De leeftijdsstijging is niet per se positief of negatief, zegt hoofdonderzoeker van expertisecentrum Rutgers Hanneke de Graaf. ‘Maar als je kijkt naar de mogelijke redenen die er achter liggen, dan is het wel zorgelijk. Het lijkt erop alsof jongeren vooral met seks wachten uit angst om iets verkeerds te doen.’
Voor het onderzoek ‘Seks onder je 25e’, dat is gefinancierd door het ministerie van Volksgezondheid en maandag wordt gepubliceerd, werden meer dan tienduizend jongeren tussen de 13 en de 25 jaar uitgebreid bevraagd over hun seksleven. Rutgers en Soa Aids Nederland werkten daarvoor samen met het RIVM, het CBS en de GGD’en. In 2005, 2012 en 2017 werd het onderzoek naar de seksuele gezondheid van jongeren ook al uitgevoerd.
Hoewel de redenen voor de toegenomen leeftijd nu niet zijn onderzocht, hebben de onderzoekers wel vermoedens. Zo blijkt uit eerdere publicaties dat jongeren steeds meer druk ervaren rond hun ‘eerste keer’. Dat zou ook kunnen komen door de angst dat een negatieve ervaring via sociale media wordt rondgebazuind. De Graaf: ‘Er is gewoon minder ruimte voor aanklooien.’
Volgens Margreet de Looze, universitair docent jeugdstudies aan de Universiteit Utrecht, blijkt uit internationaal onderzoek dat het streven naar perfectionisme in westerse landen is toegenomen. ‘Dat gaat niet alleen over bijvoorbeeld de druk die jongeren ervaren door schoolwerk, die bij Nederlandse kinderen sinds 2001 is verdriedubbeld. Het lijkt breder dan dat. Als je perfectionistischer wordt op je lichaam en wat je moet doen bij de eerste keer seks, dan kan dat de drempel verhogen.’
De Looze noemt dat ‘zorgelijk’, omdat seks op die manier ‘meer prestatie gerelateerd wordt’. ‘Het is niet fijn als je je druk maakt over de vraag of je buik wel dun genoeg is, of je borsten wel groot genoeg zijn. Je gunt jonge mensen iets meer ‘klungelseks’: het hoort erbij dat je maar wat probeert en dat niet alles meteen perfect is. Idealiter kun je daar juist om lachen.’
Ook andere maatschappelijke ontwikkelingen lijken met de leeftijdsstijging te maken te hebben. Zo is de alcoholleeftijd verhoogd van 16 naar 18 jaar oud, en beginnen jongeren daardoor later met uitgaan. De Graaf: ‘Terwijl de kroeg toch de plek is om eens wat te flirten en wat te proberen.’ Ook gaan jongeren steeds later op zichzelf wonen en studeren ze langer door.
In veel andere Europese landen lijken jongeren eveneens langer te wachten voor ze voor het eerst seks hebben. Zo blijkt uit onderzoek dat tussen 2010 en 2018 het percentage 15-jarigen dat seksueel actief is in 25 van de 33 Europese landen aanzienlijk daalde.
Hoewel uit het nieuwe onderzoek van Rutgers en Soa Aids Nederland blijkt dat Nederlandse jongeren over het algemeen tevreden zijn over hun seksleven, verrichtten ook meer jongeren gedwongen seksuele handelingen. Bij meisjes en vrouwen steeg dit percentage van 12 naar 20 procent, bij jongens en mannen van 2 naar 4 procent. ‘Het kan zijn dat verschillende vormen van seksuele grensoverschrijding inderdaad vaker voorkomen’, schrijven de onderzoekers, al is dat niet de meest aannemelijke verklaring. ‘Door de toegenomen aandacht voor seksuele grensoverschrijding in de media en maatschappij realiseren meer jongeren zich mogelijk dat hun grenzen zijn overschreden.’
Om ‘verhalen boven tafel te krijgen’ wil Rutgers vervolgonderzoek naar dit onderwerp gaan doen, zegt De Graaf. ‘Als de toename inderdaad komt door meer bewustzijn bij jongeren over hun grenzen, is dat eigenlijk iets positiefs. Maar dat het zo veel voorkomt blijft natuurlijk naar. Het maakt het nog belangrijker om bij de ander te checken of diegene wel in is voor seks.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden