Kijk naar de bal, blijf kijken naar de bal! Hoeveel voetbaltrainers hebben dat niet geroepen naar een verdediger die een aanvaller op hem zag afkomen, klaar om de trukendoos met passeerbewegingen open te trekken. Het wordt ook wel in overdrachtelijke zin gebruikt: hou het oog op de bal. Dat wil zeggen: laat je niet afleiden, concentreer je op de kern van de zaak.
Het Westen trekt momenteel als een magneet kritiek aan. Die komt van buitenaf en van binnenuit. Moet kunnen. Een blok van democratische landen mag worden aangesproken op de naleving van de waarden waarop het zich laat voorstaan. Het is het aan zijn stand verplicht open te staan voor kritisch zelfonderzoek. Maar het hoeft niet alles te slikken; het moet aanspreekbaar zijn maar mag ook tegenspreken. En van critici verlangen dat zij, in hun drang tot veroordelen, het noodzakelijke onderscheidingsvermogen behouden en zorgvuldig blijven in hun woordkeus.
Over de auteur
Arie Elshout is journalist en columnist voor de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in de VS en Brussel. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Dat het Westen Ruslands oorlog tegen Oekraïne veroordeelt en Israëls oorlog met Hamas steunt, is geen voorbeeld van een dubbele moraal. Rusland is aanvaller, Israël de aangevallene. Ik mag toch hopen dat dit nog steeds als een verschil wordt gezien. Zonder 7 oktober zou er geen Gaza-oorlog zijn.
Dat Israël hard terugslaat tegen een vijand die zich doelbewust verschanst in een dichtbevolkt gebied, is duidelijk. Het leidt tot veel burgerdoden en verwoestingen. Te veel. Maar dat Israël ook genocide pleegt, is betwistbaar. Het gebruik van die kwalificatie is aan juridische criteria en definities gebonden. Dat betekent dat men die zwaarste aller beschuldigingen niet ongeclausuleerd mag gebruiken, zeker niet als men de mond vol heeft van het internationaal recht.
Critici mogen ook graag het verleden erbij halen om de westerse hypocrisie inzake moraal en recht aan de kaak te stellen. In die vijver is het heerlijk hengelen, altijd beet. Maar het is ook te simpel en te selectief. Het gaat voorbij aan het feit dat de wereldpolitiek nooit een voorbeeld van deugdzaamheid is geweest. Integendeel, er zijn weinig volkeren die niks op hun kerfstok hebben. Bovendien draait het in de wereldpolitiek niet alleen om moraal en recht, macht en belang zijn even belangrijk, zo niet belangrijker in de praktijk.
Om de macht gaat het nu in de wereldomspannende krachtmeting tussen enerzijds het Westen en anderzijds China, Rusland, Iran en Noord-Korea. Het spanningsveld loopt van Oekraïne via Gaza naar Taiwan. Daarbij kunnen we de pijlen exclusief richten op het Westen, ons zorgen maken over zijn morele statuur, maar kijk ook naar het anti-westerse kamp. Zoek voor de statuur daarvan op trefwoorden als repressie, neo-imperialisme, heropvoedingskampen, controlestaat, aanvalsoorlog, kanonnenvoer, hongersnood, kindsoldaten, novitsjok-zenuwgas, Rocket Man, homo’s, hoogwerkers, hoofddoekplicht. Maak dan de morele balans op.
Nu is het zo dat de excessen van de tegenpartij niet automatisch het westerse blok verontschuldigen. Dat heeft een eigen verantwoordelijkheid. Maar doe dan ook niet het omgekeerde. Reserveer niet alle kritiek voor het Westen en negeer of bagatelliseer wat zijn tegenstrevers doen. De Houthi’s beschieten vrachtschepen in de Rode Zee, een voor het Westen belangrijke handelsroute. Maar als dan Amerikanen en Britten ter verdediging van hun belangen terugschieten, zijn zij de kwaaie pier. Hun reactie wordt dan weer wraak genoemd. O gut, die arme Houthi’s toch.
Een soortgelijke reflex zien we bij Hamas: de door haar gepleegde verkrachtingen, verminkingen en moorden van 7 oktober zijn inmiddels zelfs geen voetnoot meer in de betogen van Israël-critici. Zuid-Afrika, dat Israël voor genocide heeft aangeklaagd bij het Internationaal Gerechtshof, heeft nog geen maand na die slachtpartij zelfs een Hamas-delegatie met alle egards ontvangen, schrijft The Economist. Ook het mondiale Zuiden is moreel niet onbevlekt.
Uiteindelijk is de vraag: wat doe je als je moet kiezen? Ik hou dan het oog op de bal en kies voor het Westen als in de kern de minst imperfecte partij. Maar misschien hoeven we helemaal niet te kiezen. Doet Donald Trump dat voor ons, als hij weer president wordt en het westerse bondgenootschap opblaast. Worden we in een-tweetje tussen hem en onze mondiale tegenstanders uitgespeeld.
Dan beginnen we, struikelend over de eigen benen, het experiment van een nieuwe wereldorde zonder westerse samenwerking. Kunnen we kijken of dat bevalt.
Source: Volkskrant columns