De Zwitserse wetenschappers analyseerden bijna 6.600 eiwitten in het bloed van patiënten en ontdekten dat het niveau van een aantal bloedeiwitten anders is dan bij gezonde mensen. Tot nu toe leverde onderzoek bij patiënten nauwelijks iets op: hun bloed, hart en longen functioneren op het oog prima. Dat staat de erkenning van de ziekte en de registratie van patiënten in de weg.
Nederland telt naar schatting 90 duizend ernstig zieke postcovidpatiënten. Zij kampen met uiteenlopende klachten, die niet te objectiveren zijn. Tot nu toe ontbraken voor het postcovidsyndroom zogeheten biomarkers, stofjes waarmee een ziekte kan worden aangetoond.
Over de auteur
Ellen de Visser is medisch redacteur op de wetenschapsredactie van de Volkskrant en auteur van de bestseller Die ene patiënt, waarin zorgverleners vertellen over een patiënt die hun kijk op het vak veranderde.
Daar komt nu verandering in, mede dankzij de ontwikkelingen in een nieuw vakgebied (proteomics), waarbij alle eiwitten die in het lichaam actief zijn worden geïdentificeerd. In ons bloedplasma zitten duizenden eiwitten, van hormonen en antistoffen tot bloedstollingsfactoren. Door vast te stellen hoe die eiwitten samenwerken, kunnen mogelijk ziekteprocessen worden ontrafeld.
De Zwitsers vergeleken de bloedeiwitten van 40 postcovidpatiënten met die van 39 gezonde mensen en 73 patiënten die na een corona-infectie waren opgeknapt. Zo ontdekten ze dat bij patiënten met postcovid het complementsysteem, een onderdeel van de aangeboren afweer, ontregeld is geraakt.
Het complementsysteem bestaat uit bijna veertig eiwitten die samen een centrale rol spelen in de afweer tegen ziekteverwekkers. Bij mensen die herstellen van een (corona)infectie komt dat systeem tot rust, bij de groep met postcovid niet, zo wijst de eiwitanalyse uit.
Emeritus hoogleraar interne geneeskunde Jos van der Meer spreekt van ‘een grondige studie’ en noemt de resultaten overtuigend. Te meer daar ze worden bevestigd door een Brits onderzoek dat onlangs is verschenen op een zogeheten preprintwebsite (en dus nog niet door collega’s is beoordeeld). Of de ontregeling van het immuunsysteem de oorzaak is van de klachten valt alleen niet te achterhalen, zegt Van der Meer.
Ook de bloedstolling is bij postcovidpatiënten van slag, zagen de Zwitserse wetenschappers: ze vonden aanwijzingen voor een te snelle afbraak van stollingsremmers en voor klontering van bloedplaatjes met monocyten, een type ontstekingscel. Dat kan leiden tot doorbloedingsproblemen in de kleine bloedvaatjes, zegt hoogleraar Hugo ten Cate, trombose-expert aan het Maastrichtse MUMC. ‘Als die vaatjes verstopt raken, ontstaat er een zuurstoftekort in cellen. Als de stolling te actief is, kan dat bovendien ontstekingen in het lichaam verergeren.’
De Zwitserse onderzoekers vonden ruim tien eiwitten waarvan het gehalte in het bloed van postcovidpatiënten afwijkt. Dat zijn ‘topbiomarkers’, schrijven ze. Daarmee moet een bloedtest kunnen worden ontwikkeld, denkt Ten Cate. Van der Meer las daarvoor in de Britse studie al een aanzet: de wetenschappers vonden een combinatie van eiwitbepalingen die de ziekte kan voorspellen.
De omvangrijke analyse van de bloedeiwitten geeft ook meer richting aan de zoektocht naar een behandeling, zeggen de twee hoogleraren. Internist Van der Meer wijst op het bestaan van medicijnen die een oververhit complementsysteem kunnen afremmen. Die middelen zijn bij postcovidpatiënten nog niet beproefd. Hij waarschuwt wel dat het om zware behandelingen gaat waarbij het immuunsysteem wordt onderdrukt.
Trombose-expert Ten Cate denkt dat het ook zinvol kan zijn om bij postcovidpatiënten onderzoek te doen met medicijnen die de activiteit van bloedplaatjes kunnen beïnvloeden, zoals aspirine.
‘We komen steeds dichterbij’, zegt hij. ‘Dit onderzoek geeft een overzicht van de bloedeiwitten die een rol spelen bij deze ziekte. Het biedt hoop dat we erachter kunnen komen wat er speelt.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden