Ontroerend, de anderhalf miljoen Duitsers die de straat op gingen om te demonstreren tegen extreem-rechts. Nie wieder ist jetzt, staat op talloze spandoeken. Dat het in Duitsland nodig is te demonstreren hadden we lang voor onmogelijk gehouden, omdat we sinds de Tweede Wereldoorlog toch echt de allesvernietigende waanzin die haat oplevert ten volle beseffen. Dood en verderf. Verliezers aan alle kanten.
Tien minuten buiten Nijmegen, in Kleef, wijzen de demonstranten met huiver naar ons land. Dat gebeurt er als je je niet uitspreekt. Wat je zo vanzelfsprekend vindt, democratie, rechtsstaat, vrede en veiligheid, kan je op een onbewaakt moment zomaar ontglippen. Volgens de Duitse president Frank-Walter Steinmeier verdedigden de honderdduizenden deelnemers dit weekend ‘de grondwet tegen haar vijanden’. Hij voegde er aan toe: ‘De kracht van onze democratie hangt niet af van het aantal tegenstanders, maar van de kracht van hen die haar verdedigen.’
Wij gaan niet de straat op, we hebben wel wat beters te doen. Lijdzaam wachten we af wat voor compromissen er gesloten gaan worden tijdens de formatiegesprekken. Hopelijk wordt er niet te veel aan de rechtsstaat getornd. We merken het wel…
Over de auteur
Harriët Duurvoort is publicist en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
We zijn hier al murw geworden. Ik was verrast dat Duitsers zo geschokt waren over iets dat mij, in alle eerlijkheid, niet eens meer zo schokte. Openlijk speculeren over deportatie, zoals de AfD deed, het Madagaskar-plan afstoffen, ach het kan er ook nog wel bij. Dump iedereen ergens in de woestijn. Migranten. Woke drammers. Misschien wel die hele linkse elite. En nu we toch bezig zijn, ook gematigd rechts dat niet op ons stemt. Whatever. Je kunt er toch over brainstormen?
Migratie is de boosdoener. Het is definitief geen rechts thema meer, kopten de kranten. Nu op de rem, anders groeien we naar 23 miljoen. Maar de krantenkoppen negeerden de kleine lettertjes van het rapport. De realiteit, schrijft de staatscommissie, ‘is dat migratie niet meer weg te denken is in een globaliserende economie en een wereld die geopolitieke spanningen kent en waarschijnlijk ook de spanningen zal voelen van klimaatverandering’.
Tegelijk luidt de SGP de noodklok dat er te weinig (witte) kinderen geboren worden. Verrassend is het niet, dat in deze onzekere tijden mensen over kinderen twijfelen. Je kunt witte vrouwen niet dwingen, hoewel het niet zou verbazen als ook dystopische, Handsmaid’s Tale-achtige scenario’s niet meer taboe zijn in ultrarechtse kringen.
Want anders. Omvolking? Ik heb eeuwen omvolking in de genen, en woon in wat je gerust een ‘omgevolkte’ wijk kunt noemen. Veel kwetsbare burgers uit alle windstreken. Ook expats, een links-hoogopgeleide bubbel en een aanzienlijk deel PVV’ers. Niemand is blind voor de uitdagingen van multicultureel samenleven, zeker niet in combinatie met armoede.
Toch komt de oplossing neer op investeren in je gemeenschap. Je buren kennen. Het evenwicht vinden tussen elkaar de ruimte geven en respecteren. Samen aanpakken waar iederéén zich aan ergert: overlast, vuil op straat, onveiligheid. En vooral: in gesprek blijven.
Intussen is de kans ook niet meer helemaal denkbeeldig dat wij allemaal, alle vijandige bubbels, links of rechts, christen, seculier of moslim, GroenLinks/PvdA of PVV, arm of rijk, vroeg of laat zelf op de vlucht moeten slaan. Omdat het ondenkbare ook hier losbarst. Oorlogsgeweld. De Zweedse opperbevelhebber Micael Bydén stelde dat alle Zweden klaar moeten zijn voor oorlog. ‘Kijk naar de nieuwsberichten uit Oekraïne en stel jezelf deze eenvoudige vragen: als dit hier gebeurt, ben ik dan klaar? Wat moet ik doen?’
Ik breek mijn hoofd over die eenvoudige vragen. Want als Zweden oorlog krijgt met Rusland, raakt Nederland ook betrokken. En dan? Vechten? Blikjes inslaan? Schuilkelders bouwen? Bidden? Party like it’s 1999? Zorgen, hopen dat je op tijd weg bent? Alles en iedereen in chaos achterlaten, werk, huis, familie, je taal, je land? Op naar ergens. Waar op de wereld is het nog geen brandhaard? Hoe lang kan je daar overleven? Wat als ze je daar niet moeten, haveloos, vreemd en getraumatiseerd als je bent? Hoe overleef je dat allemaal, als mens? Misschien moeten ze in Ter Apel maar eens workshops gaan geven.
Misschien gaat het mis. Komt er toch een wieder. Maar al die Duitse demonstranten hebben laten zien dat heel veel mensen achter alle verschillen de ander kunnen zien: een kwetsbaar, feilbaar, zacht mens. En dat ontroert.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden