Het gros daarvan was in Rusland en Kazachstan, met elk zo’n 10- tot 15 duizend gevallen. Toch waren er ook uitbraken in de EU. Zo meldde Roemenië 2.805 gevallen en vier doden, van wie drie baby’s. In Engeland sloeg het plaatselijke RIVM vorige week nog alarm wegens een heftige mazelenuitbraak, met al meer dan driehonderd gevallen sinds oktober.
In Nederland kwamen sinds afgelopen najaar tien gevallen aan het licht. ‘We zien gelukkig nog geen grote uitbraken of toenames’, zegt programmamanager Jeanne-Marie Hament van het Rijksvaccinatieprogramma. ‘Maar het is een utopie om te denken dat het risico nul is. Met het vele reizen zijn er altijd wel losse introducties vanuit het buitenland.’
Over de auteur
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, met als specialismen microleven, klimaat, archeologie en gentech. Voor zijn coronaverslaggeving werd hij uitgeroepen tot journalist van het jaar.
‘Alarmerend’, noemde de Europese regiodirecteur Hans Kluge van de WHO de toename dinsdag. Als belangrijkste oorzaak wijst hij op de gestaag achteruitkachelende vaccinatiegraad: 89,7 procent in 2022, terwijl 95 procent nodig is om te zorgen dat het mazelenvirus niet meer kan rondgaan en uitdooft. ‘Vaccinatie is de enige manier om kinderen te beschermen tegen deze potentieel gevaarlijke ziekte’, aldus Kluge.
Ook in ons land loopt de vaccinatiegraad ‘zorgwekkend’ terug, waarschuwde het RIVM afgelopen zomer. Zo zakte de vaccinatiegraad onder 2-jarigen van 91,9 procent in 2021 naar 84,2 procent vorig jaar. Nederland is nog redelijk beschermd doordat alle andere kinderen en de volwassenen nog wél goed zijn gevaccineerd. ‘Maar we zien ook ‘pockets’ (gemeenschappen, red.) waar de risico’s groter zijn, met al jaren een bescherming van onder de 90 procent en intensief onderling contact’, zegt Hament. ‘Dat is allang niet meer alleen in de Bijbelgordel van ons land. Ook in de grote steden zien we een terugloop.’
Wat daarachter zit, is meer dan vaccinweigering uit principe alleen. Zo ziet Hament een nawee van de coronacrisis. ‘Tijdens corona zijn veel vaccinatieprogramma’s onderbroken. En nu zien we dat het herstel vooral in West-Europese landen achterblijft. Er is echt iets veranderd in de houding tegenover vaccineren in het algemeen.’
Zorgen over bijwerkingen en om de macht van de farmaceutische industrie, en wantrouwen in autoriteiten spelen daarbij een rol, blijkt uit diverse onderzoeken. Maar misschien ook gewoon personeelstekorten in de jeugdgezondheidszorg, geldgebrek voor voorlichting of te weinig toegang tot vaccinatie: zo lijkt de vaccinatiegraad in landen waar men kinderen op school inent, hoger. ‘Het belangrijkste is om het vertrouwen een fundament te geven. Meer luisteren, meer ons afvragen wat de mensen nodig hebben’, zegt Hament.
Niet helemaal duidelijk is in welke landen de vaccinatiegraad het meest achterblijft. Zo lijkt Hongarije met 99 procent kampioen vaccineren van Europa te zijn, volgens cijfers van de Europese gezondheidskoepel ECDC. Maar dat kan ook liggen aan de manier van tellen, weet Hament. ‘Het algemene beeld is juist dat je in Oost-Europese landen steeds meer weigering ziet.’
Wat niet helpt, is dat Nederland momenteel het zicht op de precieze vaccinatiecijfers verliest. Gevalletje privacywetgeving: sinds 2022 moet iedereen die zich al dan niet laat inenten toestemming geven of dat mag worden gebruikt voor landelijke registratie. ‘Dat is een punt van zorg’, zegt Hament. ‘We gaan een periode in waarbij we van een paar procent gewoon niet weten of ze zijn gevaccineerd. En dat is voor goede infectieziektebestrijding cruciale informatie. Natuurlijk is het goed dat je bij ouders aangeeft dat hun gegevens worden gedeeld. Maar het zou al helpen als de standaardinstelling op ‘wel delen’ zou staan.’
Behalve in Engeland, waren er ook elders in West-Europa plaatselijke uitbraken van mazelen. Zo worstelde Oostenrijk (op papier: 94 procent vaccinatie) met een uitbraak van zo’n tweehonderd gevallen, kreeg Frankrijk te maken met een cluster van 64 patiëntjes en turfde Duitsland 57 gevallen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden