Vorige week was de Arnhemse binnenstad het toneel van koranverbrandingen. Deze zaterdag worden de heilige boeken er uitgedeeld aan nieuwsgierige passanten, en is er tijd voor een praatje. ‘De beste manier is om te reageren op iets als vorige week.’
Theo Waijer woont er al zijn hele leven. Maar wat vorige week in zijn stad gebeurde, sneed de gepensioneerde Arnhemmer door de ziel. Dat de extreem-rechtse Pegida-voorman Edwin Wagensveld er probeerde een koran te verbranden, en dat woedende moslims dat weer wilden voorkomen en slaags raakten met de politie, noemt Waijer ‘geen reclame’ voor zijn stad.
Als toenmalige buren van het asielzoekerscentrum in de Koepelgevangenis behoren Waijer en zijn vrouw Truus tot het ruimdenkender deel van de Arnhemse gemeenschap. ‘Moslims krijgen overal de schuld van’, zegt Waijer, terwijl hij in de rij plaatsneemt voor een gratis koran. ‘Als je een voetbalstadion met moslims zou vullen, is misschien vijf procent slecht.’
Het uitdelen van korans, een reactie van de Ahmadiyya Moslim Gemeenschap op de actie van Wagensveld, noemt Truus Waijer ‘een stuk sympathieker dan het verbranden ervan’. De Bijbel kent het echtpaar al te goed, thuis zijn ze er mee om de oren geslagen. Hun zoon moest als militair de koran lezen, zoals ook een moskeebezoek hoorde bij de voorbereiding op zijn uitzendingen naar Irak en Afghanistan. ‘De Bijbel en de Koran lijken best op elkaar’, weet Theo Waijer al. ‘En je wordt er denk ik ook niet slechter van als je de Koran leest.’
Tussen twee kledingwinkels, in een straat die Land van de Markt heet, houden nieuwsgierige Arnhemmers hun pas in als ze het kleurrijke kraampje opmerken dat zaterdag rond twaalven wordt opgetuigd. Behalve het vooruitzicht van een gratis koran spelen de meest uiteenlopende persoonlijke redenen mee om de Gelderse ‘regio-imam’ Ibrahim Ahmed en de andere Ahmadi-moslims aan te klampen.
Zo brengt een oudere man meteen ter sprake dat hij een keer tevergeefs een moskee probeerde te bezoeken, terwijl hij nota bene had aangeboden zijn jas en schoenen uit te doen. Bij een Joods gebedshuis is zoiets volgens hem ‘nooit een probleem’.
Ahmed, getooid met een zwarte topi, doet zijn best de meest uiteenlopende vragen geduldig en zonder oordeel te beantwoorden. Door zich zo zichtbaar op te stellen, hoopt de Ahmadiyya-gemeenschap ‘de informatiekloof tussen de moslims en de niet-moslims te dichten en vooroordelen en misvattingen weg te nemen’, aldus de aankondiging vooraf. En dat zijn er nogal wat, valt af te leiden uit alles wat er op Ahmed wordt afgevuurd.
‘Waarom worden moslims toch altijd zo boos als er een koran wordt verbrand’, wil een lange man in een lichtblauw windjack weten. Zijn christelijke ouders heeft hij bijvoorbeeld nooit in woede zien ontsteken als hun geloof belachelijk werd gemaakt. ‘Niemand is perfect’, reageert Ahmed. ‘Maar wij denken dat vragen beantwoorden de beste manier is om te reageren op iets als vorige week.’ ‘Daarom kom ik ook langs, want ik vind het toch wel mooi dat jullie hier nu staan’, antwoordt de man.
De gratis koran verdwijnt in zijn tas. Lees hem vooral van begin tot eind, raadt Ahmed hem aan. ‘Dat zeiden mijn ouders ook altijd over de Bijbel’, zegt de man, terwijl hij grijnzend opgaat in de winkelende massa.
De vrijheid om midden op straat korans uit te delen, zonder te worden gearresteerd, is zeker voor de Ahmadi-moslims een groot goed. In Pakistan bijvoorbeeld riskeren ze vervolging vanwege hun interpretatie van de Koran. Daarom bestaat een groot deel van de drieduizend leden tellende gemeenschap in Nederland uit nazaten van gevluchte Pakistanen. Omdat ook Saudi-Arabië niets met de stroming op heeft, kunnen de Ahmadi-moslims die op de verplichte bedevaart naar Mekka gaan zelfs worden opgepakt. ‘We koesteren wat we hier hebben’, zegt Ibrahim Ahmed.
Maar natuurlijk, zegt hij, voelde hij een ‘steek in zijn hart’ toen Edwin Wagensveld een paar straten verderop de vlam in een koran probeerde te zetten. ‘De Koran is ons kompas, het volgen ervan is het doel van ons leven.’ De actie beschouwt Ahmed louter als een nutteloze provocatie, ‘met alleen maar negatieve gevolgen voor de samenleving. Als je je mening zo nodig wilt uiten, ga dan met elkaar aan tafel zitten.’
Dat moslims door de politielinies probeerden te breken om Wagensveld aan te vallen en met stenen en vuurwerk naar agenten gooiden, noemt Ahmed al even teleurstellend. Elke moslim, zegt hij, zou moeten weten dat de Koran staat voor rechtvaardigheid, liefde en een vreedzame samenleving. De moslims die hem vroegen wat ze met hun emoties aanmoesten, raadde Ahmed daarom aan vaker te bidden. Zelf ging hij er ook een paar keer midden in de nacht zijn bed voor uit.
De Arnhemse burgemeester Ahmed Marcouch zat duidelijk met de actie van Wagensveld in zijn maag. Maar het verbranden van een koran valt volgens hem onder de vrijheid van meningsuiting, en dus kon hij er niets tegen beginnen. De woede erover begreep Marcouch wel, maar ‘democratie doet soms pijn’.
Door de eeuwen heen is het verbranden van religieuze boeken nooit goed afgelopen, constateert Tom van der Steen met een minzame glimlach. En hoezeer de Nederlandse ahmadi-moslim uit Drunen tegen zulke ‘barbaarse acties’ is, hij begrijpt ook wel dat ze voor een burgemeester lastig aan banden te leggen zijn. ‘Want als je zoiets verbiedt, moet je ons misschien ook verbieden om op straat korans uit te delen.’
Toch had Marcouch moeten ingrijpen, houdt de Arnhemse Truus Waijer voet bij stuk. ‘Of het nu een bijbel of een koran is: die moet je sowieso niet verbranden’, concludeert man Theo.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden