‘Helaas’, zegt Gary Seidner. ‘Die gaat het niet redden.’ Met zijn armen gekruist inspecteert hij een besneeuwde spar. De boom is een van duizenden op Seidners kerstboomplantage, verborgen in de bossen van New Hampshire. Dit lijkt een gezond exemplaar: groen, glanzend, fier overeind. ‘Maar kijk!’
Liefdevol spreidt Seidner de takken. Hij onthult een binnenste met de kleur van roest. De dood heeft zich aangekondigd. ‘Zo gaat dat bij bomen’, zegt Seidner. ‘Je ziet van buiten niet altijd wat erin zit.’
Bij kiezers in New Hampshire is dat hetzelfde. Diep van binnen is Seidner (70) een Democraat, zegt hij. Maar voor de buitenwereld is hij onafhankelijk. En deze dinsdag, bij de voorverkiezingen, stemt hij als Republikein.
Over de auteur
Thomas Rueb is correspondent in de Verenigde Staten voor de Volkskrant. Hij woont in New York. Hij is auteur van het boek Laura H.
‘Zo doen we dat hier!’ zegt Seidner, terwijl hij de takken weer laat zwiepen.
Het ijskoude New Hampshire bezit een uniek electoraat. Onafhankelijke kiezers maken hier de meerderheid uit. En zij mogen meestemmen. Nergens is hun invloed zo groot. Voor de gematigde Nikki Haley biedt deze staat de beste – en mogelijk laatste – kans tegen koploper Donald Trump. Verliest zij, dan is Haleys kans om de Republikeinse presidentskandidaat te worden vermoedelijk verkeken.
Haley heeft haar lot in handen gelegd van Amerika’s beruchtste en meest ongrijpbare kiezers. ‘Mijn stem krijgt ze’, zegt Gary Seidner. ‘Maar ik hoop dat ze nooit president wordt.’
Om de ziel van New Hampshire te doorgronden, zeggen ze hier, hoef je maar te kijken naar de kentekens. Live Free or Die lezen die – het officiële motto van de staat. Wat zij hier als vrijheid beschouwen, laat zich niet langs partijlijnen definiëren.
New Hampshire is sprookjesachtig mooi. De staat, gelegen op het noordelijkste puntje van de VS, is een lappendeken van bergen, meren en rivieren die kolken door bevroren bos. Rook walmt uit de typische, houten chalets met schuurtjes voor de haardblokken.
Ergens vormt de staat een Republikeins droombeeld. Veel van de 1,4 miljoen inwoners leven afgezonderd. In New Hampshire wordt geen btw of inkomstenbelasting geheven. De wapenwetgeving is laks, en een sociaal vangnet ontbreekt. Je mag hier motorrijden zonder helm.
Maar zo simpel ligt het niet. New Hampshire is ook de minst gelovige Amerikaanse staat. Het opleidingsniveau ligt ver boven gemiddeld. Regenboogvlaggen wapperen alom. Hier werd het homohuwelijk als tweede staat van het land gelegaliseerd.
Kiezers noemen zichzelf fiscaal conservatief, maar sociaal progressief – voor de partijen een enigma.
‘Wij zijn onafhankelijke denkers’, zegt Seidner, terwijl hij zijn inspectieronde voortzet langs de besneeuwde bomenrij. ‘In ons dagelijks leven, maar ook in de politiek.’
En daar hoopt Nikki Haley de vruchten van te plukken.
Het is haar 52ste verjaardag. Met een hagelwitte glimlach betreedt kandidaat Haley het podium van de Country Club, even buiten Keene, een pittoresk stadje in het dunbevolkte westen. Burgemeester George Hansel stopt haar een cadeau toe: ahornsiroop, de lokale trots. ‘Alleen New Hampshire maakt échte siroop’, zegt Haley plichtsgetrouw. Het gejuich is oorverdovend.
De zaal zit vandaag stampvol. Op de bevroren parkeerplaats botsten net twee auto’s op elkaar in een race om de laatste plek. Hoe anders dan Iowa, waar Haley vorige week nog sprak in kleine cafés voor magere plukjes Republikeinen.
Die zie je hier trouwens ook minder.
