Peng Guan-chi weet van zichzelf dat hij geen vechter is. De 18-jarige student sociologie is meer van het type boekenwurm: tenger, zachtaardig, met een klein, rond brilletje. Hij wil een diploma halen, promoveren en academicus worden. Maar als er ooit oorlog zou uitbreken, zou hij meevechten. ‘In mijn hart wil ik het niet, maar voor mijn land zou ik het doen’, zegt hij. ‘Als ik het niet doe en China neemt Taiwan over, dan is dat veel erger.’
Peng zegt het niet zomaar, hij heeft erover nagedacht. Hij woont in Taiwan, een de facto onafhankelijk eiland dat door China als afvallige provincie wordt gezien. De Chinese leider Xi Jinping zegt dat hij Taiwan wil inlijven, en ziet Taiwans nieuw verkozen president William Lai (DPP) als een separatist. China laat geregeld gevechtsvliegtuigen boven de Straat van Taiwan vliegen, of houdt militaire oefeningen. Peng schat de kans dat hij ooit in een oorlog met China terechtkomt op 50 procent.
Over de auteur
Leen Vervaeke is correspondent China voor de Volkskrant. Zij woont in Beijing. Eerder was ze correspondent België.
Voor Peng heeft dat nu al gevolgen: hij is in 2005 geboren, de eerste jaargang van Taiwanese mannen voor wie de militaire dienst verlengd wordt van vier maanden naar één jaar. De langere dienstplicht geldt vanaf donderdag voor alle 18-jarigen, al zullen de meesten hun deelname uitstellen tot na hun studies. De verlenging maakt deel uit van een reeks hervormingen van het Taiwanese leger, waarmee het eiland zich beter wil voorbereiden op een mogelijke Chinese aanval.
De langere dienstplicht lijkt een goede zaak voor jongeren als Peng, die de kans op oorlog hoog inschatten, het belangrijk vinden om Taiwan te verdedigen, maar geen enkele militaire kennis hebben. ‘Ik zou niet eens weten hoe ik een geweer moet gebruiken’, zegt Peng, met een zenuwachtig lachje. Hij zit op kantoor bij een ngo voor jongeren, die ons met hem en enkele leeftijdsgenoten in contact heeft gebracht. ‘Ik zou gewoon kanonnenvlees zijn. Ik zou het slagveld opgaan en: bye bye.’
Peng steunt de langere dienstplicht, en vindt het goed dat Taiwan zijn nationale defensie verbetert. Maar hij wil voor zichzelf een vrijstelling proberen te krijgen, om onder de dienstplicht uit te komen. Hij is niet de enige: veel van zijn vrienden hopen dat ze worden afgekeurd. ‘Veel mensen gaan zelfs checken of ze platvoeten hebben, omdat je dan in aanmerking komt voor een vrijstelling’, zegt Peng.
Dat klinkt nogal tegenstrijdig, geeft Peng toe. ‘Ik wil mijn natie verdedigen, ik wil vechten’, zegt hij. ‘Maar als ik in dienst moet, kan dat invloed hebben op mijn studie. En er is ook een kans van 50 procent dat er geen oorlog komt. Dan denk ik soms dat ik beter mijn eigen leven prioriteit kan geven.’
Peng illustreert het dilemma van veel Taiwanezen, inwoners van een democratie, gehecht aan kiesrecht, vrije meningsuiting en andere democratische verworvenheden, maar geconfronteerd met de dreiging van een autocratische buur. Niemand weet of China Taiwan ooit zal aanvallen, maar het is niet uit te sluiten. De Taiwanese overheid heeft de voorbije jaren haar defensiebudget verhoogd, voor miljarden aan wapens gekocht en geproduceerd, en nu dus een langere dienstplicht ingevoerd.
Die verlengde dienstplicht zat er al lang aan te komen, maar was electoraal moeilijk te verkopen, tot de Russische invasie in Oekraïne veel Taiwanezen wakker schudde. Volgens een peiling van het Nationaal Instituut voor Defensieonderzoek (INDSR), een denktank verbonden aan het ministerie van Defensie, steunt 85 procent van de Taiwanezen de langere dienstplicht, inclusief 75 procent van de jongeren. Uit gesprekken van de Volkskrant met jonge Taiwanezen blijkt inderdaad veel steun, maar ook: een grote kloof tussen theorie en praktijk.
Over één ding zijn alle Taiwanezen het eens: de huidige dienstplicht van vier maanden is een lachertje. De rekruten leren er orders gehoorzamen en eenvoudige wapens gebruiken, maar houden zich vooral bezig met klusjes, zoals onkruid wieden of schilderen. Veel Taiwanezen noemen het ‘een zomerkamp’, en zien het als puur tijdverlies.
‘We hebben geoefend met bajonetten, maar de kans lijkt me klein dat ik die in een moderne oorlog zal gebruiken’, zegt Wang Xiangyi (23), die halverwege zijn dienst van vier maanden is. Hij is op weekendverlof en staat in het station van Yilan, waar een legerbasis is. De rekruten zijn herkenbaar aan hun gladde wangen en kortgeschoren haar. ‘Ik gebruik die vier maanden om mijn hoofd leeg te maken, en na te denken over mijn toekomst. Maar ik ben blij dat ik dit niet één jaar hoef te doen.’
Taiwan hechtte lang weinig belang aan zijn dienstplicht. Het rekende voor zijn defensie op zijn 170 duizend beroepssoldaten (7,2 per duizend inwoners, het dubbele van Nederland), en zijn straaljagers en oorlogsschepen. Maar de voorbije jaren – rijkelijk laat, aldus critici – is het tot de Taiwanese overheid doorgedrongen dat dat niet langer volstaat. Het Chinese leger (met 2 miljoen beroepssoldaten) is zo sterk geworden dat het straaljagers en oorlogsschepen bij een eerste aanval kan uitschakelen, en dat een grondoorlog in Taiwan niet is uitgesloten.
