Ruim 17 maanden nadat staatssecretaris Eric van der Burg het idee voor het eerst had geopperd, is de Spreidingswet daarmee een feit. De senatoren van VVD, CDA, D66, ChristenUnie, PvdA-GroenLinks, Partij voor de Dieren, SP en Volt, stemden voor. De tegenstand kwam van PVV, FvD, SGP, BBB, 50Plus en JA21.
Nadat diverse externe adviseurs, zoals de Raad voor Openbaar Bestuur (ROB) en de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken (ACVZ), het hem al hadden geadviseerd, ging Van der Burg zelf in de nazomer van 2022 overstag: hij liet weten dat hij een nieuwe wet nodig had om te zorgen voor een eerlijke spreiding van asielzoekers over het land.
Over de auteur
Raoul du Pré is chef van de politieke redactie van de Volkskrant. Hij schrijft sinds 1999 over de nationale politiek.
Volg alles over de kabinetsformatie hier.
‘Het is nu volstrekt oneerlijk verdeeld’, was zijn conclusie. In zijn permanente zoektocht naar opvangplekken kreeg hij van veel gemeenten steeds nul op het rekest.
Ondanks massief verzet binnen zijn eigen VVD, hield Van der Burg voet bij stuk. Hij rekende erop dat een meerderheid in de Tweede en de Eerste Kamer uiteindelijk gevoelig zou zijn voor zijn argument dat de gemeenten die wél meewerken niet in de steek mogen worden gelaten.
In het najaar al stemde inderdaad een groot deel van de Tweede Kamer voor, al was Van der Burgs eigen VVD toen nog tegen. Omdat de VVD in de Eerste Kamer na lang aarzelen wél voor stemde, haalde de bewindsman daar dinsdag ook genoeg stemmen binnen.
Van der Burg maakte vorige week al duidelijk dat er wat hem betreft nu geen dag meer te verliezen is. Hij hoopt de wet nog deze week in het Staatsblad te publiceren. Dan geldt de wet officieel en moeten gemeenten zich gaan voorbereiden op hun opvangtaak. Eerst zal Van der Burg zelf bekendmaken op hoeveel asielzoekers hij dit jaar rekent. Gemeenten krijgen dan eerst de kans zich uit vrije wil te melden.
Dat kan lucratief zijn: wie een opvangplek voor een periode van vijf jaar aanbiedt, kan rekenen op een vrij te besteden bonus van 5000 euro. Dat kan voor gemeenten een welkome aanvulling zijn op het lokale budget. Pas als blijkt dat die verlokking toch niet genoeg plekken oplevert, kan Van der Burg in het uiterste geval overgaan tot dwang.
Of dat binnen afzienbare termijn ook gaat gebeuren, is de vraag. De nu formerende partijen PVV, VVD, NSC en BBB zijn allemaal tegen dwang. Zij kunnen besluiten het instrument niet te gebruiken.
Dat de wet, zoals de tegenstanders vrezen, de verhoudingen tussen het rijk en het lokaal bestuur onder grote druk kan gaan zetten, werd dinsdag ook duidelijk: uit een inventarisatie van Omroep West blijkt dat de meerderheid van de gemeenteraad in het Westland niet van plan is asielzoekers op te vangen, ook niet als de Spreidingswet geldt.
‘We laten ons niks opleggen’, aldus Remmert Keizer, fractievoorzitter van GemeenteBelang Westland. Ook de plaatselijke VVD-fractievoorzitter, Guus Bakker, ziet het er niet van komen: ‘We kunnen niet eens onze eigen jongeren, ouderen en arbeidsmigranten huisvesten.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden