90 duizend militairen, meer dan vijftig marineschepen, meer dan tachtig gevechtsvliegtuigen, helikopters en drones, en ten minste duizend gevechtsvoertuigen doen mee aan de oefening die van februari tot mei in lidstaten langs de oostelijke grens van het Navo-verdragsgebied wordt gehouden. Met deelname van alle 31 lidstaten en Zweden.
Dit soort statistieken circuleren sinds een week in de media na de aankondiging door de hoogste militaire commandant van de Navo in Europa, Christopher Cavoli – en dat is ook de bedoeling. ‘De alliantie zal tonen dat het Euro-Atlantische verdragsgebied versterkt kan worden door de aanvoer van troepen via Noord-Amerika’, zei Cavoli over het doel van de oefening. Dat zal gebeuren ‘tijdens de simulatie van een beginnend conflict tegen een tegenstander die over bijna vergelijkbare middelen beschikt’.
Over de auteur
Arnout Brouwers schrijft voor de Volkskrant over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid. Eerder was hij correspondent in Moskou.
Het moet, zegt Cavoli, een ‘duidelijke demonstratie zijn van onze eenheid, onze kracht en onze vastberadenheid’. Behalve een reguliere oefening tussen Navo-bondgenoten, is het dus ook een signaal aan Moskou: hoewel Navo-landen nog steeds relatief weinig troepen paraat hebben langs de oostflank, moeten die bij een conflict wel snel kunnen worden aangevoerd.
Dat vergt meer parate troepen in lidstaten, het wegnemen van obstakels voor verplaatsing (niet alleen fysiek maar ook bureaucratisch) en multinationale oefeningen. Want de fysieke verplaatsing van troepen die van ver moeten komen – op het continent of van een ander continent – speelt een cruciale rol bij de wijze waarop de alliantie zijn collectieve defensie vorm wil geven.
Ook Nederland speelt daarin een aanzienlijke rol, zegt een woordvoerder van Defensie. Ongeveer vijfduizend Nederlandse militairen doen op enig moment mee aan de oefening: twee van de drie gevechtsbrigades van de Koninklijke Landmacht zullen, samen met de Duitse verbanden waarin ze geïntegreerd zijn, oefenen op de verplaatsing over land van Nederland naar Litouwen. De 11 Luchtmobiele Brigade doet mee aan een oefening in Roemenië en de Koninklijke marine neemt met circa 850 militairen – met het amfibisch transportschip Zr. Ms. Johan de Witt, het logistiek ondersteuningsschip Zr. Ms. Karel Doorman, en circa 300 mariniers – deel aan de door Noorwegen georganiseerde oefening Nordic Response.
Steadfast Defender is eigenlijk de grote paraplu waar veel aparte, door Navo-landen georganiseerde, multinationale oefeningen onder zijn gehangen, zegt de woordvoerder. Dat verklaart deels ook waarom de aantallen zo hoog zijn. De afzonderlijke eenheden doen elk ongeveer zes weken mee aan de verschillende oefeningen, die allemaal wel hetzelfde scenario gebruiken. Oefenen op een Art. V-scenario, waarbij een Navo-lidstaat wordt aangevallen en andere bondgenoten onder dat artikel van het Navo-verdrag bijstand verlenen, gebeurt de laatste jaren vaker. Maar dat de aantallen van deelnemende militairen daarbij oplopen, is dus geen toeval.
Ook Camille Grand, die van 2016 tot 2022 assistent secretaris-generaal van de Navo was en nu werkt bij de Europese denktank ECFR, ziet in de oefening een duidelijk signaal aan Moskou. ‘Het is heel belangrijk dat we laten zien voorbereid te zijn op alle mogelijke scenario’s’, zei hij in een interview met Radio France.
‘Russische uitbreiding van het conflict naar Navo-gebied noemt Grand ‘niet het meest waarschijnlijke scenario’. En de afgelopen twee jaar is gebleken dat de Navo-afschrikking ten opzichte van Rusland werkt. Maar nu de oorlog in Oekraïne langer begint te duren, is het volgens hem ‘heel belangrijk’ om de boodschap te sturen ‘dat elke verleiding van een escalatie van het conflict met de Navo een heel slecht idee is’. Daarnaast is de grote verplaatsingsoefening van tienduizenden militairen – deels over de Atlantische Oceaan, deels over het Europese continent – volgens Grand ook heel belangrijk om ‘in het echt’ te oefenen. ‘Alleen dan zie je waar de frictie en de moeilijkheden zitten.’
Het Institute for the Study of War (ISW), een Amerikaanse denktank, signaleerde vorige week dat Russische autoriteiten de oefening beschrijven als provocatie en als westers middel ‘om de spanning op te voeren’, onder andere in de Baltische staten. Volgens ISW is dit onder meer bedoeld om de aandacht af te leiden van recente Russische dreigementen aan het adres van Finland en de Baltische staten.
Een serie hoge generaals heeft recentelijk gewaarschuwd voor de mogelijkheid van een direct conflict tussen Rusland en de Navo. De Duitse minister van Defensie Boris Pistorius zei vorige week dat Duitsland er rekening mee moet houden dat Rusland de komende vijf tot acht jaar wellicht een Navo-land aanvalt, gezien de ‘bijna dagelijkse’ dreigementen uit het Kremlin. In het denken van Navo-landen speelt ‘afschrikking’ een belangrijke rol in het voorkomen van zo’n direct conflict.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden