De beste school van Londen huist in een grauw kantoorgebouw naast metrostation Wembley Park, nabij het beroemde voetbalstadion. Het is de Michaela-school, een educatieve parel in een achtergestelde wijk. Gestoken in onberispelijke uniformen lopen scholieren hier in stilte door de gangen. In de klaslokalen leren ze zich een weg te banen naar de topuniversiteiten en in de kantine krijgen ze alleen vegetarisch eten opgediend, zodat er geen problemen ontstaan over religieus-culinaire beperkingen. Het geluid van mobiele telefoons is hier ondenkbaar.
Michaela is het geesteskind van Katharine Birbalsingh, die bekendstaat als de strengste hoofdonderwijzer van Engeland. Tien jaar geleden zette de 51-jarige oud-docent deze zogeheten ‘free school’ op – een gratis school die niet onder de plaatselijke overheid valt. Ze was ontevreden met het gebrek aan zowel ambitie als discipline in het reguliere onderwijs. Deze seculiere school groeide uit tot een groot succes, met Birbalsingh als trots hoofd van ‘een familie van zevenhonderd leerlingen’. Ouders verhuizen bewust naar deze omgeving, hopend op een plekje voor hun kroost.
Over de auteur
Patrick van IJzendoorn is correspondent Groot-Brittannië en Ierland voor de Volkskrant. Hij woont sinds 2003 in Londen en schreef meerdere boeken, waaronder over de Brexit.
Maar afgelopen week bracht Birbalsingh meer tijd door in het gerechtshof dan in haar school. Ze was voor de rechter gedaagd door een islamitische leerling die het niet eens was met het verbod op bidden dat Birbalsingh een jaar geleden had uitgevaardigd. Diepgelovige scholieren begonnen druk op medeleerlingen uit te oefenen om tijdens de pauze, op het schoolplein, mee te gaan bidden, zo beweerde ze ter verdediging van deze maatregel. Blazers dienden daarbij als gebedsmatten. Docenten die er iets van zeiden, zouden zijn geïntimideerd. De helft van de leerlingen is moslim.
Volgens Birbalsingh is het gebedsverbod, dat geldt voor alle geloven, conform het ethos van de school. ‘Multiculturalisme,’ zo liet ze het hof weten, ‘kan alleen slagen wanneer we begrijpen dat elke groep offers moet maken ten bate van de eenheid.’ Als elke minderheidsgroep rechten opeist, zo redeneerde ze, breekt de chaos uit. Van leerlingen van christelijke huize wordt verwacht dat ze op zondag gewoon huiswerk maken als dat nodig is, en ook kinderen van Jehovah’s getuigen moeten Macbeth bestuderen, een toneelstuk van William Shakespeare waarin heksen een belangrijke rol spelen.
Na het gebedsverbod ging het een tijdlang beter, maar eind vorig jaar begonnen de spanningen weer op te lopen. De school kreeg zelfs te maken met bommeldingen, waardoor kinderen thuis moesten blijven. In de rechtszaak bleek dat de klaagster geschorst is geweest omdat ze een medeleerlinge met een mes had bedreigd. De onrust staat niet op zichzelf. In Oost-Londen is een middelbare school al wekenlang het mikpunt van protesten van moslimouders nadat een leerling te horen had gekregen dat een Palestijnse vlag geen deel uitmaakt van het schooluniform.
Volgens de klaagster is het verbod een vorm van discriminatie en een inbreuk op de vrijheid van godsdienst. Michaela heeft geen gebedsruimte. In Birbalsinghs visie komen leerlingen naar school om te leren, niet om te bidden.
In The Guardian schreef de Londense docent Nadeine Asbali dat het gebedsverbod islamitische leerlingen harder treft dan kinderen met een ander geloof. Niet alleen wordt van moslims verwacht dat ze vijf keer per dag bidden; de gebeden gaan gepaard met rituelen. Een christelijke leerling, zo betoogde Asbali, kan nog altijd stil in een hoek gaan bidden.
Birbalsingh, telg van een onderwijzersfamilie, is het gewend om het gevecht aan te gaan. In 2011 werd ze door haar school ontslagen nadat ze op een congres van de Conservatieve Partij had geklaagd over de cultuur van lage verwachtingen in het staatsonderwijs, die in haar ogen vooral ten koste gaat van leerlingen uit sociaal zwakkere milieus. Tevens botste de conservatieve rector met het onderwijsbestel door zich uit te spreken tegen identiteitspolitiek en te pleiten voor ‘Britishness’. Op school laat ze soms de Britse nationale hymnes Jerusalem en I vow to thee, my country spelen.
Bij het proces staat het multiculturalisme op het spel. De regels van de school – houd religie buiten de schoolpoorten – zijn geënt op het Franse secularisme: gelijke monniken, gelijke kappen. Daartegenover staan de speciale rechten van minderheden om hun cultuur waar dan ook uit te kunnen dragen.
Voor Birbalsingh staat er nog meer op het spel: de school is haar levenswerk. Wanneer de leerling gelijk krijgt en daarmee het gezag van Engelands strengste schoolhoofd ondermijnt, kan dat wel eens het einde betekenen van Birbalsinghs opzienbarende onderwijsexperiment.
Met onder anderen politicus David Lammy, interviewer Trevor Phillips, zakenvrouw Gina Miller, musicus Eddy Grant en cricketer Mark Rampkrakash behoort Birbalsingh tot een succesvolle Guyaanse diaspora op de Britse eilanden.
Birbalsingh is beïnvloed door het boek The schools we need and why we don’t have them van E.D. Hirsch. Deze Amerikaanse onderwijskundige geeft de voorkeur aan traditionele, gemeenschappelijke kennisverwerving boven geïndividualiseerd onderwijs.
Birbalsingh trad vorig jaar af als regeringsadviseur voor sociale mobiliteit, omdat ze te uitgesproken is. Ze was in de problemen gekomen met de bewering dat meisjes geen exacte pakketten plegen te kiezen omdat dat te veel ‘pittige wiskunde’ met zich meebrengt.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden