Het hoofdkantoor van Hamas zit achter een voordeur zonder naambordje. Aanbellen volstaat. Dan: rechtsaf naar een piepkleine kamer, waar een batterij camera’s klaarstaat. In deze ruimte in zuidelijk Beiroet, weggestopt boven een parkeergarage, houdt de Palestijnse militante beweging zijn persconferenties.
Stipt op tijd komt de Hamas-woordvoerder binnen met twee lijfwachten. Osama Hamdan (58) begint een verklaring voor te lezen over de humanitaire ramp in Gaza. Het dodenaantal is gestegen tot ruim 24 duizend, terwijl naar schatting achtduizend mensen onder het puin liggen. Hamdan heeft het over de ‘genocide’ die het Israëlische leger (door hem aangeduid als ‘nazi-bezetters’) aanricht, en de ‘heroïsche’ standvastigheid van het Palestijnse verzet. ‘Hun elitetroepen worden door onze brigades aan stukken gereten’, klinkt het in gedragen Arabisch. ‘Voor de indringers zal dit land hun graf worden.’
Over de auteur
Jenne Jan Holtland is correspondent Midden-Oosten voor de Volkskrant. Hij woont in Beiroet, en is auteur van het boek De koerier van Maputo (2021).
Het is de spierballentaal die tv-kijkers in het Midden-Oosten van Hamdan kennen. Hij werd zelf in de bezette Gazastrook geboren, maar week op jonge leeftijd uit naar het buitenland. Behalve woordvoerder is hij ook lid van het politbureau van Hamas (door de Europese Unie aangemerkt als een terreurorganisatie). Tot 2011 leidde hij de partijafdeling in Libanon, en nog altijd wordt hij tot de top-3 belangrijkste mensen van Hamas in Beiroet gerekend.
Daags na de persconferentie ontvangt hij de Volkskrant twee verdiepingen lager in een ander kantoor, met aan de wand een reusachtige foto van de Rotskoepelmoskee in Jeruzalem.
‘Daar doen we nu onderzoek naar.’
‘We kunnen geen enkele optie uitsluiten.’
‘Nee hoor, ik ga nog iedere dag naar kantoor. [Lacht]. Israël dreigt al sinds 2003 dat er een lijst ligt met leiders die gedood moeten worden. Trouwens, in ons geloof gaan we ervan uit dat de leeftijd die je zult bereiken vanaf je geboorte vaststaat. God bepaalt dat voor je. Dus waarom zou ik bang zijn? Je kunt ook omkomen in het verkeer, of in je slaap. Dan sterf ik liever als martelaar.’
Hamdan maakt een opgeruimde indruk. Wie hem ziet, achteroverleunend in een polo onder een colbertje, zou haast vergeten dat zijn beweging in Gaza een dagelijkse strijd op leven en dood voert. De Israëlische regering zegt vastbesloten te zijn Hamas volledig van de kaart te vegen, ook als dat betekent dat de oorlog een uitputtingsslag wordt die mogelijk – zoals premier Netanyahu deze week zei – tot in 2025 zou kunnen voortduren.
Aan Hamas-zijde zijn volgens het Israëlische leger negenduizend strijders omgekomen (op een totaal van circa 30 duizend), en toch blijft de beweging van zich afbijten. Er zijn aanwijzingen dat de gewapende Qassam-brigades zich in Noord-Gaza aan het hergroeperen zijn, terwijl Israël daar de vlag al had gehesen. ‘Israël wil de feiten niet onder ogen zien’, zegt Hamdan. ‘De gevechten kunnen alleen eindigen als de Palestijnen een eigen onafhankelijke staat krijgen.’
De voorlopig enige gevechtspauze kwam in november tot stand via een gevangenenruil, maar daar wil Hamas alleen voor tekenen als Israël zijn aanval op Gaza ‘volledig en definitief’ beëindigt. In zijn eigen familie zijn talloze mensen omgekomen, vertelt Hamdan, onder wie een nichtje van een maand oud. Op veel vragen moet hij het antwoord schuldig blijven. Hoe zijn de tientallen gijzelaars eraan toe? En Hamas-leider Yahya Sinwar? Omslachtige antwoorden, korte stiltes.
‘We hadden te maken met een nieuwe Israëlische regering die bereid was de Palestijnen te elimineren. Smotrich (minister van Financiën, red.) gaf ons drie opties: leven onder Israëlisch gezag, vertrekken of gedood worden. De Amerikanen verkondigden dat ze niet van plan waren werk te maken van vredesonderhandelingen. Alle politieke kanalen zaten op slot. We wilden de wereld vertellen dat de Palestijnen nog steeds bestaan als volk. We vielen militaire doelen aan die de bezetting mogelijk maken.’
‘Er worden veel dingen geclaimd, zonder bewijzen. Uit onderzoek van Israëlische media blijkt dat veel burgers door Israël zelf zijn gedood.’
‘Was het het waard om lijdzaam toe te zien hoe de Palestijnse zaak de nek werd omgedraaid? Wat moeten we doen, de bezetting gewoon accepteren? Je kunt onze geschiedenis niet begrijpen als je begint bij het laatste hoofdstuk, dat op 7 oktober begon. Je moet beginnen bij 1917, toen de Britten ons bezetten en besloten de Joden een thuisland te geven. Frankrijk hield Algerije 130 jaar lang bezet; ik denk dat de bezetting van Israël korter zal duren.’
‘Er ligt duidelijk bewijs dat Israël zich aan een genocide schuldig maakt. Het is de eerste keer dat die term nu in het openbaar wordt gebruikt. Als je dat in het verleden zei, kreeg je meteen te horen dat je een antisemiet was. Ik hoop dat een uitspraak van het hof het startschot zal zijn voor de internationale gemeenschap om op te treden.’
‘Die uitspraak herinner ik me niet. Maar kijk naar wat er gebeurt, ze hebben veel ergere dingen op hun naam staan. Er is een Joodse legerrabbijn (Eyal Karim, red.) die begin deze eeuw beweerde dat het toegestaan was om in oorlogen Palestijnse vrouwen te verkrachten. Een ander heeft recent opgeroepen tot het doden van Palestijnse kinderen. Zo zijn er meer voorbeelden.’
In zijn persconferenties heeft Hamdan het over de ‘bevrijding’ van ‘heel Palestina’ conform het standpunt uit de oprichtingsjaren van Hamas, eind jaren tachtig. Daar staat tegenover dat Hamas in 2017 formeel de tweestatenoplossing accepteerde – een standpunt dat de partijleiding in Qatar recent herhaalde.
‘Het hele gebied was ooit Palestina, en dat zal zo blijven. Dat betekent niet dat ze (Joodse Israëliërs, red.) de zee in worden gedreven, maar dat ze de keus krijgen: ze mogen onder Palestijns bewind leven, of terug naar waar ze vandaan komen. De graven van hun grootouders liggen in Amerika bijvoorbeeld of in Nederland, terwijl onze grootouders allemaal in Palestina zijn begraven.
‘Gelooft u zelf dat de Israëli’s een tweestatenoplossing willen? Ze hebben dertig jaar lang de kans gehad om aan vrede te werken. Zij hebben het vredesproces kapotgemaakt, niet wij.’
‘De Palestijnen, op basis van verkiezingen in zowel Gaza als de bezette Westoever. Een bestuur benoemd door Israël of de Amerikanen zullen we niet accepteren.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden