Het asielopvangprobleem ‘dreigt schier onoplosbaar te worden’. Sterker nog, het asielstelsel ‘staat op het punt van ontploffen’. Geen recente uitspraken van Dilan Yeşilgöz of Pieter Omtzigt, maar van toenmalig minister Hans Dijkstal en staatssecretaris Job Cohen. De Volkskrant dook in de ministerraadnotulen van 25 jaar geleden en constateerde ‘dat een kwart eeuw asielbeleid eigenlijk niets heeft opgeleverd’. Politici en bestuurders schreeuwen al 25 jaar migratie-moord en brand.
Ook nu, want of het nu gaat over Ter Apel, nareizigers-op-nareizigers of de Spreidingswet, elke week heeft zijn ‘migratienieuwtje’. Als migratiewetenschapper zou ik blij moeten zijn dat migratie altijd in de spotlights staat. Maar niets is minder waar. Ik ben inmiddels migratiemoe.
Ooit, als beginnend academicus, koesterde ik de aandacht, het zou de politieke urgentie en relevantie van migratie-onderzoek tonen. Maar die gedachte is hopeloos naïef. Politici zijn vooral geïnteresseerd in migranten om het over zichzelf te hebben. Als referentiepunt voor solidariteit, want ‘we laten niemand los’, of als zondebok om controle te beloven. Migratie is effectief electoraal garen spinnen.
De huidige politici spelen nu in op het verlangen naar controle en beheersing met beloftes over streefcijfers, quota en richtgetallen. Zo moeten we volgens Dilan Yeşilgöz ‘weer de regie pakken op migratie, omdat we grip kwijt zijn’ en moeten we volgens Pieter Omtzigt de ‘controle terugkrijgen met een migratieplafond’.
Over de auteur
Mark van Ostaijen is als bestuurssocioloog verbonden aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij schrijft eens per twee weken een column. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De Amerikaanse bestuurskundige Deborah Stone stelt dat als politici focussen op de onbeheersbaarheid van een vraagstuk, deze hulpeloosheid veelal gepaard gaat met een belofte op controle. Een duidelijk abc-tje. Want zodra politici stellen dat a) een situatie uit de hand loopt, volgt doorgaans b) een roep om controle om c) escalatie te voorkomen. Weinig beheersing is beangstigend, de belofte op controle bevrijdend. Zie het sjabloon van de Brexit-campagne ‘Take Back Control’, de ‘Great Again’-campagne van Donald Trump of zoals Geert Wilders Nederland ‘gaat terugveroveren’.
Bovendien valt die nadruk op controle in dit land veelal samen met een Oudhollands retorisch trucje van valse bescheidenheid. Want hier lijken nare zaken ons vooral te overvallen. Of het nu gaat over een pandemie, natuurramp of oorlog, dit ‘kleine kikkerlandje’ is ‘maar een speelbal van de geschiedenis’, afhankelijk van grotere krachten om ons heen. Ook op migratie.
Zo stelde Dilan Yeşilgöz bij BNR dat ‘arbeidsmigratie ons is overkomen’ en ook Henk Kamp is ervan overtuigd dat die ‘migratie ons overkomt’. Begrijpelijk, want door te veinzen dat het je is overkomen, kan je jezelf ontslaan van enige verantwoordelijkheid.
Op zich valt een gebrek aan controle nog te begrijpen bij asielmigratie. Die golft namelijk mee op basis van nabijgelegen oorlogen en conflicten. Maar een gebrek aan controle is nauwelijks slechter toepasbaar op een vraagstuk dan Europese arbeidsmigratie, verreweg de meest omvangrijke vorm van migratie. Nederland − met de VVD voorop − heeft daartoe actief besloten in Europa en een open-grenzen-beleid gevoerd voor ‘mobiele EU-burgers’. En juist die migratie is met de groots mogelijke beleidscontrole vanuit Brussel en Den Haag aangestuurd. Bewust geliberaliseerd beleid heeft gezorgd voor alle misstanden die Zembla vorige week toonde. Als ons iets is overkomen zijn het bewust aangestuurde misstanden.
Migratie kan je daadwerkelijk alleen ‘overkomen’ als probleem wanneer immobiliteit de norm is. Want, let’s face it, de meeste mensen migreren niet. Nog geen 4 procent van de wereldbevolking, en vooral welgestelden, migreren. De meeste mensen wonen, werken en leven op de plek waar ze zijn geboren.
Dus wordt de wereld gekenmerkt door een verbazingwekkend omvangrijk fenomeen, 96 procent, waar nauwelijks oog voor is. Namelijk immobiliteit. Of sedentair leven. Zo wonen in Frankrijk zeven op de tien Fransen in de regio waar ze zijn geboren. De meeste mensen leven vrijwillig, maar ook onvrijwillig, waar hun wieg heeft gestaan. Degene die zogenaamd partij kiezen voor de vrijheid zouden zich kunnen afvragen hoe wenselijk dat is.
Zodoende overkomt de meeste migratie ons niet. Wat ons wel al 25 jaar overkomt, zijn politici die onmogelijke controle beloven en aandacht opeisen voor zichzelf via de ander. En dus is aandacht voor migratie, niet vanzelfsprekend interesse in migratie. Met zand in m’n ogen en retorische trucjes in mijn oren heb ik last van migratiemoeheid in mijn hoofd. Migratie is echt nodeloos oninteressant geworden.
Source: Volkskrant