De burgemeester probeert met zijn maatregel de macht te breken van een kleine groep Turkse Nederlanders in de achterstandswijken Poelenburg en Peldersveld in Zaandam. Zij zouden ongeveer driehonderd Bulgaarse glazenwassers dirigeren die elke dag uitwaaieren over het land.
Volgens Hamming veroveren de arbeidsmigranten wijken van bonafide glazenwassers op last van hun Turks-Nederlandse opdrachtgevers. De burgemeester beschrijft in zijn besluit een toestand van intimidatie en geweld. Zo dreigen de Bulgaren andere glazenwassers letterlijk van hun ladder te schoppen.
Over de auteur
Jan Tromp is journalist en schrijver (De achterkant van Nederland, Wantrouwen in de wandelgangen). Voor de Volkskrant recenseert hij boeken over politiek en openbaar bestuur.
De Bulgaren worden zwaar onderbetaald voor hun werk en moeten aan hun beschermheren extreem hoge bedragen betalen voor vaak illegale onderhuur. Volgens de burgemeester is sprake van ‘pure maffia’.
In Poelenburg en Peldersveld leven duizenden Bulgaren, veelal afkomstig uit een Turkssprekende minderheid in Bulgarije. Niemand kent het exacte aantal, ook de gemeente Zaanstad niet. Instanties en hulpverleners hebben maar weinig zicht op de teruggetrokken bevolkingsgroep.
Uit een recent rapport van het kennis- en onderzoekscentrum Pharos: ‘Bulgaren blijven lang afhankelijk van tussenpersonen met wie ze kunnen communiceren, voor wie ze werken en van wie ze compleet afhankelijk zijn.’ In een toelichting aan de gemeenteraad spreekt de Zaanse burgemeester van ‘een sterk gecriminaliseerde glazenwassersbranche’ waarbinnen voor de leidinggevende Turkse Nederlanders ‘een vergaand bepalende rol is weggelegd’.
Ramen lappen staat eenieder vrij. Er is geen diploma of vergunning voor nodig. Als inwoners van een EU-land, geldt dit ook voor Bulgaren. Burgemeester Hamming maakt met de vergunningplicht nu een einde aan die vrijheid. Zo zijn glazenwassers voortaan verplicht niet meer contant, maar giraal af te rekenen. De burgemeester hoopt daarmee een dam op te werpen tegen zwartwerken en witwassen.
De Bulgaarse glazenwassers van Zaanstad zijn nagenoeg allemaal zzp’er, maar het gemeentebestuur denkt dat zij slechts in schijn zelfstandig opereren en in werkelijkheid volledig afhankelijk zijn van hun Turkse bovenbazen. Hamming wil die afhankelijkheid doorbreken en vindt om die reden zijn maatregel ‘een gerechtvaardigde inbreuk’ op ondernemersvrijheid.
Of de maatregel stand houdt, valt te bezien. In 2017 legde de burgemeester van Tilburg ondernemers in de autoverhuur een vergunningsplicht op. Hij zag de branche als een verlengstuk van georganiseerde misdaad. Een aantal bedrijven leek een dekmantel te zijn voor witwassen. Tilburg kwam niet ver met de vergunningplicht. In 2021 maakte de Raad van State, het hoogste bestuurscollege, een eind aan de maatregel. De raad vond de noodzaak van een vergunningsplicht onvoldoende onderbouwd.
Burgemeester Hamming zegt te onderkennen dat zijn besluit een zwakke plek heeft: wie als glazenwasser zijn onderneming op papier verplaatst naar een gemeente buiten Zaandam heeft nergens last van. Het is een van de redenen waarom Hamming een landelijke regeling wil voor de glazenwassersbranche. In afwachting daarvan wil hij vast een begin maken: ‘Het is schokkend te zien hoe criminelen de sector in hun greep houden met afpersing, oplichting, geweld, uitbuiting, witwassen en ga zo maar door. De problematiek is dermate ernstig dat ‘niets doen’ niet meer tot de mogelijkheden behoort.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden