Ook het stroomnet in woonwijken is nu ook overbelast. Het Rijk en netbeheerders stuurden maandag een plan naar de Tweede Kamer met verregaande voorstellen. Is het nog wel mogelijk om op elk moment een cake bakken?
Als er niet stevig wordt ingegrepen, krijgen honderdduizenden Nederlanders de komende jaren soms te maken met haperende apparaten, knipperende lampen en grotere storingen. Dit komt doordat het stroomnet in veel woonwijken oud is, soms honderd jaar. De laatste jaren zijn er veel ‘piekbelasters’ bijgekomen; installaties die soms veel vermogen vragen van het net, zoals elektrische auto’s, inductiekookplaten en warmtepompen. Deze gaan vaak op hetzelfde moment aan: als Nederland ’s avonds thuiskomt, de auto aan de lader hangt, elektrisch gaat koken en de warmtepomp inschakelt. Gevolg: het laagspanningsnet kraakt.
Zonnestroom leidt ook tot uitdagingen, maar hier bestaat al een oplossing voor: zodra er een teveel aan zonnestroom is, schakelen de panelen zichzelf uit, waardoor het stroomnet in de woonwijk niet overbelast raakt. Vervelend voor de bezitter, goed voor het lokale stroomnet.
Over de auteur
Bard van de Weijer is economieredacteur van de Volkskrant en specialist op het gebied van de energietransitie. Hij richt zich op de vraagstukken waar consumenten, bedrijven en overheden voor staan.
De groei gaat sneller dan voorzien, zegt een woordvoerder van Netbeheer Nederland. Maar zelfs als de toename goed was ingeschat, was ze niet bij te benen, zegt hij. Hoewel netbeheerders jaarlijks voor honderden miljoenen euro’s investeren, is er te weinig mankracht, materiaal, geld en ruimte om snel nieuwe kabels te trekken.
Het gaat om grote aantallen: een op de drie straten moet de komende jaren open, er moet twee tot bijna drie keer de omtrek van de aarde aan kabels bij en er moeten tienduizenden transformatorhuisjes worden gebouwd. Dat vergt ruimte in woonwijken, die er vaak niet is. Bovendien vreten vergunningen tijd.
Bijkomend probleem is dat netbeheerders geen inzicht hebben in het stroomgebruik op laagspanningsnetten. Bij het hoogspanningsnet weten ze op elk moment precies hoeveel stroom er wordt afgenomen en door wie. In de woonwijken hebben ze eigenlijk geen idee. Dit komt doordat niet duidelijk is waar veel warmtepompen worden gebruikt en hoeveel e-auto’s ergens zijn.
Om de problemen te lijf te gaan hebben netbeheerders, de rijksoverheid, gemeenten en toezichthouder ACM de koppen bij elkaar gestoken. Maandag stuurden zij hun Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten naar de Tweede Kamer.
De beste oplossing voor de huidige problemen is een dooddoener: minder elektriciteit verbruiken. Dit verhoudt zich bovendien slecht tot de gewenste groei van het aantal e-auto’s en warmtepompen.
De hoop is gevestigd op het spreiden van de stroomvraag . Er is meestal plek zat op het net, alleen niet op de piekmomenten ’s ochtends vroeg en aan het begin van de avond. Als deze vraag verplaatst wordt naar bijvoorbeeld de nacht of overdag, is een groot deel van het probleem opgelost.
Dat is deels de oproep: hang niet meteen je auto aan de lader als je thuiskomt. Maar veel Nederlanders zullen hun gedrag niet zomaar aanpassen. Dus komt er mogelijk een vorm van dwang. Bijvoorbeeld door nettarieven flexibel te maken: de levering van stroom is duur als de vraag groot is en goedkoop als die laag is. Maar om dit te laten werken zijn soms extreem hoge prijzen nodig, constateert het actieplan. ‘Het is niet de verwachting dat overbelasting van het net door deze prijsprikkel wordt voorkomen.’
Een andere optie is een verplichting om apparaten op afstand bestuurbaar te maken. Zodat de netbeheerder de laadpaal of warmtepomp een tandje lager kan zetten. ‘Je auto is dan de volgende ochtend gewoon nog opgeladen, maar dit gebeurt automatisch in de nacht’, aldus Netbeheer Nederland. Ook warmtepompen zouden zo een beetje bijgestuurd moeten worden. Dit betekent ingrijpen achter de voordeur, en niet veel burgers zullen dit toejuichen.
Netbeheerders willen ook graag meer inzicht in het werkelijke verbruik per straat of woonwijk. Dat willen ze verkrijgen door elk kwartier mee te kijken op de slimme meter. Op basis van die gegevens is sneller zichtbaar in welke wijken veel warmtepompen en e-auto’s staan. Daar kan de netverzwaring dan voorrang krijgen, is het idee.
Nu kan dit nog niet, vanwege een afspraak uit 2010 bij de invoering van slimme meters. Die afspraak was bedoeld om de privacy van burgers te waarborgen. Zodat de energieleverancier niet kan zien wanneer je bijvoorbeeld tv kijkt. ‘We willen alleen geanonimiseerde data gebruiken’, benadrukt de woordvoerder van Netbeheer Nederland. ‘We willen echt niet weten wie wanneer koffie zet.’
Source: Volkskrant