Het Taiwanese leger moet zich volgens experts richten op asymmetrische oorlogsvoering tegen China’s overmacht. Het heeft veel meer kleine en mobiele wapens nodig, zoals luchtverdedigingssystemen en drones, en infanteriesoldaten, zoals goed getrainde dienstplichtigen. Het Taiwanese ministerie van Defensie is bezig met die omschakeling, maar dat is niet makkelijk. Dat blijkt ook bij de verlenging van de dienstplicht.
Veel Taiwanese jongeren steunen de hervorming, maar vrezen tegelijk dat ze nog meer tijd zullen verliezen. ‘Als het leger vasthoudt aan hoe het in het verleden was, dan zal ik tijdens dat jaar vooral lakens vouwen, onkruid wieden en spelletjes spelen’, zegt Luo, een student politieke wetenschappen, geboren in 2005. Hij ziet er sportief uit, en houdt van een fysieke uitdaging. ‘Ik hoop dat ik naar een eenheid kan gaan waar ik echt iets kan leren, zodat ik niet een jaar mijn tijd verspil.’
Luo heeft gemengde gevoelens bij de dienstplicht. ‘Ik denk dat de hervorming noodzakelijk is, maar ik weet niet of het veel zal uitmaken. Ik heb het gevoel dat het meer om perceptie gaat, om te tonen dat Taiwan bereid is zichzelf te verdedigen.’
Het Taiwanese ministerie van Defensie zegt dat de dienstplicht ook inhoudelijk is hervormd. Na acht weken basistraining – met fysieke en psychische proeven en wapentraining – worden de rekruten ingedeeld bij gevechtseenheden en nemen ze deel aan grootschalige oefeningen met artillerie. ‘Zo krijgen ze een vollediger beeld van het slagveld’, zegt Su Tzu-yun, divisiehoofd van de denktank INDSR, verbonden aan het ministerie van Defensie.
Maar volgens experts is het onzeker of die inhoudelijke hervorming zal slagen. ‘Het probleem is dat er in Taiwan niet genoeg trainingsofficieren zijn’, zegt Lin Ying-yu, hoogleraar internationale politiek aan de Tamkang Universiteit in Taiwan, en medeauteur van het Nationaal Defensie Rapport van Taiwan. ‘We hebben niet genoeg sergeanten, kolonels en luitenants. Die heb je nodig om de training te geven.’
‘Het ministerie van Defensie zegt dat de dienstplichtigen gevechtstraining met echte munitie zullen krijgen, maar daar hebben we in Taiwan niet genoeg ruimte voor’, zegt Chieh Chung, onderzoeker bij de National Policy Foundation, een denktank verbonden met de oppositiepartij Kuomintang. ‘Die artillerie heeft een bereik van 6 tot 10 kilometer, daar kun je in Taiwan maar op twee plaatsen mee trainen. Taiwan is nu eenmaal klein en dichtbevolkt.’
Volgens Su Tzu-yun van het INDSR kan dat worden opgelost door dienstplichtigen in de Verenigde Staten te laten trainen of aan simulaties te laten meedoen. Bovendien hoeft de hervorming nu nog niet rond te zijn. Veel 18-jarigen stellen hun dienstplicht uit tot na hun studie: in 2024 beginnen nog maar 9.127 rekruten aan de eenjarige training. Het ministerie van Defensie lijkt dan ook niet veel haast te hebben met het verstrekken van informatie over de nieuwe dienstplicht.
Maar veel 18-jarige Taiwanezen vinden het raar dat ze een jaar van hun leven moeten opgeven, zonder veel uitleg. ‘Ik heb mijn informatie over de nieuwe dienstplicht vooral van media en ngo’s gekregen, maar niet van de overheid’, zegt Tsai Chi-yeh, een student openbaar bestuur, net als Luo geboren in 2005. ‘De overheid zou ons moeten overtuigen om dit te doen, in plaats van het ons passief te laten accepteren.’
Peng, Tsai en Luo vragen zich af of de dienstplicht de beste manier is om Taiwan te verdedigen. ‘Er zijn veel manieren om oorlog tegen Taiwan te voeren’, zegt Tsai. ‘Je kunt een handelsoorlog beginnen, of een aanval met fake news. Dat zijn dingen die China nu al doet. In feite bevindt Taiwan zich nu al in een staat van oorlog. De hervorming van onze defensie is belangrijk, maar ik denk dat we ook minder afhankelijk moeten worden van China.’
Ook Luo denkt dat een invasie niet het grootste risico is. ‘Het angstaanjagendste is dat China zich op allerlei manieren in Taiwans interne zaken kan mengen’, zegt hij. ‘Het kan hackers inzetten voor een digitale oorlog of special forces sturen om onze elektriciteitsvoorzieningen uit te schakelen. Het kan allerlei methoden gebruiken om tegen Taiwan te vechten zonder een echte oorlog. Dat kun je niet kunt oplossen met een jaar dienstplicht.’
De beste verdediging, zo denken de drie, is de versterking van Taiwans democratie. Daar hopen ze op hun eigen manier aan bij te dragen. Ze zijn lid van een ngo voor jongeren, die projecten doet rond democratie en desinformatie. Met hun studies hopen ze later maatschappelijk relevant werk te doen. Luo: ‘Ik denk dat dat uiteindelijk de afweging moet zijn bij het verlengen van de dienstplicht: kunnen wij als jongeren meer bijdragen in het leger of in de maatschappij?’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden