De Hongaarse premier Viktor Orbán had eerder beloofd dat zijn land niet als laatste zou ratificeren. De kans daarop is nu waarschijnlijk verkeken. Dinsdag nodigde Orbán zijn Zweedse collega Ulf Kristersson uit naar Hongarije te komen om over de Zweedse toetreding te ‘onderhandelen’. Het Hongaarse parlement is tot half februari met reces.
Door de terughoudendheid van Turkije en Hongarije sleept het Zweedse toetredingsproces zich nu al twintig maanden voort. In mei 2022 meldde Zweden zich aan als kandidaatlid, in navolging van Finland en in reactie op de Russische invasie van Oekraïne. Met Zweden en Finland erbij zou de Navo de gehele kust van de Oostzee beheersen, op twee stukjes Rusland na.
Over de auteur
Rob Vreeken is correspondent in Istanbul voor de Volkskrant. Hij schrijft over Turkije, Iran en Israël/Palestina. Voorheen werkte hij op de buitenlandredactie, waar hij zich specialiseerde in mensenrechten, Zuid-Azië en het Midden-Oosten. Hij is auteur van Een heidens karwei - Erdogan en de mislukte islamisering van Turkije.
Hongarije en Turkije gooiden echter roet in het eten. De Turken vinden dat Finland en met name Zweden zich te coulant opstelden tegen het terrorisme waarvan Turkije last heeft, vooral dat van de Koerdische PKK en de daarmee verbonden Syrische YPG. Bovendien onderhouden Turkije en Hongarije betere betrekkingen met Rusland dan de andere leden van het bondgenootschap.
In 2022 deed Zweden al belangrijke concessies aan Turkije. Het paste zijn terrorismewetgeving aan, hief het wapenembargo tegen Turkije op, staakte de steun aan Koerdische milities in Noord-Syrië, leverde enkele van misdrijven verdachte Turken uit en beloofde andere uitleveringsverzoeken ‘snel en grondig’ te behandelen.
De Zweedse regering maakte echter ook duidelijk dat er grenzen zijn aan wat ze kon doen om Turkije te behagen. Aan de vrijheid van meningsuiting kan niet worden getornd, rechterlijke uitspraken over het uitleveren van politieke vluchtelingen moeten worden gerespecteerd. Ook diverse Koranverbrandingen in Stockholm werden toegestaan – niet echt bevorderlijk voor het enthousiasme bij de Turken.
Daarmee bleef toetreding van Zweden in de lucht hangen. Telkens klonk vanuit Ankara dat Stockholm de Turkse zorgen over het terrorisme niet serieus nam. Veelbetekenend werd verwezen naar de toetreding tot de Navo van Macedonië. Die werd jarenlang door de Grieken geblokkeerd omdat Griekenland een provincie heeft met de naam Macedonië. Als de Grieken mogen dwarsliggen om zoiets futiels, zo redeneerde Ankara, dan mogen wij dat zeker om een zwaarwegende kwestie van nationale veiligheid.
De Finnen wisten wel aan de Turkse eisen te voldoen. Bij voorbaat had Turkije al minder problemen met Finland. De Koerdische gemeenschap is daar veel kleiner, en minder militant. In april vorig jaar werd Finland verwelkomd als 31ste lid van het bondgenootschap.
Op de achtergrond speelde ook het geschil mee tussen Turkije en de VS over de levering van veertig Amerikaanse F-16 straaljagers. Het Witte Huis steunt de verkoop, maar het Congres ligt dwars. President Erdogan had ratificatie van het Zweeds lidmaatschap gekoppeld aan Amerikaanse goedkeuring van de deal.
De Amerikaanse regering stelde dat de twee kwesties niet aan elkaar gekoppeld kunnen worden. Mogelijk heeft Washington Erdogan achter de schermen de garantie gegeven dat het allemaal wel goed komt. Voorwaarde voor de verkoop zou zijn dat Turkije de F-16’s niet inzet boven de wateren tussen Griekenland en Turkije.
Dat het Turkse parlement – op aangeven van de almachtige Erdogan – eindelijk akkoord is gegaan met het Zweeds Navo-lidmaatschap, heeft ook te maken met de toezegging die Zweden in juli deed op de Navo-top in Vilnius. De Zweedse regering deelde mee binnen de EU een goed woordje te zullen doen voor Turkije als het gaat om een douane-unie, visumvrij reizen en het vlot trekken van Turkijes toetredingsproces tot de EU. Door Erdogan werd dat destijds verwelkomd als een betekenisvol gebaar.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden