Dit artikel is afkomstig uit Trouw. Elke dag verschijnt een selectie van de beste artikelen uit de kranten en tijdschriften op NU.nl. Daar lees je hier meer over.
"Het kan niet zo zijn dat biologische boeren denken: ik weet niet of er hier nog wel toekomst is voor mij, misschien moet ik wel emigreren." In de stem van Piet Adema, demissionair minister van landbouw, klinkt iets van verontwaardiging door.
De bewindsman van de ChristenUnie haalde woensdag tijdens de opening van de Biobeurs in Den Bosch een anekdote aan van een dag eerder. Bij de nieuwjaarsborrel van zijn eigen ministerie had biologisch melkveehouder Mieke Mul hem precies dat doemscenario geschetst. Ze vroeg zich af of er nog wel plek was voor haar bedrijf in het Nederland van de toekomst.
Mul zit ook nu in de zaal, bij deze drukbezochte jaarlijkse manifestatie van de biologische sector. Sterker nog: niet ver voorbij de ingang van de Biobeurs lopen bezoekers haar ijskar al tegemoet. Het is een van de visitekaartjes van haar biologische melkveebedrijf. Ze boert daar, pal aan de Kagerplassen even ten noordoosten van Leiden, zo veel mogelijk in harmonie met de natuur. De kalfjes blijven er bij de moeder, de koeien houden hun hoorns. Melk en ijs verkoopt ze in haar eigen omgeving en ze doet volop aan natuurbeheer.
Terwijl Mul juist volgens de wetten van de natuur probeert te boeren, zitten haar koeien die natuur volgens de regels van de overheid toch vooral in de weg. De voortslepende stikstofcrisis leidt voor haar net zo goed tot aanhoudende onzekerheid. "Volgens de modellen heeft ons bedrijf invloed op de Kennemerduinen. Terwijl de wind normaal gesproken de andere kant op staat en we met onze grond ook een hoop stikstof uit de lucht vastleggen."
Het roept bij Mul vaak de vraag op waarom zij als biologische boer in zo'n juk van regels en modellen terechtkomt. "Wij blijven dicht bij de natuur en de natuur helpt zichzelf niet om zeep. Terwijl ik dat aan klanten vertel, vliegt er negen van de tien keer een vliegtuig over van of naar Schiphol."
Haar opmerking over emigratie, die Adema op het podium aanhaalde, is meer dan zomaar een verzuchting. "Ik vraag me echt af of we welkom zijn in dit land. Ik wil hier niet ten koste van alles blijven, ook voor de toekomst van mijn kinderen."
Maar vervolgens is er ook weer de kleurrijke ijskar. En de positieve reacties van bezoekers. Zo is de hele Biobeurs eigenlijk een cocktail van gemengde gevoelens. Positief zijn de groeicijfers - 42 procent meer omzet in twee jaar - die onderzoeksbureau GfK vooraf al bekendmaakte. Tegelijk is er het besef dat het daarmee niet gedaan is: Adema's doelstelling van 15 procent biologisch landgebruik in 2030 is nog ver weg.
Bovendien leeft er in de biologische sector nog een grote zorg: de Europese Unie, en daarbinnen ook Nederland, wil de regels voor het gebruik van genetische technologie versoepelen. Overheden en partijen uit de gangbare (niet-biologische) landbouw zien veel kansen voor het gebruik van met name Crispr-cas, een nieuwe techniek die het mogelijk maakt om heel gericht in het DNA van de plant te knippen.
"Een belangrijke ontwikkeling", vond Adema, die erop wees dat gericht genetisch knippen kan zorgen voor plantenrassen die beter tegen klimaatverandering en ziektes kunnen. Maar Merle Koomans van den Dries, directeur van biologische supermarkt Odin, sprak van "donkere wolken boven de biosector".
De zorgen over de gevolgen voor biologische boeren zijn uiteenlopend en complex. Zo is er bijvoorbeeld het gevaar dat biologische boeren, die gegarandeerd gentechvrij willen blijven, onbedoeld tóch worden 'besmet'. Dat kan doordat er een zaadje in de machine van een loonwerker blijft zitten, of door bestuiving vanaf het perceel van de gangbare buurman.
Daarbij speelt ook een ingewikkelde patentenkwestie. Zaadveredelaars proberen al sinds jaar en dag om optimale plantenrassen te ontwikkelen die goed bestand zijn tegen ziekten, droogte of het Nederlandse klimaat. Zolang zij zaden via bestaande methodes kruisen, is daar geen octrooi op aan te vragen. Maar gebeurt dat via een techniek als Crispr-cas, dan kan dat wél. De vrees is dat grote en machtige partijen patenten in handen krijgen, ook van DNA dat gewoon via klassieke veredeling te ontwikkelen is. Biologische boeren en veredelaars zouden hierdoor steeds minder kanten op kunnen en afhankelijk worden van multinationals met patenten.
Die zorgen zei Adema te begrijpen, al had hij er verder geen pasklaar antwoord op. Zijn geloof in de voordelen van gentech kwam hem wel op gemopper uit de zaal te staan. "Onzin!", klonk het. "Ik snap dat jullie werken vanuit een ander principe. Maar hier komen we vandaag echt niet uit", besloot de minister.
Maak binnen 1 minuut een gratis account aan en krijg toegang tot extra artikelen.
Gelieve een geldig e-mailadres in te geven.
Source: Nu.nl algemeen