‘Nee, ik ben geen Republikein’, fluistert Karen Viens (66), onlangs gepensioneerd. ‘Maar ik stem vaak juist mee bij de tegenpartij. Dat is je recht in New Hampshire.’
Net zoals kerstboomman Seidner steunt Viens, een linkse kiezer, de rechtse Haley bij de voorverkiezingen. Waarom? ‘Omdat ik Trump wil stoppen. Die is het grootste gevaar. Maar in november stem ik gewoon weer op Biden, hoor.’
Bij wet moeten de voorverkiezingen in New Hampshire open blijven voor partijlozen. Democraten en Republikeinen bestrijken in New Hampshire elk eenderde van het electoraat. Ruim 40 procent van de kiezers blijft onafhankelijk – genoeg om de doorslag te kunnen geven.
Onafhankelijkheid is vaak een strategische keuze. Dan kun je zelf, per keer, bepalen bij welke partij je meestemt. Zo kunnen kiezers de nominatie beïnvloeden van kandidaten op wie ze, bij de echte verkiezingen straks, nooit zouden stemmen.
De voorverkiezingen in New Hampshire, elders vooral een interne aangelegenheid, krijgen zo een onvoorspelbare dynamiek. De kandidaat met de meeste steun van buitenaf kan hier immers zomaar winnen.
‘Zoals jullie weten’, sneerde Donald Trump vorige week tijdens een campagnebijeenkomst in het plaatsje Atkinson, ‘rekent Nikki Haley op de Democraten en progressieven om jullie Republikeinse verkiezing te infiltreren.’ Uit het publiek galmt geboe. ‘Dát is wat hier gebeurt!’
Een tijdlang gingen Trump en Haley in New Hampshire nek-aan-nek. Dat is niet langer zo. Volgens de peiling scoort Trump 50 procent van de stemmen, tegen 37 procent voor Haley. Maar – in New Hampshire altijd de disclaimer – dit eigenwijze electoraat laat zich berucht moeilijk polsen.
Nu Ron DeSantis zijn campagne heeft stopgezet, richt Trump zijn vitriool exclusief op zijn laatste tegenstander. Daarbij valt hij terug op beproefde, racistische tactieken.
Trump noemt de Indiaas-Amerikaanse Haley bij haar eerste naam, Nimarata, die ze zelf niet gebruikt. Hij oppert of ze niet stiekem in India is geboren. Maar vooral verwijt hij Haley linkse kiezers te mobiliseren voor de winst.
‘Dat klopt helemaal niet’, zegt Robin Bates (61), een gepensioneerde ict’er met kortgeknipt grijs haar, in het publiek bij Nikki Haley. Haar ogen wateren al bij de gedachte. Ze is officieel een onafhankelijke kiezer, maar stemt in de praktijk Republikeins – eerder twee keer Trump. ‘Dat wil ik niet meer. Ik zou huilen als dit een rematch wordt tussen Trump en Biden.’
Ergens heeft Trump een punt. Van de kiezers die Trump steunen doet 93 procent dat omdat ze vóór hem zijn; niet zozeer tegen Haley. Omgekeerd ligt dat anders. Van de Haley-supporters zegt 39 procent haar te steunen uit verzet tegen Trump. Haley is voor veel kiezers hier een middel tot een doel.
Dat maakt haar zwak en sterk tegelijkertijd. Zwak in de volgende staten, waar het anti-Trump-geluid op rechts is afgekalfd tot een absolute minderheid. Maar in New Hampshire kan dat een kracht zijn – mits zij de raadselachtige onafhankelijke kiezer weet te verenigen.
‘Politici krijgen geen grip op ons’, zegt Gary Seidner op de kerstboomplantage. Zijn adem wolkt in de kou. ‘New Hampshire is niet blindelings loyaal, en maakt ze bang. Zelfs Trump. Maar zo zijn we. Je kent ons motto toch?’
Met zijn voet schuift Seidner de sneeuw weg rond een ontluikende kerstboom. ‘Kijk, een baby.’
Het boompje is nauwelijks meer dan een kluwen twijgjes, met een broze dons van groen. Moeilijk voorstelbaar dat dit, hier, in de vrieskou overleeft. Seidner knikt, in gedachten verzonken. ‘Soms is een kleine kans genoeg.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden