijzonder in een land dat doorgaans niet bepaald in uitblinkt in dat type cinema.
Alleen al om dat uitgesproken politieke karakter is de telefilm de moeite waard, al liggen satire en verwijzingen naar recent overheidsbeleid soms wel erg voor het oprapen (denk aan de magere bonussen voor zorgmedewerkers, applaus voor ambtenaren, of die ene Jeugdzorg-medewerker die het niet langer kan aanzien). Op die momenten bedient de film zich iets te vaak van het type satirische communicatie dat we vaak zien in programma’s als De Avondshow met Arjen Lubach: satire die precies behapbaar genoeg is gemaakt, en de boodschap iets te nadrukkelijk in je gezicht schreeuwt.
De film werkt het beste als het dat Avondshow-activisme loslaat en de pijn van het onmenselijke overheidsbeleid invoelbaar maakt via de personages. Sterk zijn vooral de dialogen tussen een politie-onderhandelaar (Bas Keijzer) en ‘hoofdgijzelaar’ Zakaria (Sabri Saddik, erg goed), waarin uiteindelijk wel degelijk gemeenschappelijke grond wordt gevonden. Daarmee eindigt de film misschien nét iets te veel op een Bregmaneske noot, waarin de meeste mensen uiteindelijk toch wel een beetje deugen (al zijn veel van de structurelere problemen aan het eind allesbehalve opgelost).
In die zin is De Vaandeldrager vijf vooral een geëngageerd, vrolijk vinnig sprookje dat best nóg wat bozer had gemogen. Maar meer van dit soort uitgesproken films zijn, zeker in het veilige Nederlandse filmlandschap, bijzonder welkom.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden