In totaal werden 2.152 dossiers aangelegd op basis van meldingen die in het schooljaar 2022–2023 binnenkwamen bij het telefonische meldpunt van de vertrouwensinspectie, zo blijkt uit een maandag gepresenteerde rapport van de inspectie. Dat zijn 409 dossier meer dan in het schooljaar daarvoor en maar liefst 856 meer dan in het schooljaar 2020–2021.
Over de auteur
Irene de Zwaan is verslaggever van de Volkskrant en schrijft over jongerencultuur en onderwijs
Schooldirecteuren, bestuurders, leraren en ook ouders kunnen bij de vertrouwensinspectie terecht met meldingen die betrekking hebben op de veiligheid van leerlingen en studenten. De vertrouwensinspecteurs van de Onderwijsinspectie doen niet aan waarheidsvinding, maar hebben als taak melders te informeren en te adviseren over de stappen die gezet moeten worden bij incidenten op school.
De meeste dossiers (992) van de vertrouwensinspectie gingen het afgelopen schooljaar over psychisch geweld tussen leerlingen. Onder meer ernstig pestgedrag en het versturen van naaktfoto’s vallen daaronder. Ook over fysiek geweld (560), seksuele intimidatie (318), seksueel misbruik (152) en discriminatie (116) kwamen meer meldingen binnen dan in de jaren daarvoor.
Deze toename hoeft niet per definitie te betekenen dat er steeds meer incidenten op scholen zijn, benadrukt Joke Schuur, coördinator bij de vertrouwensinspectie. De inmiddels grotere bekendheid van het meldpunt van de vertrouwensinspectie en de maatschappelijke discussie over grensoverschrijdend gedrag – bijvoorbeeld naar aanleiding van de tv-uitzendingen over The Voice – kunnen er ook toe bijdragen dat er vaker melding wordt gedaan dan voorheen.
Verder blijkt uit meerdere onderzoeken dat de coronapandemie grote invloed heeft gehad op het sociale welbevinden van leerlingen. Schuur: ‘Het is mogelijk dat scholen door de drukte van het terugschakelen van digitaal naar fysiek onderwijs te weinig aandacht hebben gehad voor de sociale context waarin kinderen zich tijdens de pandemie bevonden.’
‘Je ziet dat het klimaat op scholen verhardt’, zegt Schuur. ‘We hebben het hier niet over een schram op de knie, maar over letsel waarbij er een dokter aan te pas is gekomen, zoals een hersenschudding. Het begint vaak met pestgedrag. En als dat dan niet wordt opgelost, gaat het in sommige gevallen over op fysiek geweld. Dat zijn heftige meldingen.’
De vertrouwensinspecteurs constateren in hun rapport dat de meldingen steeds vaker gaan over leerlingen jonger dan 13 jaar. Eén op de drie dossiers over seksueel misbruik is afkomstig uit het primair onderwijs. Ook bij meldingen over psychisch en fysiek geweld zijn leerlingen van de basisschool oververtegenwoordigd. ‘Voorheen gingen deze dossiers voornamelijk over trekken en duwen’, staat in het rapport. Maar afgelopen voorjaar zag de inspectie een verschuiving naar de subcategorieën mishandeling of letsel door schuld.
Ook op middelbare scholen is er een verschuiving zichtbaar in de ernst van geweld. De meldingen gaan onder meer over zware mishandeling, bedreiging met fysiek geweld en wapenbezit. Scholen sloegen hier in 2022 ook al alarm over. Dit resulteerde in sommige gevallen tot vergaande maatregelen zoals de inzet van beveiligers en detectiepoortjes.
Een relatief nieuwe ontwikkeling is het toenemende aantal meldingen over pestgedrag via sociale media. Scholen weten hier volgens de inspectie niet altijd goed op te anticiperen. Vertrouwensinspecteurs krijgen reacties terug als: ‘Het gebeurt buiten de school, dus het is niet onze verantwoordelijkheid.’
Bij vermoedens van seksueel misbruik met een minderjarige of wilsonbekwame leerling door een medewerker van de school is een bestuurder wettelijk verplicht melding te doen bij de vertrouwensinspectie. Als na overleg blijkt dat er een redelijk vermoeden is van een zedenmisdrijf, dan ziet de vertrouwensinspectie erop toe dat er aangifte wordt gedaan bij de politie, die de zaak verder onderzoekt.
In het afgelopen schooljaar belandden 75 van de 91 dossiers over seksueel misbruik bij de zedenpolitie. Een jaar eerder gold dit nog voor 51 van de 67 dossiers. Ook hier is dus een toename zichtbaar.
Halverwege dit jaar wordt de wet aangepast zodat ook vormen van seksuele intimidatie (zoals sexchatting) op scholen strafbaar worden gesteld. Een nieuw wetsvoorstel, dat naar verwachting medio 2025 ingaat, voorziet erin dat de meld-, overleg- en aangifteplicht ook voor deze vormen van seksueel grensoverschrijdend gedrag gaat gelden.
Verder komt het minderjarigheidscriterium te vervallen, zodat ook studenten op mbo’s en in het hoger onderwijs beter beschermd zijn.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden