Hoewel de problemen op het stroomnet tot nog toe vooral bedrijven en instanties troffen, gaat nu ook de burger de gevolgen aan den lijve ondervinden. Zonder ingrepen krijgen 1,5 miljoen huishoudens en kleine bedrijven mogelijk te maken met verstoringen van de stroomvoorziening. Zo dreigen apparaten soms te haperen.
Ook worden maatregelen om de privacy te beschermen bij het gebruik van slimme meters mogelijk overboord gezet en kunnen apparaten straks wellicht op afstand worden uitgeschakeld. Daarnaast groeien de wachttijden voor een nieuwe aansluiting.
Over de auteur
Bard van de Weijer is economieredacteur van de Volkskrant en specialist op het gebied van de energietransitie. Hij richt zich op de vraagstukken waar consumenten, bedrijven en overheden voor staan.
Ingrijpende maatregelen zijn nodig om te voorkomen dat honderdduizenden Nederlanders de komende jaren te maken krijgen met haperende apparaten, knipperende lampen en grotere storingen, stelt de zogenoemde Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten, die het ministerie van Economische Zaken maandagochtend naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. Daarin staan plannen hoe onder meer het Rijk, netbeheerders en toezichthouder ACM de problemen te lijf willen gaan.
Met de jongste aankondiging is nu het complete Nederlandse stroomnet overbelast. Eerder raakten al het hoogspanningsnet en het middenspanningsnet in grote delen van het land vol. In woonwijken bleven de problemen tot nu toe beperkt tot het her en der uitvallen van zonnepanelen op zonnige dagen.
Afgelopen oktober waarschuwde minister Jetten van Energie al dat ook het laagspanningsnet, dat woonhuizen en kleine bedrijven van elektriciteit voorziet, in de gevarenzone zat.
Naast apparaten die soms zullen haperen, leiden de problemen ook tot veel langere wachttijden voor kleinverbruikers, als zij een nieuwe of een zwaardere aansluiting willen, bijvoorbeeld voor een warmtepomp of een laadpaal voor een e-auto. De wachttijd kan oplopen tot enkele maanden, waarschuwt het ministerie.
Om de files op het lokale stroomnet te kunnen bestrijden, zijn vooral zwaardere stroomkabels nodig. Maar netverzwaring vergt te veel tijd, aldus het ministerie. Door een tekort aan materiaal, arbeidskrachten en geld laten de noodzakelijke extra kabels te lang op zich wachten.
Ook verlopen bouwprocedures te traag en is er in woonwijken nauwelijks ruimte voor de tienduizenden elektriciteitshuisjes die volgens koepelorganisatie Netbeheer Nederland het komende decennium bijgebouwd moeten worden. In totaal moet er 80- tot 105 duizend kilometer extra kabel worden gelegd en moet een op de drie straten de komende jaren open.
Het actieprogramma dat maandagochtend aan de Tweede Kamer is gepresenteerd, beoogt onder meer een vaste aanpak voor alle wijken, waardoor sneller gewerkt kan worden. Netbeheerders die de uitbreiding moeten uitvoeren, gaan hiervoor in overleg met gemeenten.
Maar het programma stelt ook een aantal maatregelen voor die zullen ingrijpen op het leven van burgers. Zo wordt onder meer gedacht aan flexibele nettarieven. Huishoudens en kleine bedrijven betalen dan meer voor de levering van stroom op momenten dat het net zwaar belast is, doorgaans in de vroege ochtend als het land wakker wordt, en aan het eind van de middag en begin van de avond, als iedereen thuis komt.
Door stroomlevering op andere momenten goedkoper te maken, hopen de overheid en netbeheerders dat thuisgebruikers hun gedrag zullen aanpassen en bijvoorbeeld de elektrische auto niet meteen opladen, maar dit spreiden over de nacht.
Om deze prijsprikkel effectief te maken, zijn extreem hoge prijzen nodig, constateert het actieplan. ‘Het is niet de verwachting dat overbelasting van het net door deze prijsprikkel wordt voorkomen.’
Om beter te kunnen voorspellen wanneer er problemen dreigen, willen netbeheerders meer inzicht in het gebruik door burgers. Dat kan nu nog niet of nauwelijks, vanwege een afspraak uit 2010 bij de introductie van de slimme meters. Die was gemaakt om de privacy van burgers te beschermen, zodat netbeheerders bijvoorbeeld niet kunnen zien wanneer iemand de tv inschakelt. Volgens netbeheerders moet deze afspraak van tafel ‘vanwege de grote maatschappelijke effecten’ van netcongestie.
Burgers worden mogelijk verplicht hun verbruik aan te passen als overbelasting van het stroomnet dreigt. Dit betekent dat apparaten in huis, zoals laadpalen, warmtepompen en zonnepanelen, op sommige momenten automatisch minder vermogen vragen of geven, of zelfs helemaal niet gebruikt kunnen worden.
‘Het is van belang dat al die apparaten en systemen met communicatieprotocollen op afstand aanstuurbaar gemaakt worden’, aldus het actieplan. Zonnepanelen schakelen zichzelf nu overigens al uit als overbelasting van het net dreigt.
Verder hamert het ministerie van Economische Zaken op het belang van stroombesparing en wil het meer inzicht van de plannen van gemeenten voor de aanleg van warmtenetten. In wijken waar straks een warmtenet ligt, is veel minder behoefte aan gebouwen met een warmtepomp. Dat kan grote invloed hebben op de stroomvraag in een wijk en dus in de volgorde waarin stroomnetten verzwaard moeten worden.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden