‘Mensen uit de provincie Moskou hierheen, alleen wie uit andere regio’s komt, moet naar binnen!’ Met luide stem roept een vrijwilliger de mensen toe die zich aan de overkant van de straat aansluiten bij een lange rij voor het hoofdkantoor van Boris Nadezjdin, waar ze met hun handtekening zijn kandidatuur voor de presidentsverkiezingen van maart willen ondersteunen.
Het is dinsdag aan het einde van de werkdag. In de avondschemering trotseren ongeveer zeventig mensen geduldig de bijtende vrieskou en schuifelen voetje voor voetje richting de ingang. Aan de overkant staan er nog eens tientallen met hun paspoorten in de hand om zich te registreren. Een meisje gaat de mensen langs met hete thee. Op een straathoek zwaait een jongen energiek met een grote Russische vlag.
Over de auteur
Geert Groot Koerkamp is correspondent Rusland voor de Volkskrant. Hij woont sinds 1992 in Moskou.
‘Nadezjdin is de enige kandidaat die zich uitspreekt tegen de oorlog, daarom ben ik hier’, zegt de 30-jarige Anton uit de provincie Kaloega, als hij achteraan aansluit. Net als de andere aangesproken mensen in de rij wil hij niet met zijn achternaam in de krant. ‘Waarschijnlijk zullen ze hem niet toelaten tot de verkiezingen’, zegt Anton. ‘Maar dit is toch een kans te laten zien dat er veel mensen tegen de oorlog zijn en tegen de zittende macht.’
Rijen als deze zijn al dagenlang een ongewoon tafereel in steden over heel Rusland. Het is, voor het eerst in twee jaar, een volkomen legale en veilige mogelijkheid voor andersdenkenden hun stem te laten horen. Vóór 31 januari moet Nadezjdin honderdduizend handtekeningen verzamelen in ten minste veertig Russische regio’s. Dat betekent dat iedere regio niet meer dan 2.500 handtekeningen mag leveren.
Voor de stad Moskou zijn die al ruimschoots binnen, daarom drommen hier nu vooral mensen samen die staan ingeschreven in andere regio’s. ‘Als je uit Moskou komt, mag je natuurlijk je handtekening zetten, maar dat helpt ons verder niet’, legt een vrijwilliger uit.
Een voorbijrijdende automobilist claxonneert als blijk van instemming met de mensen in de rij, iets dat Moskou niet meer heeft gezien sinds de massale protesten voor de vrijlating van oppositieleider Aleksej Navalny begin 2021.
Tatjana, begin dertig, komt uit de deelrepubliek Tsjoevasjië aan de Wolga. Ze zag beelden van de rijen voor Nadezjdin op sociale media. ‘Het belangrijkste is dat hij de enige kandidaat is die zich uitspreekt tegen de oorlog, dat is de enige reden dat ik hier ben’, zegt ze vanonder haar beige capuchon. Glimlachend: ‘Plus toch de hoop dat we deze president kunnen vervangen.’
Net als voor veel mensen hier was Nadezjdin (60) voor Tatjana tot dusverre een grote onbekende. Hoewel al meer dan dertig jaar actief in de politiek geniet hij landelijk weinig bekendheid en bevond hij zich doorgaans in de schaduw van bekendere collega’s, zoals de in 2015 vermoorde Boris Nemtsov.
Nadezjdin is kandidaat gesteld door een weinig bekende liberale partij en kreeg van de kiescommissie het groene licht voor de volgende fase, het verzamelen van handtekeningen en het inzamelen van geld voor de campagne, die in februari van start gaat.
De regionale politica Jekaterina Doentsova, die net als Nadezjdin het Russische optreden in Oekraïne veroordeelt en op sociale media nog beduidend meer volgers heeft, werd al eerder de toegang tot de race ontzegd omdat er problemen zouden zijn met de aangeleverde handtekeningen voor de eerste registratie. Doentsova zei toen dat ze haar achterban zou oproepen Nadezjdin te steunen. ‘Als Doentsova of iemand anders was toegelaten, zou ik evengoed gekomen zijn’, zegt Tatjana.
Volgens Nadezjdins campagnesite zijn inmiddels meer dan honderdduizend handtekeningen binnen. Zijn medewerkers haasten zich te benadrukken dat het karwei nog niet is geklaard, want in veel regio’s is het vereiste aantal van 2.500 nog niet bereikt, en een deel van de al verzamelde handtekeningen voldoet niet aan alle eisen. Daarom is het streefgetal opgetrokken naar 150 duizend, zodat er straks voldoende marge is om er zeker van te zijn dat alle ingeleverde persoonsgegevens van onberispelijke kwaliteit zijn.
Ook dan is nog niets zeker en kan de kiescommissie na de onverwacht grote animo onder Russen Nadezjdins kandidatuur te steunen, een voorwendsel vinden om Nadezjdin niet te registreren. Maar volgens de uitgeweken politicoloog Kirill Rogov zijn juist de rijen in de Russische steden en ook in het buitenland als gebeurtenis belangrijker dan de uiteindelijke kansen van Nadezjdin. ‘De mensen die hun handtekening zetten en in die rijen staan, zetten niet een handtekening voor Nadezjdin’, schrijft hij op zijn Facebookpagina. ‘Ze zetten een handtekening voor zichzelf.’
Twintigers Anton en Alisa staan op het punt naar binnen te gaan, een beker thee in de hand. Hij komt uit Moskou, zij uit Astrachan, aan de Kaspische Zee. Anton is de optimist van de twee. ‘Ik wil graag dat er nog een kandidaat op het stembiljet komt, en als ik hier mijn handtekening zet, vergroot dat de kans dat de mensen straks iets te kiezen hebben.’
Alisa heeft er een hard hoofd in en denkt niet dat Nadezjdin wordt toegelaten. ‘Maar ook als hij niet op het stembiljet komt, dan toch laat dit hier zien dat wij, burgers van Rusland, in ieder geval tot iets in staat zijn.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden