Bij een controle van de gemeente bleek op basis van haar bankafschriften dat de vrouw in de periode december 2018 tot en met april 2019 helemaal geen geld had uitgaven aan boodschappen. In de vijf maanden ervoor ging het om gemiddeld 55,32 euro per maand voor levensmiddelen.
De gemeente oordeelde dat de vrouw haar zogenoemde inlichtingenverplichting had geschonden, omdat ze niet kon verklaren waarom haar uitgaven aan levensmiddelen significant lager lagen dan de zogenoemde Nibud-norm. Het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting gaat in de situatie van de vrouw uit van een maandelijkse kostenpost van 200 euro voor voeding.
De kwestie doet sterk denken aan de ‘boodschappenboete’. In 2020 kreeg een bijstandsgerechtigde vrouw uit Wijdemeren een boete, omdat zij niet had gemeld dat ze geregeld een tas basisboodschappen kreeg van haar moeder. Daarmee schond zij haar inlichtingenverplichting, oordeelde de Centrale Raad van Beroep – de hoogste bestuursrechter op het gebied van sociale voorzieningen.
Over de auteur
Pieter Hotse Smit is regioverslaggever van de Volkskrant in Oost-Nederland en verslaat ontwikkelingen in de provincies Overijssel en Gelderland. Eerder schreef hij over landbouw, natuur, voedsel en duurzaamheid
In de Apeldoornse kwestie oordeelt diezelfde raad nu echter dat die verplichting niet is geschonden. ‘Dat de uitgaven voor levensonderhoud niet stroken met de Nibud-referentiecijfers, betekent nog niet dat het college (van burgemeester en wethouders in Apeldoorn, red.) aan zijn bewijslast heeft voldaan’, zegt de rechter. Het is volgens de rechter niet aan de vrouw om inzicht te geven in haar situatie, maar aan de gemeente ‘om te bewijzen dat de vrouw geen recht had op bijstand in de te beoordelen periode’.
Met andere woorden: de gemeente zal moeten aantonen dat de vrouw bijvoorbeeld verzwegen inkomsten had of geregeld van iemand een tas met boodschappen ontving. Bernard de Leest, bestuurslid van de vereniging voor sociaal zekerheidsrechtadvocaten, ziet in de uitspraak dat de raad langzaam maar zeker strenger wordt voor gemeenten en steeds meer toegaat naar een ‘burgervriendelijke benadering’.
‘Dit is ingegeven door de toeslagenaffaire’, zegt hij. ‘Rechters zien vaak hoe mensen aan de onderkant worstelen. Als zij dan met een plausibel verhaal komen over hun uitgaven, dan moeten gemeenten van goeden huize komen om te onderbouwen waarom ze een voor een burger nadelig besluit nemen. In dit geval het afnemen van een uitkering, wat grote consequenties voor iemand heeft.’
In de uitspraak valt te lezen hoe de Apeldoornse vrouw in haar levensonderhoud voorziet. Door af en toe bij haar buurman te eten, eten in te vriezen en geld van vriendinnen te lenen. Maar ook: door niet elke dag brood te eten.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden