New Hampshire organiseert dinsdag de eerste stembusgang van de voorverkiezingen. Joe Biden besloot niet mee te doen. Aanhangers hebben een curieuze oplossing bedacht, andere Democraten zijn ontstemd. ‘Wat hij heeft gedaan, is respectloos.’
Haar stem slaat over in de striemende kou. Vanaf de rotonde brult Carolyn Ogren (64) naar elke passerende auto. ‘Vote Joe!’, roept ze. ‘Please, vote Joe!’ Ogren krijgt duimpjes terug, of middelvingers.
Ze heeft kwartier gemaakt in het stadje Keene, in de staat New Hampshire, aan de voet van een monument voor de Amerikaanse Burgeroorlog. Even verderop, afgescheiden door antieke kanonnen, staan de Trump-fans. Zij hebben wel een megafoon.
Ogren begint schor te worden. ‘Je moet er wat over hebben’, kraakt ze. ‘Onze democratie!’
Over de auteur
Thomas Rueb is correspondent in de Verenigde Staten voor de Volkskrant. Hij woont in New York. Hij is auteur van het boek Laura H.
New Hampshire stemt dinsdag, als tweede Amerikaanse staat, in de Republikeinse voorverkiezingen. Kandidaten Donald Trump en Nikki Haley bevechten elkaar voor het oog van de natie. Wint Trump, zoals vorige week in Iowa, dan is zijn nominatie binnen handbereik.
Maar in de schaduw vindt nog een strijd plaats: onder Democraten. Een handjevol obscure uitdagers neemt het op tegen de zittende president Joe Biden. Dáárom staat Carolyn Ogren hier in de vrieskou. ‘Wij moeten laten zien dat we achter hem staan’, roept ze. ‘Vote Joe!’
Er is alleen een probleem: Joe Biden staat niet op het stembiljet.
Afgelopen voorjaar brak de Democratische Partij met een decennialange traditie. De voorverkiezingen beginnen niet langer in Iowa. Dat verzoek kwam van Biden: die prefereerde als startschot het grotere, diversere South Carolina (waar hij in 2020 won).
Iowa schikte zich. Democraten mochten daar vorige week wel kiezen, maar per post. De uitslag – weinig spannend met een zittende president – zal worden onthuld na die van South Carolina, eind februari.
New Hampshire laat zich echter niet opzijzetten.
Hoewel de noordelijke staat traditioneel als tweede kiest, prijst New Hampshire zichzelf als ’s lands eerste stembusgang – Iowa hanteert immers de ‘caucus’, de electorale buurtbijeenkomst. Het is zelfs bij staatswet vastgelegd. New Hampshire moet vóór de rest.
Een krachtmeting is het resultaat. New Hampshire houdt stug vol en organiseert deze dinsdag alsnog een eigen voorverkiezing. De partij zal die uitslag niet erkennen. En Joe Biden, als president normaliter van winst verzekerd, heeft zich niet gekandideerd.
Toch zie je hier overal mensen als Carolyn Ogren met Biden-borden langs de weg.
In de partij is de vrees ontstaan dat een alternatieve winnaar in New Hampshire, ongeldig of niet, zou tornen aan Bidens statuur. De president kampt al met historisch lage waarderingsscores. Kiezers klagen over zijn leeftijd. Succesvolle tegenstand zou speculaties voeden over zijn electorale kwetsbaarheid.
Daarom zijn de Democraten in New Hampshire stilletjes begonnen met een schaduwcampagne. Afgelopen weken kwam een parade van bekende gezichten opdraven, onder wie de populaire minister Pete Buttigieg. Maar hoe stem je op iemand die niet verkiesbaar is?
‘Gewoon Joe invullen!’, roept student Dylan Germana (20) naar niemand in het bijzonder. Hij heeft zich bij Ogren gevoegd op de besneeuwde rotonde. In zijn blote, verkleumde vingers houdt hij een bordje met de tekst ‘Write-in Joe Biden’.
De Democraten hebben een curieuze strategie bedacht. Zij wijzen kiezers in New Hampshire op de onderste optie van het stembiljet: ‘zelf invullen’. Of iedereen daar zelf Joe Biden wil invullen.
‘Dan wint hij alsnog’, zegt Germana. ‘Zonder mee te doen!’
Dit is de campagne van de stippellijn. Lokale partijbonzen spreken hun steun uit. ‘Ik ben nog steeds woest’, verklaarde Kathy Sullivan, voorzitter van de Democraten in New Hampshire. ‘Maar Joe Biden is een fantastische president. Je moet je eroverheen zetten.’
Niet iedereen lukt dat even gemakkelijk.
In een café in hoofdstad Concord zoekt Susan Seidner (68) naar het juiste woord. ‘Ik voel me…’ Ze knikt. ‘Ja. Ik voel me beledigd. Dat is het gewoon. Daarom ben ik ook hierheen gekomen. O wacht, het begint!’
Iemand draait de muziek omlaag. Het café valt stil. ‘Graag een applaus’, roept een twintiger vanaf een verhoging, ‘voor de volgende president van de Verenigde Staten!’
Een man springt tevoorschijn in kordaat opgestroopte mouwen. ‘Goedenavond!’, zegt Dean Phillips (55), partijgenoot en uitdager van Biden. Blijkbaar begaf het Congreslid zich al, onopgemerkt, tussen de mensen.
Voor de meeste Amerikanen is Phillips een onbekende. Veel kiezers weten überhaupt niet dat Biden tegenstand heeft binnen de partij. In New Hampshire ligt dat anders. ‘Wie is er klaar voor verandering?’, roept Phillips. Gejuich.
Het drama rond de voorverkiezingen biedt hier uitzonderlijke ruimte voor marginale kandidaten als Phillips om zich te profileren. Omdat Biden niet meedeed, klonk hier de vraag: wie dan wel?
‘Mijn stem gaat naar Phillips’, zegt kiezer Andrew Moore (24) na diens speech in het café. ‘Wat Biden met ons heeft gedaan, is respectloos. Zo simpel is het.’
De rancune is tastbaar. De president heeft deze situatie zelf laten ontstaan, zeggen ze hier. Dat is de ironie: Biden moet nu het hardst campagnevoeren in de staat waar hij officieel niet meedoet.
Volgens de meeste indicaties slaagt zijn schaduwactie alsnog. In de laatste peiling krijgt Biden 58 procent van de stemmen. Genoeg, maar veel minder dan elders. Omgekeerd scoort Phillips nergens hoger. Hier peilt het Congreslid op 28 procent. Landelijk is dat slechts 4 procent.
‘Biden heeft me enorm geholpen’, grijnst Phillips na afloop van zijn speech. Het publiek is vertrokken, hij ontspant met een glas water in zijn hand. ‘Dit was een slechte beslissing voor hem.’
Demonstrant Ogren, op de rotonde, heeft haar buik vol van het drama. ‘New Hampshire is gewoon een beetje gekrenkt’, zegt ze. ‘Maar kom op, zeg. We hebben belangrijkere zaken aan ons hoofd.’
Het is gaan sneeuwen. Ogren wijst naar de Trump-supporters verderop. Terwijl haar medestanders langzaam van de rotonde druppelen, blijft die groep volharden, groter en luider nog dan net.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden